TP. Đồng Nai: Từ khát vọng đô thị sân bay đến những bài toán tăng trưởng thực chất

Với chủ đề “Chuyển đổi số (CĐS) và đổi mới sáng tạo (ĐMST): Từ chủ trương đến thực chất - Kiến tạo động lực tăng trưởng mới cho TP. Đồng Nai”, Diễn đàn cao cấp DIGIFEST Đồng Nai 2026 tổ chức ngày 31/10/2026, là không gian kết nối chính quyền, doanh nghiệp (DN), viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và các đối tác công nghệ.

Diễn đàn tập trung trao đổi những giải pháp có khả năng giải quyết các vấn đề phát triển cụ thể, góp phần mở ra động lực tăng trưởng mới cho TP. Đồng Nai trong giai đoạn tới.

Đưa KHCN vào trung tâm bài toán tăng trưởng

Phát biểu tại Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long đánh giá cao việc TP. Đồng Nai tổ chức một không gian kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái ĐMST, cùng tìm kiếm giải pháp cho những bài toán phát triển của địa phương.

Theo Thứ trưởng Phạm Đức Long, TP. Đồng Nai có nền tảng công nghiệp, vị trí kết nối quan trọng của vùng Đông Nam Bộ và cơ hội phát triển lớn từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Đây là những lợi thế tạo dư địa tăng trưởng đáng kể. Tuy nhiên, để biến dư địa thành kết quả, TP. Đồng Nai cần nâng cao năng suất của nền kinh tế hiện có, phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao và khai thác hiệu quả những cơ hội mới.

Trong bối cảnh TP. Đồng Nai đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) không thể chỉ được xem là những lĩnh vực đầu tư riêng biệt, mà phải trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra tăng trưởng.

Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh: “KH&CN, ĐMST và CĐS phải bắt đầu từ bài toán phát triển, tạo ra giá trị thực tế và đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng của TP. Đồng Nai”.

Từ quan điểm này, Thứ trưởng gợi mở ba định hướng trọng tâm.

Trước hết là nâng cấp nền công nghiệp hiện hữu, đồng thời phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao.

Thành phố cần phối hợp với DN xác định những khâu hạn chế năng suất, làm tăng chi phí hoặc ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Từ đó, lựa chọn giải pháp phù hợp như tự động hóa, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) để cải tiến quy trình, tiết kiệm năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đối với các dự án đầu tư mới, việc thu hút cần có chọn lọc, không chỉ nhìn vào quy mô vốn mà còn chú trọng năng lực công nghệ, giá trị gia tăng, chất lượng nhân lực và khả năng liên kết với nền kinh tế địa phương. Đặc biệt, cần nâng cao năng lực DN trong nước để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, từng bước đảm nhận những công đoạn có giá trị cao hơn.

Định hướng thứ hai là khai thác lợi thế sân bay Long Thành, để hình thành hệ sinh thái kinh tế có giá trị gia tăng cao.

Theo Thứ trưởng, hạ tầng kết nối mới chỉ tạo ra lợi thế ban đầu, giá trị kinh tế lớn hơn phụ thuộc vào khả năng hình thành các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ khai thác hiệu quả lợi thế đó. TP. Đồng Nai cần tăng cường kết nối sân bay với cảng biển, hệ thống vận tải, kho bãi và các cơ sở sản xuất. Đồng thời, chuẩn bị nguồn nhân lực, năng lực công nghệ và sự tham gia của DN vào chuỗi cung ứng liên quan.

Định hướng thứ ba là tổ chức thực hiện theo những bài toán cụ thể, gắn trách nhiệm với kết quả và huy động hiệu quả các nguồn lực.

Mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ nhu cầu, mục tiêu đầu ra, đơn vị chịu trách nhiệm, đối tác tham gia, nguồn lực và thời hạn thực hiện. Các giải pháp phải được thử nghiệm, đo lường hiệu quả trước khi nhân rộng, tránh đầu tư dàn trải hoặc chạy theo công nghệ mới.

Tầm nhìn đô thị sân bay, đô thị thông minh: Từ quy hoạch đến hành động

Cụ thể hóa tầm nhìn phát triển của thành phố, ông Nguyễn Minh Quang, Phó Giám đốc phụ trách Sở KH&CN TP. Đồng Nai, đã phác họa bức tranh phát triển mới với quy mô không gian, dân số và tiềm năng kinh tế mở rộng. Theo đó, thành phố có diện tích hơn 12.700 km², dân số hơn 5 triệu người, gồm 95 đơn vị hành chính cấp xã, cùng hệ thống khu công nghiệp và Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Trên nền tảng đó, TP. Đồng Nai định hướng đến năm 2035 trở thành đô thị sân bay, đô thị ven sông, đa trung tâm, xanh và thông minh. Đến năm 2045 trở thành trung tâm hàng không hiện đại của khu vực châu Á -Thái Bình Dương, đến năm 2065 hướng tới thành phố kết nối toàn cầu, thuộc nhóm đô thị sân bay đa chức năng hàng đầu thế giới.

