Vĩnh Long: Tạo nền tảng để mỗi người dân chủ động khai thác những lợi ích của CĐS

Từ phong trào phổ cập tri thức đến hành động cụ thể ở cơ sở

Chuyển đổi số (CĐS) chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi mỗi người dân có đủ kiến thức, kỹ năng và khả năng sử dụng công nghệ để giải quyết những nhu cầu thiết yếu hằng ngày. Nếu hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu là điều kiện quan trọng thì con người chính là yếu tố quyết định hiệu quả của quá trình CĐS.

Tỉnh Vĩnh Long xác định phong trào “Bình dân học vụ số” là một trong những giải pháp quan trọng nhằm phổ cập kiến thức, kỹ năng số trong cộng đồng, thu hẹp khoảng cách số giữa các nhóm dân cư, đồng thời tạo điều kiện để mọi người dân tham gia vào quá trình CĐS.

Ngay từ năm 2025, hưởng ứng phong trào do Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam triển khai giai đoạn 2025-2027, các cấp bộ Đoàn, Hội trong tỉnh đã thành lập 105 đội hình Bình dân học vụ số với hơn 1.500 đoàn viên, thanh niên tham gia. Đây là lực lượng nòng cốt trực tiếp tuyên truyền, hỗ trợ người dân và thanh thiếu nhi tiếp cận những kiến thức, kỹ năng công nghệ thông tin cơ bản.

Các đội hình tập trung hướng dẫn người dân sử dụng máy tính, thiết bị thông minh, mạng xã hội, dịch vụ công trực tuyến (DVCTT), thanh toán điện tử không dùng tiền mặt và những ứng dụng số phục vụ đời sống, sản xuất, kinh doanh. Cách làm này giúp hoạt động phổ cập kỹ năng số không dừng lại ở tuyên truyền mà chuyển thành những việc làm cụ thể, gắn với nhu cầu thực tế của từng nhóm đối tượng.

Điểm đáng chú ý trong cách triển khai của Vĩnh Long là phát huy vai trò của lực lượng trẻ, những người có khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ, trực tiếp đồng hành và hỗ trợ người dân. Thông qua các hoạt động hướng dẫn tại cộng đồng, đoàn viên, thanh niên trở thành cầu nối đưa công nghệ đến với những người còn hạn chế về kỹ năng số, nhất là người cao tuổi, người dân ở khu vực nông thôn.

Cách tiếp cận này cũng tạo ra sự lan tỏa hai chiều: người dân được trang bị kỹ năng sử dụng công nghệ, trong khi đoàn viên, thanh niên có thêm cơ hội phát huy tinh thần xung kích, trách nhiệm với cộng đồng trong công cuộc CĐS.

Phổ cập kỹ năng số bằng những việc làm thiết thực

Tại nhiều địa phương, phong trào được triển khai theo cách gần gũi, linh hoạt, lấy nhu cầu thực tế của người dân làm điểm xuất phát. Tại Khóm 8, phường Nguyệt Hóa, hoạt động Bình dân học vụ số được lồng ghép vào các buổi sinh hoạt đoàn thể, nhóm mạng xã hội và tổ tự quản. Nội dung hướng dẫn tập trung vào những kỹ năng thiết yếu như mở tài khoản DVCTT, đăng ký định danh điện tử mức 2, sử dụng ứng dụng phục vụ y tế, giáo dục và an sinh xã hội.

Đáng chú ý, Tổ công nghệ số cộng đồng (CNSCĐ) gồm 6 thành viên đã trực tiếp đến từng hộ gia đình hỗ trợ cài đặt ứng dụng VNeID, hướng dẫn nộp hồ sơ hành chính trực tuyến, tích hợp thẻ bảo hiểm y tế và liên kết mã số thuế cá nhân.

Tại xã Phú Quới, Đoàn xã phối hợp với Đoàn Thanh niên Trường Đại học (ĐH) Cửu Long thành lập đội hình Bình dân học vụ số, hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã. Chỉ trong tuần đầu ra quân, lực lượng thanh niên đã hỗ trợ khoảng 1.000 lượt người dân.

