Tạp chí KH&CN Việt Nam: Nâng cao chất lượng học thuật, hướng tới cơ sở dữ liệu quốc tế
Với mục tiêu từng bước đưa các ấn phẩm khoa học tham gia hệ thống cơ sở dữ liệu quốc tế Scopus, Tạp chí Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Việt Nam xác định tiếp tục nâng cao chất lượng học thuật, chuẩn hóa quy trình phản biện, mở rộng mạng lưới tác giả và chuyên gia quốc tế là những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.
Khẳng định nền tảng, nhìn thẳng vào những thách thức
Ngày 17/11/2026, tại Hà Nội, Tạp chí KH&CN Việt Nam tổ chức Phiên họp Hội đồng biên tập mở rộng lĩnh vực Khoa học Tự nhiên (KHTN), Công nghệ và Kỹ thuật nhằm đánh giá hoạt động xuất bản năm 2026, trao đổi định hướng phát triển năm 2027. Đồng thời, Hội đồng cũng thảo luận giải pháp nâng cao chất lượng, vị thế các ấn phẩm của Tạp chí.
Phát biểu khai mạc, TS. BS. Nguyễn Thị Hương Giang, Tổng Biên tập Tạp chí KH&CN Việt Nam nhấn mạnh vai trò của KHTN, Công nghệ, Kỹ thuật trong phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Gắn với sứ mệnh đó, hệ thống ấn phẩm của Tạp chí, trong đó có Tạp chí KH&CN Việt Nam Bản B, Bản C (Vietnam Journal of Science, Technology and Engineering - VJSTE) và Chuyên san Các công trình nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) đã không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng học thuật, phản biện và mở rộng kết nối quốc tế.

Cụ thể, Tạp chí KH&CN Việt Nam Bản B tiếp tục khẳng định uy tín trong hệ thống công bố khoa học quốc gia. Bản C - VJSTE ghi nhận sự gia tăng về mức độ hiện diện và trích dẫn quốc tế. Chuyên san ICT được xuất bản định kỳ, góp phần phục vụ cộng đồng nghiên cứu trong lĩnh vực này.
Tuy nhiên, trước sự cạnh tranh ngày càng lớn của các tạp chí khoa học quốc tế, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì hoạt động xuất bản định kỳ mà còn phải thu hút được những công trình nghiên cứu có hàm lượng khoa học cao, nâng cao khả năng lan tỏa và chuẩn hóa toàn diện quy trình xuất bản theo thông lệ quốc tế. Theo báo cáo, năm 2026, các ấn phẩm thuộc lĩnh vực KHTN, Công nghệ và Kỹ thuật của Tạp chí KH&CN Việt Nam cho thấy mỗi ấn phẩm đang có những lợi thế và thách thức riêng, đòi hỏi giải pháp phát triển phù hợp.
Đối với ấn phẩm Tạp chí KH&CN Việt Nam Bản B, Tạp chí duy trì xuất bản 12 số/năm. Đáng chú ý, năm 2025, Bản B được Hội đồng Giáo sư Nhà nước tính điểm ở 26/28 ngành, liên ngành; trong đó có 13 ngành, liên ngành thuộc lĩnh vực KHTN, Công nghệ và Kỹ thuật được tính tối đa 1 điểm.
Với Bản C - VJSTE, định hướng quốc tế hóa đã thể hiện rõ hơn qua mạng lưới tác giả và kết quả trích dẫn. Ấn phẩm ghi nhận có nhiều tác giả quốc tế từ Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc, Malaysia, Hà Lan, Nigeria, Thổ Nhĩ Kỳ... gửi bài. Đây là nền tảng quan trọng để VJSTE tiếp tục mở rộng phạm vi tiếp cận cộng đồng khoa học quốc tế.
Đối với Chuyên san ICT, hoạt động xuất bản được đảm bảo về số lượng, tiến độ. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, an toàn thông tin và công nghệ bán dẫn phát triển nhanh, ấn phẩm có dư địa để mở rộng quy mô và thu hút các tác giả gửi bài.
Lấy chất lượng học thuật làm trọng tâm hội nhập quốc tế
Từ thực tiễn hoạt động của các ấn phẩm, GS. TS. Phạm Gia Khánh, Chủ tịch Hội Ghép tạng Việt Nam, Thường trực Hội đồng biên tập, đề nghị Tạp chí đánh giá toàn diện kết quả xuất bản và xác định những nhiệm vụ cần ưu tiên trong giai đoạn tới.

