Tuyên Quang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính nhằm vận hành hiệu quả chính quyền hai cấp

Kết quả cải cách thủ tục hành chính sau sáp nhập

Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, đặt ra yêu cầu chuyển giao thẩm quyền và duy trì giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) liên tục.

Trước thời điểm chuyển đổi, UBND tỉnh đã có Văn bản số 3133/UBND-THCBKS chỉ đạo các sở, ngành và địa phương cập nhật, công khai danh mục TTHC, bảo đảm hoạt động không bị gián đoạn trong quá trình sắp xếp [1]. Đây là bước chuẩn bị quan trọng vì việc thay đổi đầu mối tiếp nhận có thể tác động trực tiếp đến quyền lợi và thời gian đi lại của người dân.

Tỉnh đã tổ chức hệ thống 125 Trung tâm Phục vụ hành chính công với 135 điểm tiếp nhận [2]. Trong đó, trung tâm cấp tỉnh có 2 điểm tiếp nhận; 124 trung tâm cấp xã bố trí 133 điểm, gồm chín trung tâm cấp xã có 2 điểm tiếp nhận [2]. Việc phân bố nhiều điểm tiếp nhận tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ gần nơi sinh sống hơn, nhất là tại địa bàn có địa hình chia cắt.

Sau sáp nhập, toàn tỉnh tiếp nhận 326.599 hồ sơ TTHC; tỷ lệ giải quyết trước hạn và đúng hạn đạt 98,93%; tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến trên 95%; tỷ lệ số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết đạt 89,01%; tỷ lệ hài lòng của người dân, tổ chức đạt 97,65% [3]. Một kết quả khác là nỗ lực rà soát quy trình. Tuyên Quang đã rà soát, phê duyệt phương án đơn giản hóa đối với 1.621 TTHC, trong đó 633 thủ tục được đề xuất cắt giảm quy trình, thành phần hồ sơ hoặc bãi bỏ; 984 thủ tục được rút ngắn 30% thời gian giải quyết [4]. Tỉnh cũng công bố danh mục TTHC thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính đối với toàn bộ thủ tục thuộc phạm vi quản lý của UBND tỉnh [4].

Việc giải quyết không phụ thuộc địa giới hành chính có ý nghĩa thực tiễn khi người dân học tập, làm việc xa nơi đăng ký cư trú hoặc phải đi lại giữa các địa bàn sau sáp nhập. Tuy vậy, hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng trao đổi dữ liệu, xác thực hồ sơ và phối hợp giữa cơ quan tiếp nhận với cơ quan có thẩm quyền xử lý. Vì vậy, công khai danh mục mới chỉ là điều kiện cần; việc vận hành thông suốt mới là thước đo quan trọng.

Trong năm 2026, tỉnh tiếp tục thể chế hóa mục tiêu cải cách. Quyết định số 1735/QĐ-UBND ngày 30/12/2025 ban hành kế hoạch cải cách hành chính năm 2026, gắn cải cách TTHC với tổ chức bộ máy, chế độ công vụ và xây dựng chính quyền số [5].

Ngày 20/8/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 2099/QĐ-UBND phê duyệt Đề án xác định Chỉ số cải cách hành chính đối với các sở, ban, ngành và UBND xã, phường [6]. Cách đánh giá được giới thiệu là kết hợp định lượng, định tính và xem xét tác động của cải cách, thay vì chỉ kiểm đếm nhiệm vụ đã hoàn thành.

Tại cấp cơ sở, một số địa phương đã chủ động kiểm tra tiến độ. Xã Sủng Máng báo cáo đến hết quý III/2026 đạt 42 trong 50 chỉ tiêu cải cách hành chính, tương đương 84%; tám chỉ tiêu còn lại chưa đạt, trong đó có nội dung dự kiến thực hiện vào cuối năm [7]. Trường hợp này cho thấy việc lượng hóa mục tiêu giúp cơ sở xác định nhiệm vụ còn phải hoàn thành.