Trong khi đó, tại phường Long Châu, các đội hình tình nguyện tập trung hướng dẫn người dân sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt, tiếp cận các phương thức giao dịch điện tử thuận tiện. Những hoạt động tưởng chừng đơn giản như cài đặt ứng dụng, quét mã QR, thực hiện một giao dịch trực tuyến lại có ý nghĩa thiết thực, giúp người dân từng bước thay đổi thói quen và chủ động hơn trong môi trường số.

Không chỉ hướng dẫn sử dụng công nghệ, Vĩnh Long còn chú trọng trang bị kỹ năng an toàn trên không gian mạng. Tại Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long, đội hình Bình dân học vụ số với gần 100 đoàn viên, sinh viên có kiến thức công nghệ tham gia tuyên truyền, hỗ trợ DVCTT, hướng dẫn bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện và phòng tránh các hình thức lừa đảo trực tuyến. Đây là nội dung quan trọng, bởi phổ cập kỹ năng số không chỉ giúp người dân biết sử dụng công nghệ mà còn phải biết sử dụng an toàn, có trách nhiệm.

Lấy nền tảng số làm công cụ học tập thường xuyên

Bên cạnh hình thức hướng dẫn trực tiếp, tỉnh Vĩnh Long chú trọng xây dựng môi trường học tập trực tuyến để người dân có thể chủ động tiếp cận tri thức số mọi lúc, mọi nơi. Tỉnh đã xây dựng và đưa vào sử dụng nền tảng học tập trực tuyến tại địa chỉ https//:binhdanhocvuso.vinhlong.gov.vn.

Đây là kho học liệu số cung cấp các khóa học về kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), xử lý văn bản, sử dụng DVCTT và những nội dung liên quan đến chính quyền số, xã hội số. Nền tảng tạo điều kiện để cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) và người dân chủ động học tập, cập nhật kiến thức phù hợp với nhu cầu.

Đáng chú ý, hiệu quả triển khai phong trào được thể hiện qua quy mô đào tạo ngày càng mở rộng. Theo số liệu được công bố tại chương trình phát động phong trào Bình dân học vụ số và phát triển tên miền quốc gia “.vn” ngày tháng 6/2026, trong một năm triển khai, Vĩnh Long đã tổ chức 198 lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kỹ năng số cơ bản, với 273.041 lượt CBCCVC và người lao động tham gia.

Các chương trình đào tạo ưu tiên phương thức linh hoạt, thuận tiện, khai thác nền tảng Bình dân học vụ số để người học có thể tiếp cận kiến thức không phụ thuộc vào không gian và thời gian. Đây là bước chuyển quan trọng, từ việc phổ cập kỹ năng số thông qua các đợt tuyên truyền, tập huấn sang xây dựng thói quen học tập thường xuyên trên môi trường số.

Sở KH&CN tỉnh Vĩnh Long cũng đã phối hợp với Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long tổ chức chương trình phát động phong trào Bình dân học vụ số và phát triển tên miền quốc gia “.vn” trên địa bàn tỉnh năm 2026. Chương trình có sự tham gia của đại diện các sở, ban, ngành, Công an tỉnh, Tỉnh đoàn, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ sở giáo dục, cùng hơn 300 đoàn viên, sinh viên và 124 điểm cầu trực tuyến tại các địa phương.

Ông Nguyễn Văn Giới, Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh, Bình dân học vụ số và chương trình phát triển tên miền quốc gia “.vn” không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan nhà nước mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi cơ quan, đơn vị, DN, trường học, gia đình và người dân đều có vai trò trong việc thúc đẩy phong trào.

Cùng với phổ cập kỹ năng số, chương trình phát triển tên miền “.vn” hướng đến hỗ trợ người dân, DN và hộ kinh doanh tiếp cận môi trường số, xây dựng thương hiệu số và phát triển hoạt động kinh doanh trên nền tảng trực tuyến.

Đưa tri thức số đến với nông dân, thúc đẩy kinh tế số từ cơ sở

Một điểm đáng chú ý trong cách làm của tỉnh Vĩnh Long là không giới hạn phong trào trong phạm vi phổ cập các kỹ năng công nghệ cơ bản mà từng bước gắn việc học tập với nhu cầu sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế của người dân.

