‏Rèn luyện trí não được ghi nhận giúp cải thiện hiệu quả đáp ứng vắc-xin‏

‏Thông qua kỹ thuật "phản hồi thần kinh" (neurofeedback), con người có thể tự kích hoạt một vùng não sâu để thúc đẩy hệ miễn dịch phản ứng mạnh mẽ hơn với các loại vắc-xin.‏

‏Trong một nghiên cứu mới đây, 34 tình nguyện viên đã được huấn luyện cách chủ động kiểm soát vùng não này nhờ kết hợp công nghệ quét não theo thời gian thực và tư duy tích cực.

Theo Nitzan Lubianiker, nhà khoa học thần kinh tại Đại học Yale và là đồng tác giả của nghiên cứu, phát hiện này không chỉ mở ra "cửa sổ" quan sát các hoạt động thần kinh vô thức, mà còn mang đến hướng đi mới nhằm giải mã trọn vẹn hiện tượng y khoa bí ẩn mang tên "hiệu ứng giả dược" (placebo effect).‏

‏Nhờ các chiến lược tinh thần kết hợp tín hiệu phản hồi thời gian thực, người tham gia đã học cách kích hoạt "đường truyền phần thưởng" (reward pathways) tại hai cấu trúc sâu trong não: Vùng trần bụng (VTA) và nhân accumbens.

Nghiên cứu sử dụng thêm hai nhóm đối chứng (kích hoạt vùng não không liên quan hoặc không huấn luyện) trước khi tiêm vắc-xin viêm gan B cho toàn bộ người tham gia.‏

‏Kết quả đo nồng độ kháng thể trong máu sau 2 và 4 tuần cho thấy tỷ lệ thuận rõ rệt: Mức độ hoạt động ở vùng VTA càng cao, lượng kháng thể sinh ra càng nhiều. Điều này khẳng định việc kích hoạt VTA đã giúp cơ thể tạo ra phản ứng miễn dịch mạnh mẽ hơn.‏

‏Nghiên cứu này "là một trong những công trình đầu tiên cho thấy rằng, hoạt động ở một vùng não cụ thể của con người có thể tương quan với các phản ứng kháng thể theo sau đó", Isaac Chiu - nhà miễn dịch học tại Đại học Harvard (người không tham gia vào nghiên cứu), nhận định.‏

‏Tuy nhiên, dữ liệu tổng thể lại không cho thấy sự khác biệt đáng kể về nồng độ kháng thể giữa nhóm được huấn luyện phản hồi thần kinh và nhóm đối chứng.

Các nhà nghiên cứu lý giải: Nhân accumbens (vùng phần thưởng thứ hai) có thể không gắn kết với phản ứng miễn dịch như vùng VTA, từ đó làm mờ nhạt kết quả chung.‏

‏Một phát hiện thú vị là vùng não VTA chỉ thực sự bùng nổ hoạt động khi người tham gia có "kỳ vọng tích cực" (tin vào một kết quả tốt đẹp), thay vì chỉ cảm thấy vui vẻ hay hạnh phúc đơn thuần.

Đây chính là mảnh ghép quan trọng giúp giải mã "hiệu ứng giả dược" trong y học: Khi bệnh nhân có niềm tin mãnh liệt vào việc điều trị, cơ thể họ sẽ tự động phản ứng tốt lên, cho dù phương pháp đó thực chất không hề có tác dụng chữa bệnh.‏

‏Nhà khoa học Lubianiker nhấn mạnh rằng, chắc chắn phải có một cơ chế sinh học đứng sau việc cơ thể biến đổi theo những kỳ vọng tích cực.

Đồng tình với điều này, chuyên gia Kyungdeok Kim (Đại học Washington) đúc kết: "Dù nghiên cứu có sử dụng phương pháp phức tạp đến đâu, thông điệp cốt lõi cuối cùng vẫn rất giản đơn - đó là sức mạnh của sự tích cực".‏

‏Dù vậy, cách hệ thống phần thưởng giao tiếp với hệ miễn dịch vẫn là một câu hỏi mở. Như nhà miễn dịch học Isaac Chiu đặt vấn đề: Liệu các tín hiệu não đi qua dây thần kinh, hay thông qua một cơ chế bí ẩn nào khác?‏

‏Dưới góc độ tiến hóa, Tamar Koren - Trung tâm Y tế Tel Aviv Sourasky, đồng tác giả nghiên cứu lại đưa ra một giả thuyết khá thuyết phục: Các tín hiệu phần thưởng của não vốn thôi thúc tổ tiên loài người tìm kiếm thức ăn và duy trì nòi giống - những hành vi làm tăng rủi ro tiếp xúc mầm bệnh.

Do đó, như một bản năng sinh tồn, mỗi khi trải qua cảm giác thỏa mãn, cơ thể sẽ tự động tăng cường hàng rào miễn dịch để sẵn sàng phòng vệ.‏/.