IPv6 đang trở thành một thị trường công nghệ có giá trị lớn

Vai trò của IPv6 trong bài toán của các công nghệ mới nổi

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ và toàn diện, Internet đang bước vào giai đoạn phát triển mới với sự xuất hiện của hàng loạt công nghệ tiên phong như 5G/6G, Internet vạn vật (IoT), Internet công nghiệp (IIoT), điện toán đám mây (ĐTĐM), điện toán biên, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng dữ liệu lớn.

Đây là những công nghệ mang tính dẫn dắt, có khả năng thay đổi mô hình sản xuất, kinh doanh, quản trị xã hội và mở ra không gian giá trị mới cho phát triển kinh tế số.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Trường Giang, Quyền Giám đốc Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC), Bộ KH&CN tại hội nghị triển khai chương trình công tác của Khối Bưu chính Viễn thông mới đây cho biết, để những công nghệ này phát triển, hạ tầng Internet cần có sự thay đổi căn bản, đặc biệt về không gian địa chỉ, hiệu năng, bảo mật và khả năng kết nối trực tiếp cuối tới cuối (end-to-end).

“Chính sự thay đổi này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho việc chuyển đổi sang IPv6-Only, nền tảng của Internet thế hệ mới”.

Các công nghệ mới, đặc biệt là 5G và 6G, yêu cầu hạ tầng kết nối băng thông siêu lớn, độ trễ siêu thấp và mạng có khả năng tùy biến cao.

IoT và Internet công nghiệp kỳ vọng hàng chục tỷ thiết bị được kết nối và định danh trực tiếp, đòi hỏi một không gian địa chỉ cực lớn và khả năng tương tác hai chiều liên tục.

Đám mây biên và đa đám mây yêu cầu hạ tầng định tuyến hiệu quả, linh hoạt, mở rộng không giới hạn theo nhu cầu. AI và các mô hình lớn (AI/LLM) lại đòi hỏi kết nối dữ liệu tốc độ cao, ổn định và an toàn tuyệt đối.

Toàn bộ các yêu cầu đó vượt xa khả năng của IPv4 - một giao thức 32-bit đã đạt giới hạn tự nhiên, cạn kiệt tài nguyên địa chỉ, phải phụ thuộc vào NAT, làm phức tạp kết nối, giảm hiệu năng và gây khó khăn cho quản trị mạng.

IPv6-Only đặc biệt phù hợp với các xu thế công nghệ đang chi phối hiện nay. Mạng 5G và 6G được thiết kế để hoạt động native trên IPv6; nhiều nhà mạng lớn trên thế giới đã triển khai IPv6-Only cho mạng di động. IoT và IIoT cần một không gian địa chỉ khổng lồ và khả năng định danh thiết bị trực tiếp - điều chỉ có thể thực hiện với IPv6, tiết kiệm năng lượng.

Điện toán đám mây và điện toán biên yêu cầu kết nối liên tục, mở rộng linh hoạt giữa hàng trăm trung tâm dữ liệu (TTDL), điều mà IPv6 đáp ứng tự nhiên nhờ tính đơn giản và khả năng mở rộng không giới hạn.

Web thế hệ mới dựa trên HTTP/3, QUIC, DoH, DoQ vận hành hiệu quả hơn trên IPv6, tăng tốc truy cập và cải thiện trải nghiệm người dùng.

Đồng thời, mô hình mạng lập trình được, mạng dựa trên mục tiêu và các nền tảng tự động hóa, AI-driven networking đều được xây dựng tốt nhất trên IPv6-Only.

IPv6 cũng tạo ra nền móng bảo mật mạnh mẽ hơn so với IPv4 nhờ IPSec được hỗ trợ tự nhiên, định danh không gian địa chỉ rõ ràng và khả năng xác thực mạnh. Các cơ chế an toàn hạ tầng như RPKI-ROV, DNSSEC multisigner hoạt động hiệu quả trong môi trường IPv6.

“Điều này giúp tăng minh bạch trong quản lý tài nguyên Internet, giảm nguy cơ tấn công giả mạo, chiếm quyền định tuyến hay khai thác lỗ hổng NAT. IPv6-Only góp phần củng cố chủ quyền số thông qua việc minh bạch hóa tài nguyên, làm rõ trách nhiệm định tuyến và nâng cao khả năng giám sát, cảnh báo sớm các mối nguy”, ông Nguyễn Trường Giang nhấn mạnh.

IPv6 đang trở thành một thị trường công nghệ có giá trị lớn

Không chỉ có ý nghĩa kỹ thuật, IPv6 đang trở thành một thị trường công nghệ có giá trị lớn. Năm 2024, thị trường IPv6 toàn cầu đạt 51,09 tỷ USD; đến năm 2025 dự báo đạt 78,96 tỷ USD, với mức tăng trưởng 34,5% mỗi năm.

Đến năm 2030, quy mô thị trường IPv6 có thể đạt tới 10,8 nghìn tỷ USD khi IPv6 trở thành nền tảng mặc định của cloud, IoT, AI và các ngành công nghiệp kết nối.

Ông Nguyễn Trường Giang cho biết: “Điều này cho thấy chuyển đổi sang IPv6-Only không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là một cơ hội kinh tế lớn trong thập kỷ tới”.

