Bộ KH&CN phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền SHTT

Theo Phó Cục trưởng Trần Lê Hồng, Bộ KH&CN đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về thực thi quyền SHTT. "Bộ KH&CN đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng CSDL quốc gia về thực thi quyền SHTT. Khi được đưa vào vận hành, hệ thống sẽ hỗ trợ các cơ quan thực thi trong việc tra cứu, chia sẻ, đối chiếu thông tin và phối hợp xử lý vi phạm hiệu quả hơn”.

Xử lý gần 1500 vụ việc chỉ sau 3 tuần triển khai Công điện số 38

Tại Họp báo thường kỳ tháng 5/2026 do Bộ KH&CN tổ chức ngày 1/6, kết quả triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền SHTT là một trong những nội dung nhận được nhiều câu hỏi từ các cơ quan báo chí.

Chỉ trong thời gian ngắn kể từ khi Công điện được ban hành, hàng loạt vụ việc xâm phạm quyền SHTT đã được phát hiện, xử lý trên phạm vi cả nước. Những con số được công bố tại họp báo không chỉ phản ánh mức độ quyết liệt của các lực lượng chức năng mà còn cho thấy yêu cầu ngày càng cấp thiết phải nâng cao hiệu quả bảo vệ tài sản trí tuệ trong bối cảnh kinh tế số và đổi mới sáng tạo (ĐMST) đang trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Thông tin tại họp báo, ông Trần Lê Hồng, Phó Cục trưởng Cục SHTT, Bộ KH&CN cho biết, ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg, Bộ KH&CN đã phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả thực thi quyền SHTT.

Theo ông Trần Lê Hồng, tính đến ngày 27/5/2026, các bộ, ngành và địa phương trên cả nước đã phát hiện, xử lý 1.438 vụ việc xâm phạm quyền SHTT; xử lý 1.146 vụ, khởi tố 28 vụ án hình sự. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính đạt khoảng 12,6 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm gần 36 tỷ đồng.

"Đây là những con số cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong công tác thực thi quyền SHTT chỉ sau thời gian ngắn triển khai Công điện số 38".

Phó Cục trưởng Trần Lê Hồng cho biết: “Sau 3 tuần triển khai Công điện 38, số vụ việc bị xử lý vi phạm hành chính đã gấp khoảng 3 lần so với trung bình một tháng của năm 2025. Số vụ việc khởi tố hình sự đã bằng khoảng 60% tổng số vụ án khởi tố của cả năm 2025”.

Kết quả trên cho thấy sự vào cuộc đồng bộ của nhiều bộ, ngành, địa phương trong công tác bảo vệ quyền SHTT. Đáng chú ý, không chỉ các lực lượng quản lý thị trường, công an, hải quan hay thanh tra chuyên ngành tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm mà nhận thức của nhiều doanh nghiệp về vai trò của quyền SHTT cũng đang từng bước được nâng lên.

Phó Cục trưởng Trần Lê Hồng cho rằng trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, việc bảo vệ tài sản trí tuệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là công cụ bảo vệ thành quả nghiên cứu, sáng tạo của DN và nhà khoa học mà còn góp phần tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh, khuyến khích đầu tư cho nghiên cứu, phát triển công nghệ và xây dựng thương hiệu Việt Nam.

Theo Phó Cục trưởng Cục SHTT Trần Lê Hồng, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng vụ việc được phát hiện, xử lý mà còn ở sự thay đổi trong cách tiếp cận của các lực lượng thực thi. Nếu trước đây phần lớn các vụ việc dừng ở xử lý hành chính thì nay nhiều vụ việc có dấu hiệu nghiêm trọng đã được xem xét xử lý hình sự, góp phần nâng cao tính răn đe đối với các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái và hàng hóa xâm phạm quyền SHTT.

Theo các chuyên gia, việc tăng cường thực thi quyền SHTT không chỉ góp phần bảo vệ DN, khuyến khích ĐMST mà còn bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng trước tình trạng hàng giả, hàng nhái ngày càng tinh vi.

Nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số

Theo Phó Cục trưởng Trần Lê Hồng, Bộ KH&CN đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về thực thi quyền SHTT. "Khi được đưa vào vận hành, hệ thống sẽ hỗ trợ các cơ quan thực thi trong việc tra cứu, chia sẻ, đối chiếu thông tin và phối hợp xử lý vi phạm hiệu quả hơn”.

Theo ông Trần Lê Hồng, việc xây dựng CSDL tập trung sẽ góp phần khắc phục tình trạng phân tán thông tin giữa các lực lượng thực thi, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công tác thống kê, đánh giá tình hình và dự báo xu hướng vi phạm.

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh, hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa ngày càng gắn với môi trường số, yêu cầu ứng dụng công nghệ trong quản lý và thực thi quyền SHTT đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Việc hình thành CSDL quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo ra nền tảng thông tin thống nhất, hỗ trợ hiệu quả cho các cơ quan quản lý, lực lượng thực thi và cả cộng đồng DN.

Theo Phó Cục trưởng Trần Lê Hồng, CSDL này không chỉ phục vụ công tác xử lý vi phạm mà còn hỗ trợ quá trình xây dựng chính sách, đánh giá thực trạng và nhận diện các xu hướng vi phạm mới để có giải pháp quản lý phù hợp.

Kết quả xử lý 1.438 vụ việc chỉ trong vòng 3 tuần sau khi Công điện số 38 được ban hành cho thấy những tín hiệu tích cực bước đầu trong công tác bảo vệ quyền SHTT. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh của kinh tế số và các phương thức kinh doanh mới, cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái và các hành vi xâm phạm quyền SHTT được dự báo vẫn còn nhiều thách thức.

Việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường phối hợp liên ngành và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong thực thi quyền SHTT được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc hơn cho hoạt động ĐMST, phát triển DN và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong thời gian tới./.