Chuyển đổi số từ cơ sở trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Từ thực tiễn đến quyết tâm hành động

Thực tiễn tại phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên cho thấy, nếu được xác định đúng vai trò, có quyết tâm chính trị cao và cách làm phù hợp, chuyển đổi số (CĐS) hoàn toàn có thể bắt đầu từ cơ sở, đi vào thực chất và tạo ra những thay đổi rõ nét trong quản lý nhà nước cũng như đời sống xã hội.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tham luận của bà Trần Thị Thanh Thủy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường Mỹ Hào với chủ đề “CĐS ở cơ sở trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp - Thực tiễn và quyết tâm hành động của phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên” đã phản ánh sinh động những nỗ lực, kết quả bước đầu cũng như những vấn đề đặt ra từ thực tiễn địa phương. Đây không chỉ là câu chuyện riêng của một phường, mà còn gợi mở nhiều bài học có giá trị tham khảo cho quá trình triển khai CĐS ở cấp cơ sở trên phạm vi cả nước.

Chuyển đổi số là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt

Trên nền tảng các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS được xác định là đột phá chiến lược, động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững. Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nơi khối lượng công việc tập trung nhiều hơn ở cấp cơ sở, CĐS càng có ý nghĩa then chốt nhằm bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, giảm tải áp lực cho cán bộ, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Nhận thức rõ điều đó, ngay từ khi chính thức vận hành theo mô hình mới vào ngày 1/7/2025, Đảng ủy phường Mỹ Hào đã xác định CĐS là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt, gắn trực tiếp với trách nhiệm của tập thể lãnh đạo và người đứng đầu. Cách tiếp cận của phường không dừng ở khẩu hiệu hay phong trào, mà được cụ thể hóa bằng các mục tiêu rõ ràng, lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Sau một thời gian triển khai, CĐS tại phường Mỹ Hào đã bước đầu đạt được những kết quả tích cực trên cả ba trụ cột: Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Trong đó, chính quyền số được xác định là khâu đột phá, là “xương sống” cho toàn bộ quá trình chuyển đổi. Việc triển khai sớm và đồng bộ các nền tảng số đã giúp hình thành phương thức làm việc mới, từng bước thay thế quy trình thủ công, giấy tờ bằng môi trường điện tử.

Hiện nay, 100% cán bộ, công chức phường đều sử dụng hệ thống quản lý văn bản điện tử và chữ ký số trong xử lý công việc. Các thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền được tiếp nhận và giải quyết trên môi trường số, tạo thuận lợi rõ rệt cho người dân, doanh nghiệp. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt gần như tuyệt đối, chất lượng giải quyết hồ sơ được nâng lên với 100% hồ sơ đúng và trước hạn.

Những con số này không chỉ phản ánh mức độ ứng dụng công nghệ, mà còn cho thấy sự thay đổi về tư duy, kỷ luật hành chính và trách nhiệm phục vụ trong đội ngũ cán bộ cơ sở.

Song song với đó, CĐS trong lĩnh vực kinh tế và đời sống xã hội cũng được phường Mỹ Hào chú trọng triển khai theo hướng thiết thực, phù hợp với nhu cầu thực tiễn. Phần lớn các hộ kinh doanh trên địa bàn đã tiếp cận và sử dụng hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, giảm chi phí và rủi ro. Đây là bước chuyển quan trọng, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số ở cấp cơ sở, nơi trước đây việc ứng dụng công nghệ còn nhiều hạn chế.

Điểm đáng chú ý trong cách làm của phường Mỹ Hào là tinh thần chủ động, sáng tạo, không chờ đợi mà mạnh dạn “đặt hàng” các giải pháp công nghệ phù hợp với điều kiện địa phương.

Phường đã phối hợp với các chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ để từng bước triển khai các mô hình mới như bản đồ số đa phương thức phục vụ quản lý đô thị; gắn mã QR cho nhà ở, cây xanh; lắp đặt cảm biến mực nước tại các điểm có nguy cơ úng ngập với chi phí thấp nhằm hỗ trợ công tác phòng, chống thiên tai.

Các mô hình “Tổ dân phố thông minh”, quản trị thông qua các kênh số chính thống cũng giúp chính quyền tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân nhanh chóng, kịp thời hơn.

Đặc biệt, việc triển khai chương trình “Bình dân học AI” cho thấy cách tiếp cận CĐS không chỉ giới hạn trong bộ máy chính quyền, mà còn hướng tới nâng cao năng lực số cho cộng đồng.

Thông qua các hoạt động này, học sinh, sinh viên, hộ kinh doanh từng bước làm quen với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong truyền thông, marketing, bán hàng và quản lý giao dịch, mở ra những cơ hội mới trong học tập và sản xuất, kinh doanh.

Chuyển đổi số cần được tiếp tục thực hiện một cách quyết liệt, đồng bộ trong giai đoạn tới

Từ thực tiễn triển khai, phường Mỹ Hào xác định giai đoạn tới, CĐS cần được tiếp tục thực hiện một cách quyết liệt, đồng bộ nhưng có trọng tâm, trọng điểm.

Trọng tâm trước hết là tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng ủy đối với CĐS, đưa các mục tiêu, nhiệm vụ này vào nghị quyết, chương trình công tác hằng năm, đồng thời gắn rõ trách nhiệm của tập thể lãnh đạo và người đứng đầu với kết quả thực hiện.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái số ở cơ sở cần được coi là nhiệm vụ lâu dài, với trọng tâm là dữ liệu, hạ tầng và các nền tảng dùng chung. CĐS chỉ thực sự hiệu quả khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ thông suốt giữa các cấp, các ngành; khi cán bộ và người dân có đủ kỹ năng để khai thác, sử dụng các công cụ số một cách chủ động, an toàn.

Đầu tư phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung, hạ tầng viễn thông tốc độ cao và các nền tảng số thống nhất

Trên cơ sở nghiên cứu, thảo luận các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, từ thực tiễn cơ sở, phường Mỹ Hào kiến nghị Trung ương sớm ban hành và tổ chức triển khai đồng bộ các chương trình, kế hoạch hành động về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS, đồng thời tăng cường giám sát, kiểm tra việc thực hiện.

Cùng với đó, cần quan tâm đầu tư phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung, hạ tầng viễn thông tốc độ cao và các nền tảng số thống nhất để hỗ trợ hiệu quả cho quá trình CĐS ở địa phương.

Thực tiễn tại phường Mỹ Hào cho thấy, CĐS từ cơ sở không phải là bài toán quá xa vời, mà hoàn toàn có thể triển khai hiệu quả nếu có quyết tâm chính trị, cách làm phù hợp và lấy người dân làm trung tâm. Đây chính là nền tảng quan trọng để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu quả, góp phần xây dựng nền quản trị hiện đại, minh bạch, phục vụ tốt hơn cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới./.