Hiện trạng chuyển đổi IPv6 và bài học kinh nghiệm

Trên thế giới, xu hướng chuyển sang IPv6-Only diễn ra nhanh hơn bao giờ hết. Tỷ lệ triển khai IPv6 toàn cầu đạt khoảng 45 - 50%, trong đó nhiều quốc gia và nhà mạng đã tắt IPv4 trên một số phân đoạn mạng di động và hệ thống đám mây.

Tại Việt Nam, từ khi bắt đầu Chương trình IPv6 quốc gia năm 2008, tỷ lệ triển khai IPv6 của Việt Nam chỉ ở mức dưới 1%, hầu như chỉ mới dừng ở thử nghiệm.

Tuy nhiên, theo Quyền Giám đốc VNNIC, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt, sự đồng hành của các doanh nghiệp (DN) và cộng đồng kỹ thuật, tỷ lệ chuyển đổi đã tăng trưởng mạnh mẽ.

Đến năm 2016, Việt Nam đạt 4%; năm 2020 tăng lên gần 40%; và đến năm 2024 - 2025, tỷ lệ IPv6 của Việt Nam đã vượt 65%, thuộc nhóm cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Hệ sinh thái IPv6 được triển khai đồng bộ trên toàn quốc: 100% nhà mạng lớn cung cấp dịch vụ IPv6; VNIX, DNS quốc gia, và các hệ thống dữ liệu Internet đều hỗ trợ IPv6 đầy đủ; mạng di động của Viettel và VNPT, Mobifone có tỷ lệ sử dụng IPv6 trên 70%.

Việt Nam chuyển đổi IPv6 thành công nhờ có chương trình quốc gia thống nhất, sự tiên phong và vai trò dẫn dắt rõ ràng. Việc đo lường, định lượng kết quả IPv6 bằng các công cụ trong nước và quốc tế giúp đánh giá chính xác và thúc đẩy triển khai toàn diện.

Thành công cũng đến từ cam kết mạnh mẽ của các DN, cơ quan, tổ chức và sự hỗ trợ về kinh nghiệm, nguồn lực, công nghệ từ cộng đồng trong đó hợp tác quốc tế đóng vai trò then chốt trong thúc đẩy chuyển đổi IPv6 VN.

Mô hình “thí điểm - nhân rộng” đã chứng minh hiệu quả và cần tiếp tục phát huy để triển khai rộng rãi IPv6-Only trong giai đoạn tới.

“Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá là điểm sáng trong triển khai IPv6 nhờ định hướng sớm và quyết tâm cao của cơ quan quản lý, DN và cộng đồng kỹ thuật”, ông Nguyễn Trường Giang nhấn mạnh.

IPv6-Only sẽ là nền tảng để Việt Nam bứt phá trong thập kỷ số

Giai đoạn 2026 - 2030 là giai đoạn thế giới sẽ tập trung vào chuyển đổi IPv6 only, sau đó mới hướng đến việc tắt dần, ngừng sử dụng IPv4.

IPv6 là yếu tố cơ bản, thiết yếu của hạ tầng Internet, hạ tầng số, các dịch vụ số, dựa trên ứng dụng công nghệ IPv6 có thể sáng tạo, tạo ra nhiều giá trị mới.

Việt Nam đã tiên phong ban hành “Chương trình thúc đẩy, triển khai chuyển đổi IPv6 cho Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030” theo Quyết định 3369/QĐ-BKHCN ngày 27/10/2026.

Đây là chương trình định hướng cho cơ quan, tổ chức, DN triển khai chuyển đổi IPv6, hướng tới IPv6 only. Mục tiêu triển khai IPv6 đồng bộ toàn quốc (đồng bộ với lộ trình thế giới); tiến tới dừng IPv4.

Giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là thời kỳ quyết định để Việt Nam chuyển sang IPv6-Only. Mục tiêu quốc gia là đến năm 2030 dừng sử dụng IPv4 và hoàn thành chuyển đổi sang IPv6-Only trên toàn bộ hạ tầng mạng, dịch vụ số và hệ thống dữ liệu.

Theo ông Nguyễn Trường Giang, điều này đòi hỏi chuẩn hóa toàn diện mạng cơ quan nhà nước, TTDL, hệ thống cloud, nền tảng an toàn mạng; áp dụng các công nghệ mới cho dịch vụ công; phát triển phòng lab thử nghiệm IPv6-Only và Internet công nghiệp.

Đồng thời, đào tạo lực lượng kỹ thuật, xây dựng đội ngũ chuyên gia và tăng cường tự động hóa vận hành sẽ là những nhiệm vụ then chốt.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các quốc gia chuyển đổi thành công đều có lộ trình rõ ràng, sự chỉ đạo mạnh mẽ từ Chính phủ và cơ chế khuyến khích DN triển khai nhanh.

Việc chuyển đổi hạ tầng công cộng, mạng di động và đám mây được ưu tiên trước để tạo lực kéo cho toàn thị trường. Đây cũng là hướng đi phù hợp cho Việt Nam trong giai đoạn tới.

Ông Nguyễn Trường Giang cho biết: “IPv6-Only sẽ là nền tảng để Việt Nam bứt phá trong thập kỷ số, mở ra không gian phát triển mới cho Internet thế hệ mới và Internet công nghiệp. IPv6-Only giúp Việt Nam chủ động đón nhận công nghệ mới, xây dựng hạ tầng số hiện đại, an toàn và hiệu năng cao".

“Quyết tâm chuyển đổi IPv6 là điều kiện tiên quyết để triển khai thành công các công nghệ mới và bảo đảm chủ quyền số quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội”, lãnh đạo VNNIC nhấn mạnh./.