Kết nối dữ liệu, mở đường cho quản trị số ngành nông nghiệp và môi trường

Xây dựng nền tảng dữ liệu số toàn ngành

Nông nghiệp và môi trường là lĩnh vực có phạm vi quản lý rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều hoạt động kinh tế - xã hội. Từ đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản, khí tượng thủy văn đến môi trường, biển và hải đảo, mỗi lĩnh vực đều hình thành khối lượng thông tin lớn, có tính chất chuyên ngành và nhu cầu khai thác khác nhau. Vì vậy, việc xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu thống nhất có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình chuyển đổi số của toàn ngành.

Thay vì quản lý thông tin phân tán, phụ thuộc nhiều vào hồ sơ và báo cáo thủ công, việc hình thành các cơ sở dữ liệu số có khả năng kết nối, chia sẻ sẽ giúp cơ quan quản lý tiếp cận thông tin nhanh hơn, nâng cao chất lượng tổng hợp và hỗ trợ quá trình ra quyết định. Đây cũng là điều kiện để đổi mới phương thức quản trị theo hướng dựa trên dữ liệu.

Một trong những nền tảng quan trọng của quá trình này là Dự án “Xây dựng, hoàn thiện Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường (giai đoạn I)”, được Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phê duyệt tại Quyết định số 1315/QĐ-BTNMT năm 2023.

Dự án hướng tới xây dựng, hoàn thiện hệ thống thông tin và hạ tầng dữ liệu số về tài nguyên và môi trường bằng các giải pháp công nghệ hiện đại, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin; đồng thời cung cấp dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Dự án gồm 5 nhóm nội dung đầu tư: hoàn thiện hành lang pháp lý; xây dựng Hệ thống thông tin đất đai quốc gia (MPLIS); xây dựng, hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia, quan trọng của ngành; phát triển nền tảng, hạ tầng phục vụ quản trị và thu thập dữ liệu; hoàn thiện nền tảng tích hợp, chia sẻ và kết nối dữ liệu với các bộ, ngành, địa phương.

Trong đó, hành lang pháp lý được xác định là điều kiện then chốt để tổ chức dữ liệu thống nhất. Các quy định về mô hình, cấu trúc, nội dung cơ sở dữ liệu, thu thập, quản lý, lưu trữ, kết nối, chia sẻ và khai thác thông tin cần được hoàn thiện đồng bộ với các giải pháp kỹ thuật. Theo thông tin từ dự án, các gói thầu thuộc nội dung này đã được nghiệm thu.

Đối với lĩnh vực đất đai, Hệ thống thông tin đất đai quốc gia (MPLIS) được thiết kế với các phân hệ phục vụ công tác quản lý ở Trung ương và địa phương, giao dịch điện tử về đất đai, quản lý, vận hành và chia sẻ dữ liệu quốc gia. Dự án đồng thời triển khai tích hợp cơ sở dữ liệu đất đai tại các địa phương vào hệ thống quốc gia, xây dựng công cụ chuyển đổi và đồng bộ dữ liệu.

Khi thông tin đất đai được chuẩn hóa và tập trung, cơ quan quản lý có thêm cơ sở phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, giá đất, giao dịch và chuyển mục đích sử dụng đất.

Bên cạnh đất đai, dự án tập trung xây dựng các cơ sở dữ liệu quan trọng về khí tượng thủy văn, môi trường, địa chất và khoáng sản, tài nguyên biển và hải đảo, tài nguyên nước, viễn thám và biến đổi khí hậu.

Đáng chú ý, cơ sở dữ liệu khí tượng thủy văn được xây dựng cùng hệ thống quản lý tài liệu điện tử và mô hình cơ sở dữ liệu ứng dụng Big Data. Trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản, phạm vi số hóa bao gồm dữ liệu nền địa chất, địa vật lý, công trình khoan, bản đồ chuyên đề, mẫu vật, tai biến địa chất, di sản địa chất và hồ sơ khai thác khoáng sản.

