Chuyển đổi số cần đi thẳng vào bài toán thực tiễn

Dữ liệu, thể chế và dịch vụ công là trọng tâm

Tại Diễn đàn Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 diễn ra vào chiều ngày 09/10/2026 tại Hà Nội, ông Trần Duy Ninh, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ KH&CN cho rằng CĐS cần đi thẳng vào những vấn đề còn tồn tại trong hoạt động của cơ quan nhà nước và đời sống người dân, doanh nghiệp (DN).

Theo ông Trần Duy Ninh, khoảng 125 cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia, trọng yếu và chuyên ngành đã và đang được triển khai xây dựng. Tuy nhiên, điều người dân thực sự cần là chỉ phải khai báo thông tin một lần, dữ liệu được sử dụng lại và dịch vụ công (DVC) được cung cấp chủ động.

Cục trưởng Trần Duy Ninh cũng đặt vấn đề nâng cao hiệu quả đầu tư, quản lý chất lượng và đo lường kết quả của các hệ thống số, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp. CĐS cần bảo đảm thống nhất trong quản trị quốc gia, đồng thời tạo không gian để địa phương chủ động, sáng tạo theo điều kiện riêng, nhất là ở cấp xã, nơi người dân tiếp xúc trực tiếp với chính quyền.

Về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), ông Trần Duy Ninh cho rằng, cần khuyến khích AI trong quản trị và DVC thế hệ mới, nhưng phải đi kèm tiêu chuẩn an toàn, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và trách nhiệm rõ ràng.

“Chúng ta vừa thúc đẩy cách tiếp cận AI trước tiên (AI First) trong Khung Kiến trúc, vừa phải bảo đảm an toàn, an ninh và bảo vệ dữ liệu cá nhân”, ông Trần Duy Ninh nhấn mạnh.

Tham luận về chủ đề “Hành lang pháp lý cho chuyển đổi số - Điểm mới của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP”, ông Lê Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia đề cập các quy định mới về xây dựng chiến lược, tổ chức hệ thống số, cung cấp DVC và đầu tư cho CĐS. Một hướng chuyển được nêu ra là từ số hóa quy trình hiện có sang thiết kế lại cách thức Nhà nước phục vụ người dân, DN; khai thác, tái sử dụng dữ liệu để giảm giấy tờ và hạn chế yêu cầu khai báo lại thông tin.

Các đại biểu cũng trao đổi về cơ chế thử nghiệm, đặt hàng bài toán lớn, đầu tư, mua sắm và thuê dịch vụ CĐS. Đây là những nội dung được kỳ vọng góp phần tháo gỡ vướng mắc trong tổ chức thực hiện, đưa các quy định pháp luật vào thực tiễn.

Giải pháp công nghệ gắn với bài toán thực tế

Từ góc độ DN, ông Phạm Đắc Bảo, Giám đốc VNPT UAV Lab chia sẻ về việc kết hợp thiết bị bay không người lái (UAV), dữ liệu và AI trong quản lý tài nguyên, môi trường, nông nghiệp và hạ tầng.

Theo ông Phạm Đức Bảo, kinh tế tầm thấp không chỉ gồm UAV mà còn có hạ tầng kết nối, dữ liệu, nền tảng AI và các dịch vụ ứng dụng.

Dữ liệu thu thập từ một chuyến bay có thể phục vụ nhiều nhu cầu như phát hiện sớm cháy, mất rừng, giám sát biến động tài nguyên, theo dõi mùa vụ, hạ tầng giao thông và tài sản công. Cách tiếp cận này hướng tới sử dụng chung nền tảng và CSDL giữa các lĩnh vực, tăng khả năng tái sử dụng dữ liệu và hạn chế đầu tư hệ thống riêng lẻ, trùng lặp.

Diễn đàn cũng giới thiệu bốn mô hình CĐS đang được thử nghiệm tại Lai Châu, tập trung vào các bài toán về DVC, hỗ trợ cán bộ và quản trị, điều hành.

Cũng tại Diễn đàn, đã diễn ra các phiên tọa đàm chuyên đề. Tại phiên tọa đàm chuyên đề về chính phủ số và DVC thế hệ mới, các đại biểu trao đổi kinh nghiệm quốc tế, ứng dụng AI trong quản trị, yêu cầu bảo đảm dữ liệu an toàn, tin cậy và mô hình chính quyền địa phương số.

Tại phiên tọa đàm về kinh tế số, xã hội số và năng lực số quốc gia, các đại biểu tập trung trao đổi hiệu quả CĐS, hỗ trợ DN nhỏ và vừa, hộ kinh doanh ứng dụng nền tảng số, nâng cao kỹ năng số và bảo đảm các nhóm người dân có khả năng tham gia, hưởng lợi từ môi trường số.

Phát biểu bế mạc Diễn đàn, ông Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, cho biết đơn vị sẽ tiếp tục tổng hợp ý kiến tại Diễn đàn để phục vụ công tác hướng dẫn, triển khai và hoàn thiện các văn bản liên quan.

Ông Hoàng Hữu Hạnh khái quát những nội dung cần tiếp tục thúc đẩy gồm: kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu; ứng dụng AI gắn với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm rõ ràng; đưa các cơ chế, chính sách về thể chế, đầu tư vào thực tiễn; phát huy tính chủ động của địa phương và nâng cao năng lực số cho đội ngũ thực thi.

Các tham luận và tọa đàm tại Diễn đàn cùng hướng đến yêu cầu CĐS phải được cụ thể hóa bằng thể chế, mô hình quản trị và kết quả thiết thực trong hoạt động của chính quyền, DN và đời sống người dân./.