Phong bao đỏ bước vào kỷ nguyên công nghệ
“Lì xì số” - chuyển tiền chúc Tết qua ứng dụng điện thoại, ví điện tử hoặc nền tảng thanh toán trực tuyến đã trở thành một phần không thể thiếu của đời sống hiện đại.
Trung Quốc: Nơi lì xì số bùng nổ thành hiện tượng xã hội
Nếu có quốc gia nào đưa lì xì số trở thành một “sự kiện quốc gia”, đó chính là Trung Quốc. Năm 2014, Tập đoàn Tencent tích hợp tính năng “Hồng bao điện tử” (WeChat Red Packet) vào ứng dụng WeChat. Ban đầu chỉ là một thử nghiệm nhỏ, nhưng đến Tết năm sau, nó nhanh chóng trở thành cơn sốt.
Người dùng không chỉ gửi tiền mừng tuổi mà còn “săn” lì xì trong các nhóm chat. Các gói tiền được chia ngẫu nhiên, ai bấm nhanh sẽ nhận được nhiều hơn. Chỉ trong vài ngày Tết, hàng chục tỷ phong bao số được gửi đi.
Điều đáng chú ý là đây không chỉ là hoạt động văn hóa mà còn là chiến lược tài chính số. Tính năng này đã kéo hàng trăm triệu người lần đầu tiên liên kết tài khoản ngân hàng với điện thoại. Từ một ứng dụng nhắn tin, WeChat nhanh chóng trở thành “siêu ứng dụng” thanh toán.
Sau đó, Alipay của Alibaba cũng tham gia cuộc đua. Mỗi dịp Tết, các công ty công nghệ tổ chức trò chơi, quay thưởng, săn lì xì, biến phong tục cổ truyền thành hoạt động tương tác trực tuyến quy mô lớn.
Nhiều chuyên gia tài chính nhận định: Lì xì số chính là cú hích quan trọng giúp Trung Quốc trở thành một trong những xã hội thanh toán không tiền mặt phát triển nhanh nhất thế giới.
Singapore: Kết hợp truyền thống và ngân hàng số
Tại Singapore, phong tục mừng tuổi trong Tết của cộng đồng Hoa kiều vẫn rất được coi trọng. Vì thế, Chính phủ và các ngân hàng đã tận dụng cơ hội này để thúc đẩy chuyển đổi số.
Các ngân hàng lớn như DBS, OCBC hay UOB đã phát triển tính năng “e-Ang Bao” - phong bao điện tử. Người dùng chỉ cần nhập số điện thoại người nhận để chuyển tiền kèm lời chúc.
Đặc biệt trong giai đoạn dịch COVID-19, Chính phủ Singapore còn khuyến khích người dân dùng lì xì số nhằm hạn chế tiếp xúc trực tiếp. Từ đó, phong tục này dần trở thành thói quen mới, nhất là với giới trẻ và người đi làm.
Tuy vậy, Singapore vẫn giữ sự cân bằng: Ngân hàng vẫn phát hành phong bao giấy miễn phí tại chi nhánh. Với nhiều gia đình, họ vừa trao bao đỏ truyền thống cho trẻ nhỏ, vừa chuyển lì xì số cho người thân ở xa.
Hàn Quốc, Nhật Bản: Thích nghi với xã hội hiện đại thông qua lì xì điện tử
Trong dịp Seollal (Tết âm lịch của Hàn Quốc), người trẻ phải về quê chúc Tết ông bà và nhận tiền mừng tuổi. Nhưng trong xã hội bận rộn, việc di chuyển không phải lúc nào cũng thuận tiện.
Các ứng dụng như KakaoPay, Toss hay Naver Pay cho phép người dùng gửi tiền chúc Tết chỉ bằng một tin nhắn. Người gửi có thể chọn hình nền truyền thống, câu chúc thư pháp, thậm chí hiệu ứng pháo hoa.
Đáng chú ý, ở Hàn Quốc, lì xì số không chỉ dành cho trẻ em. Người trưởng thành, đồng nghiệp và bạn bè cũng thường chuyển tiền chúc Tết, gần giống một nghi thức xã hội thay cho quà tặng.
Tại Nhật Bản, truyền thống otoshidama (tiền mừng năm mới) vẫn rất quan trọng, các nền tảng PayPay, Line Pay bắt đầu cung cấp phiên bản điện tử. Một số phụ huynh Nhật còn xem đây là công cụ giáo dục tài chính khi tiền được lưu trong tài khoản thay vì tiêu ngay.
Công nghệ mở rộng cách thức lì xì truyền thống
Tại Việt Nam, lì xì số phát triển nhanh trong vài năm gần đây cùng sự phổ biến của smartphone và ví điện tử. Hầu hết nền tảng thanh toán như MoMo, ZaloPay, Viettel Money hay ứng dụng ngân hàng di động đều tích hợp tính năng mừng tuổi Tết.
Người dùng có thể thiết kế phong bao theo linh vật năm mới, gửi lời chúc, chia tiền ngẫu nhiên trong nhóm chat hoặc tham gia chương trình “săn lì xì” từ doanh nghiệp.
Nhiều sinh viên và người lao động xa quê chọn gửi lì xì điện tử cho cha mẹ ngay thời khắc giao thừa, sau đó gọi video chúc Tết. Hình thức này đặc biệt thuận tiện với người Việt đang sinh sống ở nước ngoài, khi khoảng cách địa lý không còn là rào cản cho phong tục đầu năm.
Tuy vậy, phong bao đỏ trao tay vẫn giữ giá trị văn hóa đặc biệt, nhất là với trẻ em và người cao tuổi. Nhiều gia đình duy trì cả hai hình thức: Lì xì giấy khi gặp mặt và lì xì số cho người ở xa. Điều này cho thấy công nghệ không xóa bỏ truyền thống mà đang mở rộng cách thức thực hiện truyền thống. Phong tục mừng tuổi vì thế không mất đi, mà thích nghi với bối cảnh xã hội hiện đại.
Các chuyên gia cho rằng, lì xì điện tử thực chất là “cửa ngõ” giúp người dân bước vào hệ sinh thái tài chính số. Ban đầu người dùng chỉ liên kết tài khoản để nhận một khoản tiền nhỏ, nhưng sau đó bắt đầu thanh toán hóa đơn, mua sắm trực tuyến và sử dụng nhiều dịch vụ số khác. Từ một tập quán văn hóa, lì xì đã trở thành điểm khởi đầu cho thói quen tiêu dùng mới, góp phần thúc đẩy kinh tế số ở nhiều quốc gia.
Có thể trong tương lai, phong bao đỏ truyền thống vẫn tồn tại như một biểu tượng văn hóa ngày Tết. Nhưng bên cạnh nó, âm thanh thông báo chuyển tiền trên điện thoại sẽ ngày càng quen thuộc. Hình thức có thể thay đổi, song ý nghĩa của lời chúc năm mới - may mắn, sum vầy và gắn kết gia đình - vẫn được giữ nguyên trong đời sống hiện đại./.
