Quỹ đầu tư mạo hiểm công nghệ được kỳ vọng gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với dòng vốn tài chính
Việc vận hành hiệu quả Quỹ NATIF cùng với sự ra đời của quỹ đầu tư mạo hiểm có sự tham gia của vốn Nhà nước được kỳ vọng sẽ phá vỡ những rào cản hiện tại, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học với dòng vốn tài chính và nhu cầu thực tế của thị trường.
Ngày 6/5/2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Hoàng Minh đã chủ trì buổi làm việc với ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc Ngân hàng Thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank).
Hai bên tập trung thảo luận về Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) và định hướng phát triển một mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm mới. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đồng thời nâng cao vai trò thực thi của khối doanh nghiệp trong việc phát triển các công nghệ trọng điểm quốc gia.
Hoàn thiện cơ chế song hành: Nhà nước kiến tạo và dẫn dắt thị trường
Trong bối cảnh làn sóng chuyển đổi số và cạnh tranh công nghệ toàn cầu đang diễn ra gay gắt, việc xây dựng một cấu trúc tài chính công nghệ vững chắc là yêu cầu cấp thiết.
Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Hoàng Minh khẳng định Nhà nước đóng vai trò trung tâm trong việc thiết kế các công cụ tài chính để hỗ trợ doanh nghiệp, trong đó Quỹ NATIF và mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm mới sẽ là hai trụ cột tách biệt nhưng vận hành song hành.
Cụ thể, NATIF tiếp tục thực hiện sứ mệnh là quỹ đầu tư từ nguồn lực ngân sách, tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu và ứng dụng công nghệ.
Trong khi đó, mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm mới được đề xuất sẽ hoạt động hoàn toàn theo cơ chế thị trường với điểm đột phá là Nhà nước chỉ nắm giữ từ 35 - 40% vốn điều lệ.
Tỷ lệ này đóng vai trò vốn “mồi” để thu hút các nguồn lực xã hội mà không can thiệp hành chính vào quyết định đầu tư.
Quỹ có quyền thuê các tổ chức quản lý chuyên nghiệp trong và ngoài nước, thực hiện hạch toán theo chu kỳ để phù hợp với đặc thù của ngành công nghệ.
Để giải quyết “điểm nghẽn” về tâm lý e ngại rủi ro của các doanh nghiệp Việt Nam, Thứ trưởng đặc biệt nhấn mạnh đến việc xây dựng cơ chế miễn trừ trách nhiệm cho các bên tham gia khi quy trình đầu tư đã tuân thủ đúng pháp luật. Điều này giúp các nhà đầu tư tự tin hơn khi đổ vốn vào các lĩnh vực mạo hiểm.
Sự phối hợp giữa hai quỹ sẽ tạo ra một chuỗi giá trị hoàn chỉnh: Một bên tập trung vào phát triển lõi công nghệ, bên còn lại hỗ trợ đầu ra, thương mại hóa sản phẩm và kết nối hệ sinh thái dịch vụ.
Thứ trưởng cũng lưu ý rằng bài toán cốt lõi hiện nay là xác định “đích đến” cho các dự án. Các giải pháp công nghệ phải giải quyết được những vấn đề thực tiễn như nâng cao quy trình bảo quản nông sản tại Bắc Giang, tối ưu hóa giao thông thông minh tại Hà Nội.
Như vậy vai trò của Nhà nước không chỉ là cấp vốn mà còn là đơn vị kết nối startup với thị trường, triển khai các công cụ kích cầu như voucher đầu tư để tạo đà cho năng lực nội sinh của doanh nghiệp Việt.
Doanh nghiệp và ngân hàng: Khát vọng nhập cuộc và rào cản pháp lý
Ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc VPBank chia sẻ, ngân hàng hiện đang dành sự quan tâm lớn đến Quỹ NATIF và các sáng kiến đổi mới sáng tạo.
Với vị thế là tổ chức tài chính hàng đầu trong phân khúc doanh nghiệp vừa và nhỏ, VPBank đang phối hợp với các đối tác để thực hiện kế hoạch đầu tư quy mô 10.000 tỷ đồng vào các lĩnh vực công nghệ trọng điểm theo tinh thần của Nghị quyết 05/2025/NQ-CP.
Ngân hàng đã bắt đầu triển khai các dự án thực tế liên quan đến trí tuệ nhân tạo và quản lý tài sản số, coi đây là động lực tăng trưởng mới.
Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế vẫn vấp phải một số rào cản. Hiện nay, hoạt động của các doanh nghiệp ngân hàng còn chịu những giới hạn nhất định trong việc đầu tư vào các lĩnh vực ngoài ngành. Vì vậy, VPBank kỳ vọng sẽ có cơ chế minh bạch, tạo điều kiện để ngân hàng tham gia hiệu quả vào các mô hình như Quỹ NATIF.
Theo ông Vinh, VPBank đặc biệt quan tâm đến hai lĩnh vực trọng điểm: Phát triển hạ tầng (bao gồm đường sắt, cầu, sân bay, xử lý nước thải và cải tạo các dòng sông) và công nghệ - lĩnh vực có tiềm năng tạo ra giá trị gia tăng lớn trong dài hạn.
Một vấn đề khác được thảo luận là việc định giá và công nhận sáng chế công nghệ như một loại tài sản đảm bảo. Hiện tại, khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tế vận hành tại các ngân hàng vẫn còn lớn do rủi ro định giá tài sản trí tuệ quá cao.
Thứ trưởng Hoàng Minh kỳ vọng các ngân hàng lớn như VPBank sẽ chủ động tiên phong trong việc nghiên cứu cơ chế bảo hộ và khai thác giá trị kinh tế từ các tài sản vô hình này.
Kết thúc buổi làm việc, hai bên thống nhất về tầm nhìn xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện.
Việc vận hành hiệu quả Quỹ NATIF cùng với sự ra đời của quỹ đầu tư mạo hiểm có sự tham gia của vốn Nhà nước được kỳ vọng sẽ phá vỡ những rào cản hiện tại, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học với dòng vốn tài chính và nhu cầu thực tế của thị trường./.