Điểm nghẽn và những hạn chế cần khắc phục

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc cải cách TTHC ở Tuyên Quang cũng còn một số tồn tại cần được khắc phục. Tại xã Bắc Quang, một đợt kiểm tra công tác cải cách hành chính ghi nhận một số vấn đề: hồ sơ quá hạn; việc niêm yết, công khai TTHC, phí và lệ phí có thời điểm chưa đầy đủ, kịp thời; việc lập và lưu trữ hồ sơ điện tử chưa duy trì thường xuyên [8].

Tỷ lệ giải quyết đúng hạn cao có thể cùng tồn tại với trải nghiệm chưa thuận tiện ở một số nhóm hồ sơ. Chẳng hạn, người dân có thể phải bổ sung giấy tờ, nhận hướng dẫn nhiều lần hoặc cần hỗ trợ thao tác trên hệ thống trực tuyến.

Một vấn đề nữa là khoảng cách giữa số hóa và tái sử dụng dữ liệu. Tỷ lệ số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết 89,01% được công bố trong báo cáo sau sáp nhập [3] phản ánh tiến độ chuyển hồ sơ sang dạng điện tử, nhưng chưa chứng minh toàn bộ dữ liệu đã liên thông hoặc được khai thác lại. Nếu dữ liệu chưa chuẩn hóa và đồng bộ, việc nộp hồ sơ trực tuyến có nguy cơ chỉ thay đổi kênh tiếp nhận mà chưa cắt giảm đáng kể thao tác của người dân.

Chỉ đạo của tỉnh yêu cầu các cơ quan không được đề nghị người dân, doanh nghiệp nộp lại giấy tờ khi hệ thống đã kết nối và khai thác được dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc chuyên ngành [9]. Yêu cầu này cho thấy tỉnh đã xác định tái sử dụng dữ liệu là trọng tâm của cải cách. Với địa bàn miền núi, điều kiện kết nối mạng, khả năng tiếp cận thiết bị và kỹ năng số của một bộ phận người sử dụng là những yếu tố cần được khảo sát riêng. Không nên mặc định tất cả xã vùng sâu đều thiếu hạ tầng hoặc người dân đều gặp khó khăn. Đánh giá khách quan đòi hỏi dữ liệu phân theo địa bàn, nhóm tuổi, loại thủ tục và hình thức nộp hồ sơ. Chính sự khác biệt về điều kiện phục vụ giữa các địa bàn có thể làm cho chỉ số trung bình toàn tỉnh chưa phản ánh đầy đủ trải nghiệm của từng nhóm người dân.

Việc chuyển giao thẩm quyền sau sáp nhập cũng làm tăng yêu cầu phối hợp giữa cấp tỉnh và cấp xã. Nếu quy trình nội bộ không quy định rõ trách nhiệm ở từng khâu, hồ sơ liên thông dễ bị kéo dài vì phải xác minh hoặc chuyển tiếp nhiều lần. Do đó, kiểm soát TTHC cần đi cùng với rà soát phân cấp, hướng dẫn nghiệp vụ và cơ chế xử lý vướng mắc theo thời hạn cụ thể, thay vì chỉ yêu cầu đơn vị cơ sở đẩy nhanh tiến độ.

Giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành chính quyền hai cấp

Định hướng cải cách năm 2026 của Tuyên Quang đã xác định những mục tiêu cụ thể: tối thiểu 80% TTHC đặc thù của tỉnh được cung cấp trực tuyến toàn trình; 100% TTHC liên quan đến doanh nghiệp được giải quyết trực tuyến thông suốt; 100% TTHC không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi tỉnh; và 95% người dân, doanh nghiệp hài lòng khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến [9]. Tỉnh cũng yêu cầu rà soát các thủ tục không cần thiết và triển khai cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Để đạt những mục tiêu này, tỉnh cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp cụ thể.

Trước hết, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục trên cơ sở đánh giá chi phí tuân thủ thực tế. Mỗi phương án cắt giảm nên có bảng đối chiếu trước và sau về thành phần hồ sơ, số lần đi lại, thời hạn giải quyết và trách nhiệm xử lý. Đối với 633 thủ tục được đề xuất cắt giảm và 984 thủ tục được rút ngắn thời gian [4], nên công bố tiến độ thực thi theo từng nhóm, tránh nhầm lẫn giữa phê duyệt phương án và lợi ích đã phát sinh.

