Nâng tầm giá trị nông sản: Kết nối công nghệ cao, chế biến sâu và du lịch nông nghiệp

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP. Cần Thơ Bùi Minh Châu cho biết, Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và thành phố Cần Thơ nói riêng từ lâu được xem là vùng trọng điểm nông nghiệp của cả nước, với sản lượng lúa gạo, trái cây, thủy sản và rau màu dồi dào.

Tuy nhiên, một thực tế vẫn còn tồn tại: phần lớn nông sản được tiêu thụ ở dạng thô hoặc mới qua sơ chế, giá trị gia tăng thấp, chịu nhiều rủi ro về giá cả và thị trường. Câu chuyện “được mùa mất giá” vẫn lặp lại; công nghệ sau thu hoạch và chế biến sâu chưa theo kịp năng lực sản xuất; du lịch nông nghiệp tuy giàu tiềm năng nhưng còn manh mún, tự phát, chưa gắn kết chặt chẽ với chuỗi giá trị nông sản.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định rất rõ: khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực chủ yếu để phát triển. Đối với ngành nông nghiệp, điều đó có nghĩa là không thể tiếp tục cạnh tranh bằng sản lượng, mà phải cạnh tranh bằng giá trị - bằng chất lượng, bằng thương hiệu và bằng trải nghiệm mà sản phẩm mang lại cho người tiêu dùng.

Phó Giám đốc Sở KH&CN TP. Cần Thơ cho biết, muốn nâng tầm giá trị nông sản, không thể tác động đơn lẻ ở một khâu, mà phải kết nối đồng bộ ba trụ cột.

Thứ nhất là công nghệ cao trong sản xuất - nhà màng, nhà lưới, tưới tiết kiệm, giống mới, canh tác theo hướng kinh tế xanh và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý sản xuất, nhằm tạo ra nguồn nguyên liệu đạt chuẩn, ổn định về chất lượng và sản lượng.

Thứ hai là chế biến sâu - khâu quyết định để một ký nông sản tươi có thể nhân lên nhiều lần giá trị, kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực mùa vụ và mở rộng dư địa xuất khẩu.

Thứ ba là du lịch nông nghiệp - kênh tiêu thụ tại chỗ đầy tiềm năng, đồng thời là cách kể câu chuyện sản phẩm sinh động nhất, biến vườn cây, ao cá và quy trình sản xuất thành trải nghiệm, thành thương hiệu.

Ba trụ cột ấy chỉ phát huy hiệu quả khi được liên kết bằng một chuỗi giá trị thực chất, có sự tham gia đầy đủ của Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà nông và nhà phân phối; đồng thời được hỗ trợ bởi các nền tảng công nghệ số như truy xuất nguồn gốc, chuỗi khối, mã QR và trí tuệ nhân tạo, giúp minh bạch thông tin và tạo dựng niềm tin của thị trường.

Đồng tình với quan điểm trên, PGS. TS. Đặng Văn Đông, Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho hay, thành phố Cần Thơ nói riêng, Đồng bằng sông Cửu Long nói chung có nhiều lợi thế để phát triển ngành rau, hoa, quả theo hướng công nghệ cao nhờ điều kiện sinh thái thuận lợi, hệ thống nghiên cứu khoa học, logistics và thị trường tiêu thụ lớn.

Để phát triển, theo GS. TS Đặng Văn Đông, thành phố Cần Thơ cần xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ số vùng sản xuất; phát triển trung tâm giống chất lượng cao; hình thành các vùng sản xuất thông minh; đầu tư trung tâm sơ chế, chế biến và logistics lạnh; xây dựng các tuyến du lịch rau, hoa, quả đặc trưng của địa phương; đồng thời phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phục vụ nông nghiệp.

Tại hội thảo nhiều đại biểu cũng nhất trí, bên cạnh đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị công nghệ, việc tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, viện, trường, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân sẽ là yếu tố quyết định để hình thành chuỗi giá trị nông sản bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển nông nghiệp xanh, hiện đại và thích ứng với biến đổi khí hậu./.