Việt Nam xếp thứ 37 thế giới về năng lực cạnh tranh số và AI

Ngày 11/11/2026, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tổ chức Lễ công bố kết quả của Việt Nam trong Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và Trí tuệ nhân tạo thế giới (WDAIR) năm 2026.

Buổi lễ có sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long cùng đại diện các cơ quan, tổ chức nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học (ĐH) và cộng đồng doanh nghiệp (DN). GS. Arturo Bris, Giám đốc Trung tâm Năng lực cạnh tranh thế giới (World Competitiveness Center - WCC) thuộc Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD, Thụy Sĩ) cùng các chuyên gia quốc tế tham gia trực tuyến.

Việt Nam là một trong số ít quốc gia có sự kết hợp giữa xây dựng quy định và thúc đẩy triển khai AI

Trong lần đầu chính thức tham gia WDAIR, Việt Nam đứng thứ 37 trong số 70 nền kinh tế được đánh giá, xếp thứ 3 trong 6 nền kinh tế Đông Nam Á có tên trong bảng xếp hạng. Ở các chỉ số thành phần của Bảng xếp hạng WDAIR, Việt Nam đứng thứ 13 về ứng dụng AI, thứ 15 về quản trị số và AI, thứ 21 ở nhóm hiệu quả.

WDAIR do WCC thuộc IMD thực hiện. Năm 2026, IMD bổ sung các nội dung đánh giá về trí tuệ nhân tạo (AI), bên cạnh năng lực cạnh tranh số. Báo cáo xem xét 5 nhóm yếu tố: quản trị, công nghệ và hạ tầng, hiệu suất ứng dụng, phát triển nhân lực, giá trị. Dữ liệu thống kê kết hợp với khảo sát về tình hình triển khai AI tại các nền kinh tế.

Phát biểu trực tuyến tại buổi lễ, GS. Arturo Bris cho biết: “Khoảng 1/3 kết quả đánh giá dựa trên thông tin thống kê, 2/3 kết quả còn lại dựa trên khảo sát và phỏng vấn về việc triển khai AI ở từng quốc gia. Chúng tôi xem xét mức độ ứng dụng AI trong doanh nghiệp (DN), khả năng thích ứng của DN, việc chuẩn bị nhân lực, cũng như các yếu tố về quản trị, an toàn, đạo đức và niềm tin”.

Trong phần phân tích về Việt Nam, GS. Arturo Bris nêu một số kết quả theo từng chỉ số: Việt Nam đứng thứ 13 về ứng dụng AI trong khu vực công, thứ 5 về ứng dụng AI trong DN, thứ 7 về triển khai chiến lược AI quốc gia và thứ 6 về tính linh hoạt của DN. GS. Arturo Bris cũng đánh giá niềm tin của người dân đối với AI là một điểm đáng chú ý.

Bên cạnh những kết quả này, báo cáo chỉ ra hạn chế về nền tảng thể chế, chất lượng quy định và hiệu quả hoạt động của chính phủ. Theo số liệu được GS. Arturo Bris trình bày, Việt Nam đứng thứ 53 về tỷ lệ nghiên cứu và phát triển (R&D) trong GDP, thứ 62 về tỷ lệ phủ sóng 5G và thứ 61 về đầu tư viễn thông. GS. Arturo Bris cho rằng nguồn vốn, hạ tầng dữ liệu, an ninh mạng, chi phí ứng dụng và nhân lực kỹ thuật là những vấn đề cần được cải thiện.

GS. Arturo Bris nhận định: “Việt Nam là một trong số ít quốc gia có sự kết hợp giữa xây dựng quy định và thúc đẩy triển khai AI. Để phát triển và mở rộng AI, cần đầu tư thêm, thúc đẩy khu vực tư nhân, tăng cường an ninh mạng và làm rõ các quy tắc. Những người tham gia khảo sát cũng nêu chi phí, an ninh mạng và nguồn nhân lực kỹ thuật là các vấn đề quan trọng đối với việc triển khai AI”.

GS. Arturo Bris đề xuất khu vực công cần đi đầu trong ứng dụng AI, đồng thời tăng đầu tư cho nghiên cứu, hạ tầng số và đào tạo nhân lực. Với DN, cần mở rộng đầu tư vào AI, phát triển nhân tài và tạo điều kiện để người lao động thích ứng, ứng dụng công nghệ vào công việc.

Chuyển kết quả xếp hạng thành nhiệm vụ cụ thể

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh năng lực cạnh tranh số và AI không chỉ được phản ánh qua thứ hạng, mà còn cho thấy khả năng của mỗi nền kinh tế trong việc nắm bắt cơ hội, thích ứng với biến động và tạo lợi thế phát triển.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng lưu ý: “Bảng xếp hạng cho thấy vị trí tương đối giữa các nền kinh tế được khảo sát. Việc IMD thay đổi cấu trúc và bổ sung các chỉ tiêu AI trong năm 2026 cũng đòi hỏi thận trọng khi so sánh với các năm trước. Thành quả chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành năng suất cao hơn, DN mạnh hơn, dịch vụ công tốt hơn và chất lượng cuộc sống của người dân được nâng lên”.

Để cải thiện năng lực cạnh tranh, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ, cơ quan và địa phương nâng cao chất lượng thể chế, hiệu lực thực thi và chất lượng quản trị; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, kết nối và tái sử dụng dữ liệu.

"Việc ứng dụng công nghệ số và AI trong DN cần tạo ra hiệu quả thực tế trong sản xuất, kinh doanh", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng yêu cầu ưu tiên phát triển hạ tầng viễn thông thế hệ mới, hạ tầng dữ liệu và tài nguyên tính toán; có giải pháp giảm chi phí tiếp cận AI, nhất là với DN nhỏ và vừa. Hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ và đào tạo nhân lực cần gắn với nhu cầu thực tế, bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu và sử dụng AI có trách nhiệm.

Bộ KH&CN được giao phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương nghiên cứu phương pháp luận mới của IMD, phân tích từng nhóm yếu tố và làm rõ nguyên nhân của những chỉ số còn hạn chế. Trên cơ sở đó, các giải pháp cần xác định rõ nhiệm vụ, cơ quan chịu trách nhiệm, sản phẩm đầu ra và cách thức đánh giá định kỳ.

Tại buổi lễ, thay mặt Bộ KH&CN, Thứ trưởng Phạm Đức Long khẳng định kết quả đạt được là cơ sở để bắt đầu quá trình hành động. Bộ KH&CN sẽ giao các đơn vị chuyên môn, trong đó Học viện Chiến lược KH&CN làm đầu mối, nghiên cứu phương pháp đánh giá, phân tích những lĩnh vực có lợi thế và các hạn chế cần khắc phục. Bộ KH&CN cũng sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và DN đề xuất giải pháp phù hợp với chức năng của từng đơn vị.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long nhấn mạnh: “Thông điệp của Bộ KH&CN là: Không dừng lại ở công bố kết quả, mà phải chuyển kết quả đánh giá thành thông tin hữu ích cho chính sách, chuyển những vấn đề được nhận diện thành nhiệm vụ cụ thể và chuyển những cam kết thành kết quả có thể theo dõi, đánh giá”.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á và nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số. Kết quả WDAIR 2026 đưa Việt Nam vào nhóm 50 nền kinh tế đứng đầu ngay trong năm đầu chính thức tham gia. Việc tiếp tục cải thiện các chỉ số về thể chế, hạ tầng, nhân lực và ứng dụng sẽ là cơ sở để tiến gần hơn tới mục tiêu này./.