Hoàn thiện thể chế, tăng tốc phát triển công nghệ chiến lược

Ngày 1/4/2026, tại Hà Nội, Bộ KH&CN tổ chức họp báo thường kỳ tháng 3/2026 dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương.

Hoàn thiện thể chế, kiến tạo hành lang pháp lý

Thông tin tại Họp báo cho thấy, trong tháng 3/2026, Bộ KH&CN đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các nhiệm vụ được giao, trong đó trọng tâm là hoàn thiện thể chế, tổ chức thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KH, CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Các kết quả đạt được không chỉ thể hiện ở khía cạnh quản lý nhà nước mà còn phản ánh trực tiếp qua các chỉ số kinh tế. Cụ thể, doanh thu toàn ngành đạt 516.817 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ năm 2025; đóng góp vào GDP đạt 133.486 tỷ đồng, tăng 28%. Đây là mức tăng trưởng đáng chú ý, cho thấy KH&CN ngày càng trở thành động lực quan trọng trong tăng trưởng kinh tế.

Đáng chú ý, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế được đẩy mạnh với số lượng lớn các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành trong thời gian ngắn. Trong tháng 3, Bộ KH&CN đã tham mưu, trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ ban hành 6 văn bản quan trọng, gồm 2 nghị định và 4 quyết định.

Trong đó, Nghị định số 71/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực có tính đặc thù cao, yêu cầu kiểm soát chặt chẽ. Nghị định số 77/2026/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực tài chính cho hoạt động đổi mới sáng tạo.

Ở cấp điều hành chiến lược, hàng loạt quyết định quan trọng cũng được ban hành như Kế hoạch triển khai thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo, Đề án chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026 - 2030, hay Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Cùng với đó, Bộ trưởng Bộ KH&CN cũng đã ban hành 2 thông tư và 3 quyết định thuộc thẩm quyền, trong đó đáng chú ý là Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia và Khung kiến trúc ICT phát triển đô thị thông minh phiên bản 2.0.

Có thể thấy, việc ban hành các văn bản không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn thể hiện rõ xu hướng chuyển đổi mô hình quản lý từ hành chính sang kiến tạo phát triển. Đây là yếu tố then chốt nhằm tạo dựng môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp, viện nghiên cứu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển.

Định hình công nghệ chiến lược, chuyển từ quản lý sang kiến tạo

Song song với hoàn thiện thể chế, trong tháng 3/2026, Bộ KH&CN cũng tập trung đẩy mạnh các hoạt động liên quan đến phát triển công nghệ chiến lược, một lĩnh vực được xác định là trụ cột cho tăng trưởng dài hạn.

Tại Hội nghị triển khai chương trình phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ngày 10/3/2026, Thứ trưởng Thường trực Bộ KH&CN Vũ Hải Quân đã nêu rõ yêu cầu phải xây dựng cơ chế kiểm soát rủi ro, cơ chế dừng đúng lúc đối với các nhiệm vụ không còn khả năng tiếp tục hiệu quả.

Đồng thời, cần sớm hình thành hướng dẫn chung về đặt hàng, cơ chế tài chính và tổ chức thực hiện để bảo đảm tính thống nhất khi triển khai trên phạm vi toàn quốc.

Quan điểm này phản ánh cách tiếp cận mới trong quản lý KH&CN, không chỉ khuyến khích đổi mới sáng tạo mà còn chú trọng kiểm soát rủi ro, tránh lãng phí nguồn lực trong các dự án công nghệ có độ bất định cao.

Đáng chú ý, sau một năm hợp nhất, ngành KH&CN ghi nhận mức tăng trưởng đóng góp GDP khoảng 35%, từng bước chuyển từ mô hình quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển.

Trong lĩnh vực hạ tầng số, Bộ đã chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt phục vụ cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại trong các hoạt động chính trị trọng đại tiếp tục khẳng định vai trò nền tảng của hạ tầng viễn thông và công nghệ thông tin.

Trong tháng 4/2026, Bộ KH&CN sẽ tiếp tục tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm liên quan đến công nghệ chiến lược. Trong đó, đáng chú ý là việc hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược; xây dựng cơ chế tài chính đặc thù gắn với kết quả đầu ra; đồng thời triển khai các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng và hợp tác công - tư.

Song song với đó, Bộ đặt mục tiêu hoàn thành 100% các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các luật đã được Quốc hội thông qua trong năm 2025. Đây là bước đi mang tính nền tảng nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động KH, CN và đổi mới sáng tạo.

Từ những kết quả đạt được trong tháng 3/2026 có thể thấy rõ xu hướng chuyển dịch trong tư duy điều hành của ngành KH&CN. Không chỉ dừng lại ở vai trò quản lý, Bộ KH&CN đang từng bước khẳng định vai trò kiến tạo, dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, qua đó đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới./.