Đối với khu vực nông thôn, Hội Nông dân tỉnh đã chủ động xây dựng kế hoạch hưởng ứng phong trào Bình dân học vụ số năm 2026, cụ thể hóa các mục tiêu CĐS trong công tác Hội. Nội dung này được triển khai đến Hội Nông dân tại 124 xã, phường, trong đó chú trọng tập huấn cho đội ngũ cán bộ Hội, sau đó đưa kiến thức và kỹ năng số vào các buổi sinh hoạt chi, tổ Hội để phổ biến đến hội viên.

Đặc biệt, phong trào đã được cụ thể hóa bằng những mô hình gắn với hoạt động kinh tế thường ngày. Điển hình là mô hình “Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt, thực hiện phong trào Bình dân học vụ số” tại chợ Phước Hậu (chợ Cua cũ), phường Phước Hậu. Mô hình do Hội Nông dân phường phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ và Đoàn TNCS phường triển khai.

Tại đây, cán bộ, hội viên, đoàn viên và lực lượng thanh niên trực tiếp hướng dẫn tiểu thương, người dân cài đặt, sử dụng ứng dụng thanh toán điện tử, quét mã QR trong giao dịch và tiếp cận các nền tảng số phục vụ đời sống, sản xuất. Qua đó, những người lớn tuổi hoặc ít có điều kiện tiếp xúc với công nghệ cũng có thể từng bước làm quen với các phương thức thanh toán hiện đại.

Cùng với đó, Hội Nông dân tỉnh đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 có ít nhất 70% hội viên được trang bị kiến thức, kỹ năng số; trên 60% hội viên trong độ tuổi lao động được xác nhận đạt phổ cập tri thức về CĐS và kỹ năng số trên nền tảng VNeID. Những chỉ tiêu này cho thấy định hướng đưa CĐS trở thành một phần trong hoạt động thường xuyên của tổ chức Hội và đời sống sản xuất của nông dân.

Xây dựng cộng đồng công dân số, không để ai bị bỏ lại phía sau

Để phong trào Bình dân học vụ số lan tỏa sâu rộng và duy trì hiệu quả lâu dài, tỉnh Vĩnh Long chú trọng xây dựng lực lượng hỗ trợ tại cơ sở, kết hợp giữa các tổ CNSCĐ, đoàn viên, thanh niên, sinh viên và đội ngũ cán bộ địa phương.

Tại chương trình phát động ngày tháng 6/2026, toàn tỉnh có 341 Tổ CNSCĐ với gần 3.400 thành viên, tích cực hỗ trợ các hộ dân tiếp cận DVCTT, định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng số phục vụ đời sống. Đây là lực lượng quan trọng giúp đưa hoạt động phổ cập kỹ năng số đến gần hơn với từng khu dân cư, từng hộ gia đình.

Trước một số khó khăn trong việc triển khai phong trào như hạ tầng công nghệ tại một số địa phương chưa đồng bộ, chất lượng đường truyền Internet còn hạn chế; kỹ năng số của một bộ phận người dân, nhóm người cao tuổi, người ít có điều kiện tiếp xúc với công nghệ, tỉnh Vĩnh Long xác định tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức đào tạo theo hướng thiết thực, dễ hiểu, dễ thực hiện; phát huy vai trò của các tổ CNSCĐ, tăng cường phối hợp giữa cơ quan nhà nước, tổ chức đoàn thể, cơ sở giáo dục và DN viễn thông.

Quan trọng hơn, hiệu quả phong trào cần được đánh giá thông qua khả năng ứng dụng công nghệ vào thực tế của người dân, thay vì chỉ dừng ở số lượng lớp tập huấn hay lượt người tham gia.

Với cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả ứng dụng làm thước đo, tỉnh Vĩnh Long đang tạo nền tảng để mỗi người dân không chỉ biết sử dụng công nghệ mà còn chủ động khai thác những lợi ích của CĐS, góp phần xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số tại địa phương./.