Cùng với việc xây dựng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, dự án phát triển hạ tầng quản trị, thu thập dữ liệu và nền tảng tích hợp, chia sẻ thông tin. Các cấu phần này tạo điều kiện tiếp nhận, chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu từ nhiều nguồn, đồng thời mở rộng khả năng kết nối giữa các cơ quan, đơn vị.

Hoàn thiện hạ tầng, tăng cường kết nối và an toàn dữ liệu

Theo Cục Chuyển đổi số, đến nay dự án đã hình thành tương đối rõ các cấu phần quan trọng gồm hạ tầng trung tâm dữ liệu, hệ thống mạng, lưu trữ, an toàn thông tin, phần mềm chuyên ngành và các cơ sở dữ liệu. Đây là bước chuyển từ giai đoạn xây dựng các thành phần riêng lẻ sang tích hợp, liên thông và chuẩn bị khai thác.

Ở nhóm hạ tầng máy chủ, lưu trữ và chuyển mạch, Gói thầu số 06 đã hoàn thành lắp đặt hệ thống tại hai địa điểm Hà Nội và Cần Thơ; hệ thống Exadata cũng đã được cài đặt, sẵn sàng phối hợp với các gói thầu khác để nghiệm thu liên động và đào tạo.

Gói thầu số 07 về thiết bị mạng cho trung tâm dữ liệu đã hoàn thành cài đặt, cấu hình hệ thống. Gói thầu số 09 về thiết bị bảo đảm an toàn thông tin cấp độ 4 đã triển khai các hạng mục như lắp đặt tường lửa, cân bằng tải, thiết lập kết nối giữa các hệ thống và xây dựng chính sách phục vụ quá trình tích hợp.

Đối với hệ thống lưu trữ, Gói thầu số 12 đã hoàn thành cấu hình thiết bị Dell Unity 480F, cấu hình và cấp phát dung lượng cho hệ thống Dell ECS, đồng thời chuẩn bị điều kiện kết nối với hệ thống máy chủ.

Ở cấp độ phần mềm chuyên ngành, Gói 01 xây dựng Hệ thống thông tin đất đai quốc gia (MPLIS) đã thực hiện bàn giao tài khoản và quyền quản trị. Các bên tiếp tục hoàn thiện mô hình triển khai, xác định quy mô hạ tầng và phương án phối hợp liên động với các gói thầu khác.

Trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản, phần mềm thu nhận, quản lý, tích hợp và chia sẻ dữ liệu đã hoàn thành kiểm thử, bàn giao để nhập dữ liệu lên hệ thống. Công tác xây dựng mô hình cơ sở dữ liệu, nhập liệu, chuẩn hóa và chuyển đổi dữ liệu cũng được triển khai.

Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng, phần mềm và giải pháp bảo mật là yêu cầu quan trọng, bởi dữ liệu chỉ có thể được khai thác hiệu quả khi hệ thống vận hành ổn định, thông tin được cập nhật và đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn, an ninh.

Dữ liệu phục vụ người dân và doanh nghiệp

Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang quản lý 27 cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin phục vụ công tác quản lý nhà nước và chuyển đổi số toàn ngành. Khối dữ liệu trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ đất đai, tài nguyên nước, môi trường đến khí tượng thủy văn, địa chất, biển và hải đảo, nông nghiệp...

Theo ông Lê Phú Hà, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mục tiêu của việc xây dựng cơ sở dữ liệu không phải là có được bao nhiêu hệ thống, mà quan trọng là dữ liệu từ những hệ thống đó được sử dụng hiệu quả đến đâu để phục vụ người dân, doanh nghiệp và nâng cao chất lượng quản trị nhà nước.

