Từ tài nguyên sang tri thức: Quảng Ninh hợp tác Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam

Chiều ngày 16/4/2026, tại Quảng Ninh đã diễn ra Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030 giữa Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) và Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Việc ký kết thỏa thuận lần này được đánh giá là bước đi cụ thể hóa chủ trương gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong mô hình tăng trưởng mới.

Vai trò “đầu tàu tri thức” của Viện Hàn lâm

Trong bức tranh hợp tác này, Viện Hàn lâm giữ vai trò trung tâm - không chỉ là đối tác nghiên cứu mà còn là “đầu tàu tri thức” cung cấp nền tảng khoa học, công nghệ và nguồn lực con người chất lượng cao cho Quảng Ninh.

Là tổ chức nghiên cứu khoa học và công nghệ hàng đầu của quốc gia, Viện Hàn lâm sở hữu hệ thống viện chuyên ngành trải rộng từ khoa học tự nhiên, công nghệ, khoa học vật liệu đến khoa học biển và môi trường.

Đội ngũ các nhà khoa học của Viện Hàn lâm không chỉ có năng lực nghiên cứu cơ bản mà còn có kinh nghiệm triển khai các đề tài ứng dụng quy mô lớn, phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Phát biểu tại buổi lễ, GS. TS. Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh: Quảng Ninh là địa phương hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển đột phá, song để đạt được mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, cần một nền tảng khoa học - công nghệ vững chắc.

Ông khẳng định, Viện Hàn lâm sẽ đồng hành cùng tỉnh không chỉ ở vai trò tư vấn chiến lược mà còn trực tiếp tham gia nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và triển khai các mô hình thí điểm trong những lĩnh vực then chốt. Đây là điểm khác biệt quan trọng cho thấy sự tham gia sâu của giới khoa học vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách phát triển địa phương.

Định hình mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học và công nghệ

Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 - 2030 hướng tới việc thiết lập một khuôn khổ hợp tác toàn diện giữa hai bên trong bốn trụ cột chính: Nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong đó, trọng tâm là đưa các kết quả nghiên cứu khoa học vào giải quyết những bài toán thực tiễn của địa phương. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với Quảng Ninh - một tỉnh có cơ cấu kinh tế đa dạng, vừa có công nghiệp khai khoáng, vừa có dịch vụ du lịch và kinh tế biển.

Ông Bùi Văn Khắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh, việc hợp tác với Viện Hàn lâm sẽ giúp tỉnh nâng cao trình độ công nghệ trong khai thác và chế biến khoáng sản, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Không dừng lại ở đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn - những mô hình phát triển đang trở thành xu thế toàn cầu. Việc ứng dụng khoa học và công nghệ sẽ giúp tối ưu hóa chu trình sản xuất, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Khoa học - công nghệ dẫn dắt phát triển kinh tế biển bền vững

Một trong những hướng hợp tác quan trọng là phát triển kinh tế biển - lĩnh vực mà Quảng Ninh có nhiều lợi thế vượt trội. Với sự hỗ trợ của Viện Hàn lâm, tỉnh sẽ triển khai các nghiên cứu chuyên sâu về hệ sinh thái biển, tài nguyên biển và các giải pháp khai thác bền vững.

Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái - yếu tố then chốt để phát triển du lịch và kinh tế biển lâu dài.

Đáng chú ý, Viện Hàn lâm cũng đề xuất xây dựng các mô hình khoa học - văn hóa như bảo tàng biển, bảo tàng đa dạng sinh học. Đây là những thiết chế vừa có giá trị nghiên cứu, vừa góp phần giáo dục cộng đồng và tạo thêm sản phẩm du lịch đặc thù cho địa phương. Thỏa thuận hợp tác tập trung vào các nội dung:

Thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện: Một trụ cột quan trọng khác trong thỏa thuận là chuyển đổi số. Hai bên thống nhất thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trên các lĩnh vực: Quản lý nhà nước, sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội.

Quảng Ninh sẽ xây dựng các mô hình đô thị thông minh dựa trên nền tảng công nghệ hiện đại như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật. Viện Hàn lâm sẽ đóng vai trò tư vấn, cung cấp giải pháp công nghệ và hỗ trợ triển khai.

Bên cạnh đó, việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu không gian đồng bộ cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Đây sẽ là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên, môi trường và quy hoạch phát triển.

Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp: Không chỉ dừng ở nghiên cứu và ứng dụng, thỏa thuận còn hướng tới việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Quảng Ninh.

Với sự hỗ trợ của Viện Hàn lâm, tỉnh sẽ phát triển các trung tâm nghiên cứu, vườn ươm công nghệ và không gian sáng tạo, nơi kết nối các nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu và thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo.

Đầu tư cho con người - nền tảng của phát triển bền vững: Một nội dung xuyên suốt của thỏa thuận là đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây được xem là yếu tố quyết định để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển.

Viện Hàn lâm sẽ hỗ trợ Quảng Ninh trong việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ khoa học - công nghệ, cũng như thu hút các chuyên gia giỏi trong và ngoài nước. Sự kết hợp giữa nguồn lực khoa học quốc gia và nhu cầu thực tiễn địa phương sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp cho phát triển.

Kỳ vọng tạo ra những sản phẩm cụ thể, thiết thực

Phát biểu tại buổi lễ, ông Bùi Văn Khắng bày tỏ tin tưởng rằng thỏa thuận hợp tác sẽ nhanh chóng được triển khai hiệu quả, tạo ra các sản phẩm cụ thể, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Điểm nhấn của hợp tác lần này là định hướng rõ ràng: không chỉ dừng ở nghiên cứu mà phải tạo ra giá trị ứng dụng, giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Liên kết với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Quảng Ninh mở đường cho tăng trưởng dựa trên công nghệ với sự đồng hành của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Trong dài hạn, mô hình hợp tác này có thể trở thành hình mẫu cho việc gắn kết giữa các tổ chức nghiên cứu với địa phương, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam theo hướng dựa trên tri thức và công nghệ.

Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 - 2030 vì thế không chỉ có ý nghĩa đối với riêng Quảng Ninh, mà còn mang giá trị tham khảo cho nhiều địa phương khác trong cả nước - những nơi đang tìm kiếm con đường phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số./.