Phát triển nông nghiệp hữu cơ trên vùng đất bán sơn địa Yên Xuân (Hà Nội)

Phát huy lợi thế sinh thái, phát triển nông nghiệp hữu cơ

Theo Quyết định số 201/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội, Yên Xuân thuộc danh sách các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (khu vực I) giai đoạn 2026-2030. Trong đó, đồng bào dân tộc Mường chiếm khoảng 65% dân số xã.

Với địa hình đồi núi bán sơn địa, khí hậu trong lành, nguồn nước từ các khe suối và cộng đồng dân cư mang đậm bản sắc văn hóa Mường, Yên Xuân có điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông lâm kết hợp và các mô hình trang trại quy mô vừa và nhỏ.

Phát huy lợi thế địa phương và nhận thức rõ giá trị của nông nghiệp sạch, từ năm 2013, bà Trương Kim Hoa, Giám đốc Công ty TNHH Khai thác tiềm năng sinh thái Hòa Lạc, đã xây dựng trang trại Hoa Viên với mô hình rau hữu cơ Đại Ngàn tại thôn Yên Bình 1, xã Yên Xuân. Trang trại có diện tích hơn 20 héc-ta, đạt chứng nhận hữu cơ theo các tiêu chuẩn của Việt Nam, Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản.

Theo bà Trương Kim Hoa, trang trại hiện phát triển hơn 200 loại rau, tập trung vào các loại rau rừng, rau đặc sản gắn với đời sống và tri thức bản địa của đồng bào dân tộc Mường. Trong đó, rau bò khai, rau mõ, rau mít, rau dớn... không chỉ được sử dụng làm thực phẩm mà còn gắn với tập quán sử dụng cây cỏ làm thuốc trong dân gian. Việc đưa những loại rau bản địa này vào sản xuất góp phần phát huy giá trị nguồn thực vật địa phương, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp của trang trại.

Để bảo đảm định hướng sản xuất hữu cơ, trang trại không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, chỉ sử dụng phân hữu cơ. Phương thức canh tác này đòi hỏi nhiều công chăm sóc, kiểm soát chặt chẽ và sự kiên trì của người sản xuất, nhất là trước những tác động của thời tiết, thiên tai và biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, trang trại ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất. Hệ thống màng lưới giúp hạn chế sâu bọ và tác động bất lợi của thời tiết; phương thức tưới bán tự động góp phần tiết kiệm nhân công. Máy móc phục vụ làm đất, gieo cấy được sử dụng theo hướng ưu tiên động cơ điện thay cho nhiên liệu xăng, dầu, góp phần giảm tác động đến môi trường.

Trang trại cũng chú trọng trồng xen canh, luân canh, bố trí các loại cây phù hợp trên cùng diện tích nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, hạn chế sâu bệnh và cải thiện hiệu quả kinh tế. Việc lựa chọn cây trồng được tính toán theo điều kiện sinh trưởng, tránh bố trí thiếu phù hợp làm ảnh hưởng đến năng suất.

Từ khâu thu hoạch đến phân phối, quy trình được tổ chức nhằm giữ chất lượng sản phẩm. Rau được thu hái vào buổi sáng, sau đó chuyển về sơ chế, loại bỏ lá úa, dập, đóng gói và đưa đến các cửa hàng đối tác. Với thương hiệu “Rau hữu cơ Đại Ngàn”, mỗi tháng trang trại cung cấp cho thị trường từ 30-40 tấn nông sản các loại. Sản phẩm được phân phối tại các siêu thị chuyên doanh thực phẩm sạch, trường quốc tế và nhà hàng cao cấp.

Hoạt động sản xuất còn tạo việc làm tại chỗ cho khoảng 200 lao động, bao gồm lao động thường xuyên, thời vụ và làm việc theo giờ. Qua đó, mô hình góp phần tạo thêm cơ hội việc làm, tận dụng nguồn lực tại địa phương và nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp. Thời gian tới, trang trại định hướng mở rộng thị trường quốc tế nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho rau hữu cơ Đại Ngàn.

Kết nối nông nghiệp với lâm nghiệp, hướng tới phát triển bền vững

Theo ông Nguyễn Thế Trường, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Xuân, phát triển nông nghiệp hữu cơ phù hợp với định hướng của địa phương; mô hình trang trại Hoa Viên đang đi theo hướng này. Thời gian tới, xã sẽ định hướng người dân lựa chọn những sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường, đồng thời phát huy vai trò của hợp tác xã trong kết nối doanh nghiệp với nông dân.

Theo Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13/5/2026 của UBND thành phố Hà Nội về phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, xã Yên Xuân có diện tích tự nhiên 78,01 km², nằm trong khu vực quan trọng của cực tăng trưởng phía Tây Hà Nội.

Theo ông Nguyễn Thế Trường, thời gian tới, xã Yên Xuân sẽ tăng cường phối hợp với các hợp tác xã, hộ kinh doanh và doanh nghiệp để kết nối thị trường, hỗ trợ tiêu thụ nông sản, góp phần ổn định sản xuất và nâng cao thu nhập cho người dân.

Đồng thời, địa phương định hướng phát triển nông nghiệp và lâm nghiệp không chỉ vì giá trị hàng hóa mà còn gắn với mục tiêu phát triển xanh, thông minh, bền vững, thông qua bảo vệ cảnh quan, môi trường, phát triển tín chỉ carbon, du lịch nghỉ dưỡng, nông nghiệp trải nghiệm và nông nghiệp sinh thái.

Việc gắn kết sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp với nhu cầu thị trường và định hướng phát triển của địa phương sẽ góp phần phát huy lợi thế tự nhiên theo hướng bền vững, tạo sinh kế và từng bước nâng cao chất lượng sống của người dân./.