Tên miền quốc gia “.vn” góp phần xây dựng niềm tin số của các chủ thể kinh tế Việt Nam

TMĐT bước sang một giai đoạn phát triển mới

Báo cáo Chỉ số TMĐT Việt Nam (EBI) 2026 cho thấy năm 2025, quy mô TMĐT Việt Nam ước đạt 38,5 tỷ USD, tăng 21%. Từ mức khoảng 4 tỷ USD năm 2015, thị trường đã tăng gần 10 lần chỉ trong một thập kỷ. Tuy nhiên, Báo cáo cũng nhận định từ năm 2026, TMĐT Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn phát triển ổn định và bền vững hơn, chú trọng bảo vệ người tiêu dùng, hỗ trợ xuất khẩu, giảm tác động tiêu cực tới môi trường và thu hẹp khoảng cách số. Sự chuyển dịch này cho thấy TMĐT Việt Nam đang đi từ bài toán “mở rộng thật nhanh” sang bài toán “phát triển thật chắc”.

Ở giai đoạn đầu, việc đưa người dân và doanh nghiệp (DN) lên môi trường trực tuyến là ưu tiên lớn nhất. Sàn TMĐT, mạng xã hội (MXH), ứng dụng di động và các nền tảng số đã giúp quá trình này diễn ra với tốc độ rất nhanh.

Nhưng khi TMĐT đã trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế, tốc độ tăng trưởng thôi là chưa đủ. Một thị trường hàng chục tỷ USD cần được xây dựng trên những nền tảng vững chắc hơn: người tiêu dùng phải có khả năng nhận diện người bán; DN phải xây dựng được uy tín và thương hiệu lâu dài; dữ liệu và giao dịch cần được bảo vệ; đồng thời cơ hội tham gia kinh tế số cần được lan tỏa rộng hơn tới các địa phương, DN nhỏ và hộ kinh doanh.

Tăng trưởng nhanh nhưng khoảng cách số vẫn còn lớn

Một trong những vấn đề nổi bật được Báo cáo EBI 2026 chỉ ra là khoảng cách phát triển TMĐT giữa các địa phương vẫn rất lớn. TP. Hồ Chí Minh dẫn đầu với 91,1 điểm, Hà Nội đạt 87,5 điểm, trong khi địa phương đứng thứ ba là Đà Nẵng chỉ đạt 22,3 điểm. Điểm trung bình của 34 tỉnh, thành là 15,8 điểm. Khoảng cách này không chỉ nằm ở doanh số hay số lượng gian hàng trên sàn, mà còn thể hiện ngay từ mức độ hình thành hạ tầng hiện diện số.

Cuối năm 2025, cả nước có khoảng 685.000 tên miền “.vn” đang được duy trì, trong đó Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh chiếm tới 63,3% tổng số tên miền của cả nước, dù hai thành phố chỉ chiếm khoảng 22% dân số.

Đề cập đến phân bổ tên miền “.vn” theo địa lý, báo cáo cũng cho thấy khoảng cách đáng kể: Hà Nội có khoảng 204.700 tên miền, tương đương khoảng 43 người dân/tên miền; TP. Hồ Chí Minh khoảng 60 người dân/tên miền. Trong khi đó, tại Điện Biên, con số này là hơn 2.000 người/tên miền; Sơn La và Lai Châu cũng ở mức rất thấp.

Những con số đó cho thấy một thực tế: khả năng tạo lập hiện diện số chính thức của DN và người dân giữa các địa phương còn rất khác nhau. Khoảng cách số vì vậy không chỉ là chuyện có hay không có Internet. Đó còn là khoảng cách về kỹ năng sử dụng và đặc biệt là khả năng biến công nghệ thành giá trị thực tế.

Website riêng vẫn là một tài sản quan trọng

Trong bối cảnh bán hàng trên sàn và MXH ngày càng phổ biến, website riêng vẫn giữ vai trò đáng kể. Theo EBI 2026, 46% DN được khảo sát có website riêng để phục vụ hoạt động quảng bá và kinh doanh. Trong số các loại tên miền được DN ưu tiên sử dụng, “.vn” đứng đầu với 50%, tiếp theo là “.com” với 43%.

Đáng chú ý hơn, có tới 83% DN cho biết mục đích lớn nhất khi xây dựng website là xây dựng uy tín, quảng bá và nâng tầm thương hiệu; 70% dùng website để quảng cáo, tiếp thị, giới thiệu sản phẩm và dịch vụ. Điều này cho thấy website không chỉ là một kênh bán hàng.

Trong mô hình TMĐT đa kênh, sàn giúp DN bán hàng nhanh, MXH giúp tiếp cận khách hàng rộng, nhưng website riêng có thể đóng vai trò như “điểm neo” của thương hiệu số.

Sàn TMĐT và MXH đều là không gian do nền tảng khác kiểm soát. Chính sách hiển thị có thể thay đổi, chi phí quảng cáo có thể tăng, tài khoản có thể bị hạn chế. Trong khi đó, một website gắn với tên miền riêng là không gian mà DN có thể chủ động duy trì lâu dài, tích lũy nội dung, thương hiệu và quan hệ với khách hàng.