Thứ hai, ưu tiên hoàn thiện khả năng liên thông, khai thác và tái sử dụng dữ liệu. Tỉnh giao Sở Tư pháp rà soát TTHC sử dụng dữ liệu hộ tịch điện tử, đồng thời giao Văn phòng UBND tỉnh điều chỉnh hệ thống giải quyết TTHC để kết nối cơ sở dữ liệu hộ tịch [9]. Nên xây dựng danh mục các trường dữ liệu có thể tự động điền, quy định đơn vị chịu trách nhiệm chất lượng dữ liệu và ghi nhận tỷ lệ hồ sơ thực sự không phải nộp lại giấy tờ. Cần kết hợp giải pháp kỹ thuật với bảo vệ dữ liệu cá nhân và phân quyền truy cập.

Thứ ba, cải thiện chất lượng hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã. Cần phân loại điểm tiếp nhận theo lưu lượng hồ sơ, khoảng cách di chuyển và năng lực hỗ trợ số; từ đó bố trí nhân lực, thiết bị và lịch hỗ trợ phù hợp. Với các thủ tục thường gặp, nên có hướng dẫn ngắn gọn, dễ hiểu, đồng thời duy trì kênh hỗ trợ trực tiếp cho người chưa quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Mục tiêu là giảm công sức thực hiện thủ tục, không chỉ tăng tỷ lệ nộp trực tuyến.

Thứ tư, sử dụng Chỉ số cải cách hành chính để quản trị theo kết quả. Đề án được phê duyệt theo Quyết định số 2099/QĐ-UBND đặt ra yêu cầu đánh giá đa chiều [6]. Bên cạnh tỷ lệ đúng hạn, nên theo dõi số hồ sơ phải bổ sung, tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu, thời gian chờ tại quầy, mức độ hài lòng theo từng loại thủ tục và kết quả xử lý phản ánh. Công bố định kỳ các chỉ tiêu này sẽ giúp nhận diện đơn vị có vấn đề và khuyến khích cải tiến liên tục.

Thứ năm, tăng trách nhiệm giải trình của người đứng đầu và kiểm tra việc khắc phục sau giám sát. Trường hợp Bắc Quang cho thấy các tồn tại như công khai chưa kịp thời và lưu trữ điện tử chưa thường xuyên có thể được nhận diện qua kiểm tra tại chỗ [8]. Mỗi kết luận kiểm tra nên kèm thời hạn khắc phục, người phụ trách và kết quả tái kiểm tra. Đồng thời, cần tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ theo tình huống thực tế, đặc biệt đối với các thủ tục liên thông hoặc mới được phân cấp.

Cuối cùng, cần đánh giá cải cách từ góc nhìn người dân và doanh nghiệp. Tỉnh đã xây dựng kế hoạch duy trì, cải thiện Chỉ số hài lòng về sự phục vụ hành chính (SIPAS) phù hợp với mô hình mới [10]. Khảo sát nên bảo đảm khả năng phản ánh trải nghiệm của người cao tuổi, người sống xa trung tâm và doanh nghiệp nhỏ; công khai cách lấy mẫu và kết quả theo nhóm để tránh chỉ dựa vào tỷ lệ bình quân. Khi các ý kiến góp ý được chuyển thành điều chỉnh quy trình cụ thể, mức độ hài lòng mới trở thành công cụ quản lý hữu ích.

Nhìn chung, Tuyên Quang đã hình thành mạng lưới phục vụ hành chính công và đạt một số kết quả định lượng đáng chú ý sau sáp nhập. Bước tiếp theo không chỉ là duy trì tỷ lệ giải quyết đúng hạn mà còn bảo đảm người dân thực sự giảm thời gian, giấy tờ và chi phí khi sử dụng dịch vụ công. Chất lượng vận hành chính quyền hai cấp sẽ được phản ánh rõ nhất qua khả năng xử lý nhất quán từng hồ sơ, ở cả địa bàn thuận lợi lẫn địa bàn còn khó khăn./.