Để đạt mục tiêu này, thời gian tới, Bộ sẽ tập trung nâng cao nhận thức, trách nhiệm về dữ liệu; hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế tổ chức và phân định trách nhiệm quản trị dữ liệu theo Luật Dữ liệu và các văn bản hướng dẫn. Đồng thời, đẩy mạnh thu nhận dữ liệu số ngay từ nguồn; xây dựng, hoàn thiện và kết nối, đồng bộ các cơ sở dữ liệu của ngành với Trung tâm Dữ liệu quốc gia.

Bộ cũng chú trọng phát triển các nền tảng số, kho dữ liệu và cơ sở dữ liệu dùng chung; xây dựng nền tảng thu nhận, chia sẻ dữ liệu thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Công tác quản trị dữ liệu được tiếp tục kiện toàn, gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh dữ liệu, an toàn mạng và ứng dụng các giải pháp công nghệ số.

Từ góc độ người dân và doanh nghiệp, lợi ích rõ nét của việc kết nối dữ liệu là giảm giấy tờ và hạn chế việc phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Đại tá Nguyễn Thành Vĩnh, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (C12), Bộ Công an, đánh giá lĩnh vực nông nghiệp và môi trường liên quan đến nhiều thủ tục hành chính. Khi dữ liệu được xây dựng đầy đủ và kết nối, các cơ quan có thể cắt giảm thành phần hồ sơ, người dân không phải kê khai lại những thông tin đã được lưu trữ.

Việc này giúp người dân giảm số lần đi lại, đồng thời tiết kiệm thời gian, công sức cho cán bộ trong quá trình xác minh, tra cứu và giải quyết hồ sơ. Qua đó, chi phí xã hội được tiết giảm. Quan trọng hơn, dữ liệu sau khi chuẩn hóa có thể được chia sẻ cho các bộ, ngành, doanh nghiệp và người dân khai thác, sử dụng theo quy định.

Kết nối Trung tâm Dữ liệu quốc gia, thúc đẩy quản trị dựa trên dữ liệu

Một dấu mốc quan trọng trong quá trình xây dựng hệ sinh thái dữ liệu của ngành là việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thành kết nối, đồng bộ 12 cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Kết quả này được Bộ Công an ghi nhận tại Biên bản ghi nhớ ngày 06/4/2026.

Bên cạnh đó, Bộ tiếp tục triển khai kết nối 4 hệ thống thông tin và 9 cơ sở dữ liệu theo Nghị quyết số 214/NQ-CP về Trung tâm Dữ liệu quốc gia trong năm 2026.

Những kết quả này tạo tiền đề để mở rộng khả năng liên thông dữ liệu giữa ngành Nông nghiệp và Môi trường với các bộ, ngành, địa phương, từng bước khắc phục tình trạng thông tin phân tán, thiếu đồng bộ. Qua đó, dữ liệu có thể được khai thác hiệu quả hơn trong hoạt động quản lý nhà nước cũng như cung cấp dịch vụ công.

Tuy nhiên, để dữ liệu thực sự trở thành nguồn lực cho quản trị số, bên cạnh đầu tư công nghệ, cần bảo đảm chất lượng, tính cập nhật, khả năng kết nối và trách nhiệm quản lý dữ liệu của từng đơn vị. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu phải gắn với nhu cầu sử dụng thực tế, tránh tình trạng hệ thống được hình thành nhưng chưa phát huy hiệu quả trong hoạt động chuyên môn.

Đặc biệt, phát triển Chính phủ số, đổi mới phương thức làm việc, giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến cần dựa trên khả năng khai thác dữ liệu đã được chuẩn hóa, kết nối. Đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy ngành tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và hệ thống thông tin.

Từ xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành đến kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang từng bước hình thành nền tảng quản trị mới. Khi dữ liệu được quản lý thống nhất, chia sẻ thông suốt và khai thác đúng mục đích, giá trị chuyển đổi số sẽ được thể hiện rõ hơn qua chất lượng quản lý, hiệu quả điều hành và những thuận lợi thiết thực dành cho người dân, doanh nghiệp.