GS. TS. Phạm Gia Khánh gợi mở ba nhóm vấn đề trọng tâm, mong muốn các thành viên Hội đồng tiếp tục đẩy mạnh: thu hút tác giả, chuyên gia phản biện quốc tế; xây dựng lộ trình và giải pháp kỹ thuật để đưa Bản C - VJSTE, Chuyên san ICT (bản tiếng Anh) vào danh mục Scopus; nâng cao toàn diện chất lượng học thuật của các bài báo.
Theo GS. TS. Phạm Gia Khánh, chất lượng bài báo khoa học phải được xem là yếu tố cốt lõi, thể hiện ở tính khoa học và những đóng góp mới của công trình. Muốn có bài báo chất lượng, Tạp chí cần đặc biệt chú trọng quy trình phản biện nghiêm ngặt, chặt chẽ và khách quan. Đồng thời, cần xây dựng kế hoạch phát triển trung, dài hạn cho các ấn phẩm với những mục tiêu và lộ trình cụ thể, trong đó có định hướng tham gia Scopus.
Đồng tình với yêu cầu đẩy nhanh quá trình hội nhập quốc tế, GS. TS. Lê Hoài Bắc, Trưởng Bộ môn Khoa học Máy tính, Trường Đại học (ĐH) KHTN - ĐH Quốc gia TP. HCM (ĐHQG TP. HCM), Chủ tịch Hội đồng biên tập Chuyên san ICT, đề xuất cần chủ động rà soát năng lực hiện tại, xác định những tiêu chí còn thiếu để có thể triển khai sớm hơn khi đáp ứng yêu cầu.
Ở góc độ chiến lược, GS. TSKH. Nguyễn Đình Đức, Trường ĐH Công nghệ, ĐHQG Hà Nội đánh giá cao những kết quả mà Tạp chí đã đạt được, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu kiên trì xây dựng uy tín bằng chính chất lượng các công trình được công bố. Theo ông, để một tạp chí đạt đẳng cấp quốc tế, việc lựa chọn nhà xuất bản uy tín, có kinh nghiệm và hệ thống quản trị xuất bản chuyên nghiệp là điều kiện quan trọng.
Bên cạnh đó, Tạp chí cần nghiên cứu định vị thương hiệu phù hợp với xu hướng quốc tế, xem xét phát triển thêm các ấn phẩm chuyên ngành sâu để mở rộng không gian học thuật.
GS. TSKH. Nguyễn Đình Đức cũng lưu ý cần quan tâm đến điều kiện làm việc, đời sống của đội ngũ biên tập viên - những người trực tiếp đảm nhiệm khối lượng công việc lớn trong toàn bộ quy trình xuất bản.
Đề xuất đa dạng hóa các phương thức hợp tác quốc tế, GS.TS. Mai Trọng Nhuận (ĐHQG Hà Nội) nhấn mạnh việc liên kết xuất bản với các tạp chí uy tín, tham gia các liên minh và hội nghị khoa học quốc tế nhằm gia tăng mức độ hiện diện cùng số lượng trích dẫn bài báo. Bên cạnh đó, Tạp chí cần chú trọng kết nối với các nhóm nghiên cứu và nhà khoa học có công trình do Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia (NAFOSTED - Bộ KH&CN) tài trợ để thu hút nguồn bài viết chất lượng cao. Theo ông, quá trình hội nhập này đòi hỏi sự quốc tế hóa đồng bộ, từ nội dung, quy trình biên tập cho đến hình thức trình bày và phương thức phổ biến.
Đóng góp ý kiến tại phiên họp, GS.TS. Bùi Chí Bửu (Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam) và PGS.TS. Nguyễn Thị Hiệp (Trường Đại học Quốc tế, ĐHQG TP.HCM) cùng chung quan điểm về tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng học thuật, đồng thời đề xuất Tạp chí cần chủ động mở rộng mạng lưới chuyên gia và tìm kiếm các đối tác chiến lược đồng hành trong chặng đường tới.
Nâng cao chất lượng thẩm định bài báo
Trong bối cảnh công cụ AI tạo sinh ngày càng phổ biến, các thành viên Hội đồng biên tập đã lưu ý cần tăng cường kiểm soát nguy cơ đạo văn, trùng lặp dữ liệu và những công trình thiếu đóng góp khoa học thực chất. Công tác thẩm định bài báo cần chú trọng hơn đến tính nghiên cứu thực nghiệm, những vấn đề công nghệ lõi và các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược như vật liệu mới, năng lượng, công nghệ sinh học và AI.

Những ý kiến tại phiên họp cho thấy, để nâng tầm vị thế, Tạp chí KH&CN Việt Nam cần nghiên cứu phát triển một hệ sinh thái công bố khoa học chuyên nghiệp, có khả năng kết nối rộng rãi với cộng đồng nghiên cứu trong nước và quốc tế.
Với nền tảng đã xây dựng, cùng sự đồng hành của Hội đồng biên tập và cộng đồng khoa học trong nước và quốc tế, việc cụ thể hóa lộ trình phát triển cho các ấn phẩm lĩnh vực KHTN, Công nghệ và Kỹ thuật của Tạp chí giai đoạn 2027-2030 sẽ có ý nghĩa quan trọng, tạo bước chuyển mới cho các ấn phẩm./.
