Ứng dụng AI trong dự báo sớm xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Hồng

Dự án mang tên “Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng” hướng tới xây dựng một hệ thống giám sát - dự báo tích hợp đa công nghệ.

Dự án được kỳ vọng tạo ra một “lá chắn số” giúp địa phương chủ động ứng phó, giảm thiểu rủi ro do thiên tai.

Nền tảng này kết hợp các mô hình vật lý với các thuật toán trí tuệ nhân tạo (Machine Learning, Deep Learning), đồng thời khai thác dữ liệu viễn thám, thiết bị bay không người lái (UAV) và mạng lưới cảm biến IoT.

Theo nhóm nghiên cứu, toàn bộ dữ liệu đa nguồn sẽ được đồng bộ trên nền tảng DataCube theo không gian - thời gian. Khi tích hợp với hệ thống WebGIS, nền tảng cho phép xây dựng bản đồ số theo dõi và cảnh báo xâm nhập mặn ở mức gần thời gian thực. Đây được xem là công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý và người dân nâng cao năng lực dự báo, chủ động bảo vệ sản xuất nông nghiệp trước các tác động bất lợi của môi trường.

Điểm nổi bật của hệ thống là khả năng đưa ra cảnh báo sớm từ 1 - 5 ngày. Khoảng “thời gian vàng” này giúp nông dân điều chỉnh lịch thời vụ, chủ động tích trữ và quản lý nguồn nước, qua đó giảm thiểu thiệt hại kinh tế do xâm nhập mặn gây ra.

Chủ nhiệm dự án là PGS. TS Nguyễn Hữu Duy, Phó Trưởng Bộ môn Địa nhân văn và Quy hoạch, Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội...

PGS. TS Nguyễn Hữu Duy là nhà khoa học có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực phòng chống thiên tai, biến đổi sử dụng đất và đô thị, với hơn 100 công bố quốc tế và trên 4.000 trích dẫn. Ông cũng là thành viên Hội đồng khoa học ngành Khoa học Trái đất - Khoa học Biển nhiệm kỳ 2025 - 2027 của Quỹ NAFOSTED, Bộ Khoa học và Công nghệ.

Chia sẻ về dự án, PGS. TS Nguyễn Hữu Duy cho biết, sự đồng hành của VinFuture không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho triển khai thực địa mà còn mở rộng khả năng ứng dụng, lan tỏa kết quả nghiên cứu đến người dân, cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Đây là yếu tố then chốt nhằm gia tăng tác động xã hội và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp xanh.

Về phía Quỹ VinFuture, Giám đốc Điều hành Quỹ, TS Lê Thái Hà nhấn mạnh định hướng hỗ trợ các dự án có tính ứng dụng cao, giải quyết các thách thức cấp thiết của cộng đồng. Theo đó, dự án không chỉ nâng cao năng lực giám sát và dự báo xâm nhập mặn mà còn hỗ trợ thiết thực cho quá trình ra quyết định của người dân và cơ quan quản lý, qua đó góp phần thúc đẩy mô hình nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Dự án dự kiến triển khai trong 2 năm, với sự tham gia của nhiều đối tác trong và ngoài nước như Trường Đại học Thủy lợi, Viện Khoa học Tài nguyên nước, Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) và Đại học Edinburgh (Vương quốc Anh). Sự kết nối liên ngành và quốc tế này được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng thực tiễn.

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng dự án sẽ trở thành “lá chắn số”, giúp nông dân các tỉnh ven biển chủ động bảo vệ sinh kế trước nguy cơ xâm nhập mặn, đồng thời đặt nền móng để chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh, thích nghi bền vững với biến đổi khí hậu./.