Một trong những yêu cầu lớn đặt ra là chuyển từ phương thức quản lý hành chính truyền thống, sang quản trị đô thị dựa trên dữ liệu, hạ tầng số và công nghệ cao. Ông Nguyễn Minh Quang nhấn mạnh, xây dựng đô thị thông minh (ĐTTM) không phải là chạy theo phong trào mua sắm thiết bị hay công nghệ riêng lẻ, mà phải là quá trình đổi mới phương thức quản trị, lấy người dân và DN làm trung tâm phục vụ.

Theo đó, thành phố định hướng xây dựng kiến trúc ĐTTM với năm lớp chức năng kết nối, từ người dùng, các kênh giao tiếp đa phương thức, dịch vụ nền tảng và tri thức, hệ thống tích hợp dữ liệu dùng chung đến hạ tầng số và thu thập dữ liệu. Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) được định hướng chuyển từ vai trò hiển thị thông tin, sang nền tảng điều hành liên ngành dựa trên dữ liệu và các kịch bản xử lý cụ thể.

Đáng chú ý, thành phố xác định những bài toán đô thị cần ưu tiên giải quyết như giao thông thông minh; quan trắc môi trường, cảnh báo ngập lụt; quản lý hạ tầng kỹ thuật bằng GIS; nâng cao chất lượng dịch vụ công và xử lý phản ánh hiện trường. Đây đều là những lĩnh vực tác động trực tiếp đến chất lượng sống, hiệu quả quản lý và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, ông Quang nhìn nhận đây không đơn thuần là công trình giao thông mà còn là động lực tăng trưởng hạt nhân, tạo cơ hội để TP. Đồng Nai tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Thành phố định hướng phát triển các hợp phần gắn với đô thị sân bay như khu đô thị phụ cận Long Thành - Nhơn Trạch, khu kinh tế đặc biệt và khu thương mại tự do, trung tâm tài chính hàng không quốc tế, công nghiệp hàng không và công nghiệp phụ trợ, cùng hệ thống đào tạo nhân lực hàng không.

Song song đó, TP. Đồng Nai định hướng chuyển dịch từ các ngành công nghiệp thâm dụng lao động, gia công lắp ráp sang nền kinh tế tri thức, công nghệ cao, xanh và tuần hoàn. Những lĩnh vực được đề cập gồm công nghiệp bán dẫn và vi mạch, kinh tế dữ liệu, kinh tế tầm thấp, khu công nghiệp xanh và sinh thái. Mô hình hợp tác “4 Nhà” - Nhà nước, Nhà trường, DN và Tổ chức nghiên cứu, phát triển - được xác định là một trong những cách thức thúc đẩy hệ sinh thái ĐMST.

Từ góc độ điều hành, Phó Chủ tịch UBND TP. Đồng Nai Lê Trường Sơn nhấn mạnh, yêu cầu đưa các định hướng phát triển vào chương trình, kế hoạch và nhiệm vụ cụ thể của từng cơ quan, đơn vị. CĐS phải gắn với đổi mới phương thức quản trị, cải cách quy trình và nâng cao chất lượng phục vụ. Dữ liệu phải trở thành nền tảng cho việc ra quyết định, còn hạ tầng số cần được kết nối, chia sẻ hiệu quả.

Ông Lê Trường Sơn yêu cầu các sở, ngành, địa phương lựa chọn những bài toán thực tiễn, cấp thiết để ưu tiên giải quyết; xác định rõ mục tiêu, đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, nguồn lực, tiến độ và tiêu chí đánh giá. Việc đầu tư công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, tránh dàn trải hoặc chạy theo công nghệ khi chưa xác định rõ hiệu quả ứng dụng.

Đồng thời, thành phố cần tăng cường hợp tác giữa cơ quan nhà nước, DN, viện nghiên cứu, trường đại học và đối tác quốc tế, phát huy vai trò của cấp xã, phường trong CĐS, phát triển kinh tế số và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Mọi giải pháp phải hướng đến việc tạo thuận lợi cho người dân, DN và nâng cao chất lượng sống.

Thảo luận tại Diễn đàn, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Becamex Phạm Ngọc Thuận cho biết, Becamex mong muốn đồng hành cùng TP. Đồng Nai thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm, kết nối đối tác trong và ngoài nước, góp phần triển khai các chương trình phát triển công nghiệp, đô thị, dịch vụ, KHCN, ĐMST và CĐS. Tập đoàn đề xuất các chương trình hợp tác cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, có mục tiêu, trách nhiệm và nguồn lực rõ ràng, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư và nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực.

Bên cạnh đó, các diễn giả, chuyên gia và DN cũng chia sẻ nhiều giải pháp về ĐMST, nâng cao năng lực cạnh tranh ngành sản xuất, phát triển tài chính số, CĐS cấp xã, phường và xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp công nghệ cao, góp phần thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới cho Đồng Nai.

Những định hướng được đặt ra tại diễn đàn DIGIFEST Đồng Nai 2026 cho thấy, yêu cầu cấp thiết không chỉ là có tầm nhìn hay chiến lược phát triển, mà quan trọng hơn là năng lực tổ chức thực hiện. Khi các bài toán của chính quyền và DN được kết nối với giải pháp công nghệ, nguồn lực nghiên cứu và cơ chế phối hợp rõ ràng, ĐMST mới có thể trở thành động lực tăng trưởng thực chất./.