Cà Mau phê duyệt Đề án chuyển đổi số phát triển kinh tế biển bền vững

Từ yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, sản xuất

Là địa phương nằm ở cực Nam của Tổ quốc, Cà Mau sở hữu nhiều lợi thế về phát triển nông nghiệp, thủy sản và kinh tế biển. Đặc biệt, với hơn 102.000 ha rừng ngập mặn và rừng ngập lợ, cùng hai vườn quốc gia Mũi Cà Mau và U Minh Hạ, tỉnh có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tín chỉ carbon, bảo tồn đa dạng sinh học và các mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu.

Năm 2025, tổng diện tích nuôi trồng thủy sản của toàn tỉnh đạt gần 463.000 ha, trong đó diện tích nuôi tôm chiếm ưu thế với trên 435.000 ha, hình thành rõ nét các vùng nuôi siêu thâm canh công nghệ cao song song với các mô hình tôm - rừng sinh thái và tôm - lúa đạt chứng nhận quốc tế.

Tổng sản lượng thủy sản của tỉnh đã chạm mốc 1,27 triệu tấn, riêng sản lượng tôm chiếm gần 595.000 tấn. Bên cạnh thế mạnh thủy sản, tỉnh vẫn duy trì ổn định gần 315.000 ha sản xuất lúa theo hướng chất lượng cao và lúa sinh thái thích ứng với điều kiện ven biển.

Trong lĩnh vực khai thác, toàn tỉnh quản lý chặt chẽ đội tàu 5.181 chiếc đang hoạt động, với 100% tàu cá thuộc diện quản lý được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình nhằm nỗ lực xóa bỏ việc khai thác thủy sản bất hợp pháp. Nhờ sự tăng trưởng đồng bộ đó, kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2025 của tỉnh đạt trên 2,6 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn và là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của địa phương.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, nhiều ứng dụng công nghệ số đã được đưa vào phục vụ sản xuất, quản lý vùng nuôi, giám sát dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Một số mô hình nuôi tôm công nghệ cao, sản xuất lúa chất lượng cao, quản lý rừng bằng hệ thống thông tin địa lý, thiết bị bay không người lái và công nghệ viễn thám bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao năng suất lao động và giảm chi phí sản xuất.

Song song với đó, ngành nông nghiệp cũng từng bước đẩy mạnh số hóa dữ liệu chuyên ngành, xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản, môi trường và khí tượng thủy văn. Nhiều thủ tục hành chính được cung cấp trực tuyến, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp (DN) tiếp cận các dịch vụ công, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý nhà nước (QLNN).

Đáng chú ý, cùng với việc triển khai Chương trình chuyển đổi số (CĐS) quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, Cà Mau đã xác định phát triển kinh tế số trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường (NN&MT) không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong dài hạn.

Các sản phẩm nông nghiệp chủ lực như tôm, cua, lúa chất lượng cao… đang từng bước được gắn với truy xuất nguồn gốc điện tử, thương mại điện tử và các nền tảng quản lý chuỗi giá trị, mở ra cơ hội tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và tính minh bạch của sản phẩm.

Đến việc tháo gỡ những điểm nghẽn nhằm hướng tới sự phát triển bền vững

Tuy nhiên, phát triển kinh tế số trong lĩnh vực nông nghiệp và kinh tế biển tại Cà Mau vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản như hạ tầng số, xây dựng và khai thác dữ liệu số, chia sẻ dữ liệu, ứng dụng công nghệ số còn hạn chế, nguồn nhân lực phục vụ hạn chế còn thiếu cả về số lượng lẫn chất lượng, công tác số hoá chưa được hoàn thiện...

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức quản lý, nâng cao năng lực điều hành của cơ quan nhà nước, đồng thời thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ (KHCN) và dữ liệu số nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho các ngành kinh tế chủ lực, đặc biệt là nông nghiệp và lĩnh vực tài nguyên, môi trường.

Theo đó, ngày 16/7/2026, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Quyết định số 2690/QĐ-UBND phê duyệt Đề án chuyển đổi số (CĐS) phát triển thủy sản, nông nghiệp, lâm nghiệp và kinh tế biển bền vững giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Đề án này không chỉ tạo nền tảng cho hiện đại hóa công tác QLNN mà còn mở ra cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành kinh tế chủ lực của địa phương, hướng tới phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Để kinh tế số thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, Cà Mau xác định cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp, trong đó lấy KHCN, đổi mới sáng tạo (ĐMST) và CĐS làm nền tảng xuyên suốt.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số và hệ thống dữ liệu dùng chung. Theo đó, tỉnh sẽ đẩy nhanh việc xây dựng, chuẩn hóa và kết nối các CSDL chuyên ngành về đất đai, tài nguyên nước, môi trường, thủy sản, lâm nghiệp, khí tượng thủy văn và đa dạng sinh học, từng bước hình thành kho dữ liệu số thống nhất phục vụ công tác quản lý, điều hành cũng như hỗ trợ người dân và DN khai thác hiệu quả các nguồn thông tin phục vụ sản xuất, kinh doanh (SXKD).

Song hành với xây dựng dữ liệu là việc phát triển các nền tảng số phục vụ quản trị ngành. Việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và công nghệ viễn thám sẽ từng bước được mở rộng trong giám sát chất lượng môi trường, quản lý tài nguyên thiên nhiên, dự báo thiên tai, cảnh báo xâm nhập mặn, theo dõi dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi cũng như quản lý vùng nuôi thủy sản.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, mục tiêu không chỉ dừng lại ở số hóa quy trình quản lý mà còn hướng tới xây dựng nền nông nghiệp thông minh, xanh và phát thải thấp. Các mô hình nuôi tôm công nghệ cao, sản xuất lúa chất lượng cao gắn với truy xuất nguồn gốc, quản lý vùng nguyên liệu bằng công nghệ số và thương mại điện tử sẽ tiếp tục được nhân rộng.

Đồng thời, tỉnh khuyến khích DN đầu tư các dây chuyền chế biến hiện đại, ứng dụng công nghệ bảo quản, công nghệ sinh học và tự động hóa nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản, thủy sản, góp phần đưa kinh tế số trở thành một cấu phần quan trọng trong tăng trưởng GRDP của địa phương.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng và công nghệ, phát triển nguồn nhân lực số được xác định là yếu tố quyết định thành công của quá trình CĐS. Theo đó, tỉnh sẽ tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, công chức, viên chức về kỹ năng số, quản trị dữ liệu và khai thác các nền tảng công nghệ mới.

Đồng thời, mở rộng các chương trình tập huấn cho DN, hợp tác xã và người dân nhằm nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ số trong SXKD và quản trị chuỗi giá trị.

Ngoài ra, việc tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, DN và các tổ chức khoa học và công nghệ sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng thực tiễn.

Việc xây dựng hạ tầng số, CSDL chuyên ngành đồng bộ, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản, lâm nghiệp, tài nguyên và môi trường, khí tượng thủy văn và kinh tế biển sẽ tạo nền tảng để Cà Mau tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu số.

Đồng thời, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên, giám sát môi trường, phòng chống thiên tai, hỗ trợ sản xuất, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và phát triển các chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo Đề án, Sở KH&CN được giao phối hợp triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao KHCN và ĐMST phục vụ thực hiện Đề án; Hỗ trợ kết nối các chương trình, nhiệm vụ KH&CN; thúc đẩy ứng dụng AI, dữ liệu lớn (big data), Internet vạn vật (IoT), GIS, công nghệ sinh học, công nghệ số và các công nghệ tiên tiến vào sản xuất, quản lý và điều hành ngành./.