Vì thế, câu chuyện của TMĐT bền vững không phải là website hay sàn, mà là sự kết hợp đa kênh, trong đó DN vừa khai thác các nền tảng lớn để mở rộng thị trường, vừa xây dựng một hiện diện số riêng thuộc quyền chủ động của mình.

Tên miền “.vn” góp phần xây dựng hiện diện số tin cậy

Một điểm đáng chú ý khác trong EBI 2026 là vấn đề an toàn và niềm tin. Có 45% DN đánh giá bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu là khó khăn lớn nhất khi triển khai TMĐT. Ở phía người tiêu dùng, 58% quan tâm tới uy tín của website, ứng dụng TMĐT hoặc người bán; 35% quan tâm đến bảo mật thông tin cá nhân.

Đặc biệt, 57% coi nguy cơ thông tin cá nhân bị tiết lộ là một trở ngại đối với mua sắm trực tuyến. Điều đó cho thấy trong giai đoạn tới, tăng trưởng của TMĐT sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào khả năng trả lời một câu hỏi rất cơ bản: Người tiêu dùng có biết mình đang giao dịch với ai và có đủ cơ sở để tin tưởng hay không? Đây chính là nơi vai trò của hiện diện số chính thức trở nên quan trọng.

Tên miền “.vn” tự thân không thể bảo đảm một website an toàn. An toàn TMĐT còn phụ thuộc vào nhiều giải pháp kỹ thuật đằng sau như: HTTPS, DNSSEC, bảo vệ dữ liệu, xác thực chủ thể, thanh toán an toàn và nhiều lớp kỹ thuật, vận hành khác. Tuy nhiên, tên miền “.vn” đóng vai trò là lớp nền cho một hiện diện số chính thức và ổn định.

Một website sử dụng tên miền riêng giúp DN có địa chỉ chính thức để công bố thông tin pháp lý, sản phẩm, chính sách bán hàng, bảo hành, đổi trả và thông tin liên hệ. Tên miền riêng cũng giúp DN sử dụng email mang thương hiệu của mình, thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào tài khoản miễn phí hoặc tin nhắn trên các nền tảng.

Quan trọng hơn, website với tên miền “.vn” có thể trở thành điểm tham chiếu chính thức của DN trong hệ sinh thái đa kênh. Facebook, TikTok, Zalo, gian hàng trên sàn hay mã QR trên bao bì đều có thể dẫn về cùng một địa chỉ website chính thức. Khi đó, DN có một “địa chỉ gốc” cho thương hiệu số; người tiêu dùng cũng có một điểm để kiểm chứng thông tin. Đây là đóng góp thiết thực của tên miền đối với việc xây dựng niềm tin số.

Báo cáo EBI 2026 cũng đưa ra một ví dụ rất cụ thể với sản phẩm OCOP. Tính đến cuối năm 2025, cả nước có 18.243 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, nhưng nhiều sản phẩm vẫn phụ thuộc chủ yếu vào MXH và sàn TMĐT. Một website sử dụng tên miền “.vn” có thể đóng vai trò như “hồ sơ thương mại số”, tập hợp thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất, chứng nhận, câu chuyện vùng miền, mã QR và các kênh bán hàng.

Cách tiếp cận này hoàn toàn có thể mở rộng cho DN nhỏ, hộ kinh doanh, hợp tác xã và các chủ thể sản xuất tại địa phương.

Một gian hàng trên sàn có thể tạo đơn hàng. Một tài khoản MXH có thể tạo lượt tiếp cận. Nhưng một tên miền gắn với website, nội dung và thương hiệu có khả năng trở thành tài sản số được tích lũy theo thời gian của chính chủ thể kinh doanh.

Từ “lên mạng” đến “hiện diện tin cậy trên mạng”

TMĐT Việt Nam đang bước sang một ngưỡng phát triển mới. Nếu giai đoạn trước đặt ra câu hỏi “Làm thế nào để đưa nhiều DN lên môi trường số?”, thì giai đoạn tới cần đặt thêm một câu hỏi quan trọng hơn: “Làm thế nào để DN hiện diện trên môi trường số một cách chính thức, an toàn, tin cậy và tạo ra giá trị lâu dài?” Đó là sự chuyển dịch từ kết nối số sang hiện diện số, từ bán hàng trực tuyến sang xây dựng tài sản số và từ tăng trưởng nhanh sang phát triển bền vững.

Tên miền quốc gia “.vn” không phải là toàn bộ lời giải cho bài toán đó. Nhưng với vai trò là địa chỉ của website, email và thương hiệu trực tuyến, Tên miền “.vn” có thể trở thành một trong những lớp nền quan trọng giúp DN, hộ kinh doanh và người dân Việt Nam xây dựng hiện diện số chính thức hơn, chủ động hơn và lâu dài hơn.

Giá trị của tên miền quốc gia “.vn” vì vậy không chỉ nằm ở số lượng tên miền được đăng ký, mà quan trọng hơn là bao nhiêu tên miền thực sự được đưa vào sử dụng để tạo ra giá trị trên môi trường số. Khi ngày càng nhiều DN ở các địa phương không chỉ “hiện diện trên Internet” mà có được một địa chỉ số chính thức, một thương hiệu số và một kênh tương tác thuộc quyền chủ động của mình, đó cũng là một nền tảng quan trọng để TMĐT Việt Nam phát triển an toàn hơn, tin cậy hơn và bền vững hơn./.