Tài liệu tham khảo

[1] Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang (2025), “Bảo đảm thực hiện TTHC thông suốt khi triển khai chính quyền hai cấp”, https://www.tuyenquang.gov.vn/vi/post/bao-dam-thuc-hien-thu-tuc-hanh-chinh-thong-suot-hieu-qua-khi-trien-khai-mo-hinh-chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap-tai-tuyen-quang?id=149318&type=NEWS, truy cập ngày 25/10/2026.

[2] Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang (2026), “Chuyển đổi số thúc đẩy cải cách hành chính”, https://stttt.tuyenquang.gov.vn/vi/tin-bai/chuyen-doi-so-thuc-day-cai-cach-hanh-chinh-tai-tuyen-quang?id=209087&type=NEWS, truy cập ngày 25/10/2026.

[3] Cổng thông tin Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang (2025), “Cải cách hành chính – trụ cột bảo đảm vận hành thông suốt chính quyền địa phương”, https://tuyenquang.dcs.vn/tin/noi-chinh/cai-cach-hanh-chinh-tru-cot-bao-dam-van-hanh-thong-suot-chinh-quyen-dia-phuong, truy cập ngày 25/10/2026.

[4] Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang (2026), “Chính quyền hai cấp: Kiến tạo nền hành chính hiện đại”, https://stttt.tuyenquang.gov.vn/vi/tin-bai/chinh-quyen-hai-cap-kien-tao-nen-hanh-chinh-hien-dai-lay-nguoi-dan-lam-trung-tam?id=239737&type=NEWS, truy cập ngày 25/10/2026.

[5] Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang (2026), “Tuyên Quang triển khai Kế hoạch cải cách hành chính năm 2026”, https://bqlckcn.tuyenquang.gov.vn/vi/tin-bai/tuyen-quang-trien-khai-ke-hoach-cai-cach-hanh-chinh-nam-2026?id=198906&type=NEWS, truy cập ngày 25/10/2026.

[6] UBND tỉnh Tuyên Quang (2026), Quyết định số 2099/QĐ-UBND ngày 20/8/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang phê duyệt Đề án “Xác định Chỉ số cải cách hành chính của các Sở, ban, ngành thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh và Ủy ban nhân dân xã, phường trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang”.

[7] Trang thông tin điện tử xã Sủng Máng (2026), “Sủng Máng tập trung hoàn thành các nhiệm vụ CCHC cuối năm”, https://sungmang.tuyenquang.gov.vn/vi/tin-bai/sung-mang-tap-trung-hoan-thanh-cac-nhiem-vu-cai-cach-hanh-chinh-cuoi-nam?id=257358&type=NEWS, truy cập ngày 25/10/2026.

[8] Trang thông ti điện tử xã Bắc Quang (2026), “Đoàn kiểm tra công tác cải cách hành chính của UBND xã Bắc Quang kiểm tra tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã”, https://bacquang.tuyenquang.gov.vn/vi/tin-bai/doan-kiem-tra-cong-tac-cai-cach-hanh-chinh-cua-ubnd-xa-bac-quang-kiem-tra-tai-trung-tam-phuc-vu-hanh-chinh-cong-xa?id=254648&type=NEWS, truy cập ngày 25/6/2026

[9] Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang ((2026), “Đẩy mạnh cải cách TTHC, nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến năm 2026”, https://www.tuyenquang.gov.vn/vi/post/day-manh-cai-cach-thu-tuc-hanh-chinh-nang-cao-chat-luong-dich-vu-cong-truc-tuyen-nam-2026?id=211963&type=NEWS, truy cập ngày 25/10/2026.

[10] Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang (2026), “Lấy sự hài lòng của người dân làm mục tiêu trong CCHC”, https://stttt.tuyenquang.gov.vn/vi/tin-bai/lay-su-hai-long-cua-nguoi-dan-lam-muc-tieu-trong-cai-cach-hanh-chinh?id=232061&type=NEWS, truy cập ngày 25/10/2026.