Thúc đẩy liên kết viện, trường và doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu

Hội nghị toàn quốc thúc đẩy liên kết viện nghiên cứu, trường đại học với cộng đồng doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển khoa học và công nghệ tập trung nhận diện những “điểm nghẽn” trong mối liên kết giữa khu vực nghiên cứu và sản xuất, kinh doanh; làm rõ vai trò của doanh nghiệp trong xác định nhu cầu, đặt hàng nghiên cứu, đầu tư cho R&D, thử nghiệm, tiếp nhận và thương mại hóa công nghệ. Đồng thời, Hội nghị trao đổi về cơ chế đồng đầu tư, chia sẻ rủi ro, quyền sở hữu trí tuệ và phân chia lợi ích giữa các bên trong quá trình đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường.

Đối với lĩnh vực công nghiệp - năng lượng, hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ thường đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn, thời gian dài và kết quả phải được kiểm chứng trong điều kiện sản xuất thực tế. Vì vậy, sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ khâu xác định nhu cầu, đặt bài toán, triển khai thử nghiệm đến tiếp nhận và ứng dụng kết quả là một trong những điều kiện quan trọng quyết định khả năng thành công của nghiên cứu.

Trình bày tham luận “Liên kết viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong làm chủ công nghệ ngành công nghiệp năng lượng”, TS. Nguyễn Văn Tư, Viện trưởng Viện Dầu khí Việt Nam (VPI) cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã tạo động lực để VPI đổi mới tư duy và phương thức hoạt động, tập trung vào nghiên cứu, phát triển các công nghệ nền tảng, công nghệ lõi và sản phẩm chiến lược, song song với các nhiệm vụ giải quyết những bài toán cụ thể của doanh nghiệp.

Một chuyển biến đáng chú ý là sự tăng cường hợp tác hai chiều: VPI chủ động tiếp cận doanh nghiệp để nắm bắt nhu cầu, trong khi doanh nghiệp và các trường đại học cũng ngày càng chủ động tìm đến VPI để đặt hàng, hợp tác nghiên cứu và phát triển công nghệ. Trên cơ sở kinh nghiệm đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất, Viện trưởng VPI đề xuất 4 nhóm giải pháp để thúc đẩy liên kết viện nghiên cứu, trường đại học với cộng đồng doanh nghiệp.

Thứ nhất, đổi mới cơ chế đặt hàng nhiệm vụ theo nhu cầu của doanh nghiệp, trong đó xác định ngay từ đầu bài toán công nghệ, sản phẩm đầu ra và đơn vị tiếp nhận; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp chủ động đặt hàng, cùng đầu tư và tham gia xuyên suốt quá trình nghiên cứu.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế quản lý và tài chính, đẩy mạnh khoán chi theo kết quả đầu ra, mở rộng quyền tự chủ của tổ chức nghiên cứu, cụ thể hóa cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát và có chính sách đãi ngộ linh hoạt hơn đối với đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học.

Thứ ba, đầu tư dài hạn, có trọng tâm cho hạ tầng nghiên cứu, đặc biệt là phòng thí nghiệm, cơ sở thử nghiệm pilot, điện toán hiệu năng cao và hệ thống dữ liệu; đồng thời có chính sách thu hút, sử dụng và giữ chân đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trình độ cao.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ thử nghiệm và thương mại hóa, tạo điều kiện kiểm chứng công nghệ ở quy mô pilot và trong điều kiện sản xuất thực tế; xác định rõ quyền sở hữu trí tuệ, trách nhiệm, cơ chế chia sẻ rủi ro ngay từ khi xây dựng nhiệm vụ nghiên cứu.

Để liên kết viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp thực sự đi vào chiều sâu, khả năng ứng dụng của kết quả nghiên cứu cần được tính đến ngay từ khâu hình thành nhiệm vụ. Điều này đòi hỏi bài toán nghiên cứu phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, có doanh nghiệp đồng hành và có cơ chế phù hợp để thử nghiệm, hoàn thiện, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ.

Viện trưởng VPI Nguyễn Văn Tư cho biết VPI sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, lấy nhu cầu thực tiễn làm điểm xuất phát, lấy hiệu quả ứng dụng làm thước đo và coi việc làm chủ công nghệ là mục tiêu dài hạn, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và sức cạnh tranh của ngành công nghiệp - năng lượng Việt Nam./.