Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6: Đặt trọng tâm vào kết nối trí tuệ

Tham dự sự kiện có Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Nguyễn Mạnh Hùng cùng Trưởng đoàn và đại diện các cơ quan phụ trách lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các nước thành viên ASEAN.

Việc Việt Nam đăng cai và chủ trì ADGMIN 6 không chỉ mang ý nghĩa tổ chức một Hội nghị cấp Bộ trưởng mà còn thể hiện vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam trong việc đóng góp định hướng tư duy cho chương trình nghị sự số của ASEAN.

Chủ đề của ADGMIN 6 năm nay được xác định rõ ràng: “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”, coi đây là nền tảng cho phát triển bền vững và tự chủ trong kỷ nguyên số.

Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ

Phát biểu tại Lễ khai mạc, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh rằng chuyển đổi số đã trở thành một động lực phát triển mang tính chiến lược, tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, khả năng tự cường và chất lượng tăng trưởng của mỗi quốc gia.

Trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều bất định, từ xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng đến biến đổi khí hậu và rủi ro an ninh phi truyền thống, công nghệ số vừa mở ra cơ hội lớn, vừa đặt ra những thách thức mới.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định: “ASEAN cần thích ứng nhanh hơn, chủ động hơn và sáng tạo hơn để tận dụng cơ hội của chuyển đổi số, đồng thời kiểm soát hiệu quả các rủi ro, thách thức mới phát sinh”.

Thông điệp này phản ánh một thực tế rõ ràng: ASEAN đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về kết nối số trong những năm qua, song khi chuyển đổi số đi vào chiều sâu, những khác biệt về trình độ phát triển, năng lực công nghệ và thể chế quản trị giữa các quốc gia ngày càng bộc lộ rõ.

Dữ liệu vẫn bị phân mảnh theo biên giới và theo ngành, trong khi các chuẩn mực chung về an toàn, bảo mật và đạo đức công nghệ chưa theo kịp tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số.

Chính vì vậy, chủ đề “Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ” được xem như một bước chuyển tư duy mang tính chiến lược. “Kết nối trí tuệ” không chỉ là nâng cấp công nghệ, mà là kết nối dữ liệu, tri thức, năng lực phân tích và ra quyết định, nhằm hình thành một không gian số ASEAN có khả năng học hỏi, thích ứng và tự điều chỉnh trước những biến động nhanh của môi trường toàn cầu.

Cùng quan điểm đó, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh chuyển đổi số đang trở thành trụ cột quan trọng trong tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cho rằng, để tận dụng đầy đủ tiềm năng của công nghệ số, các quốc gia thành viên cần tăng cường phối hợp chính sách, thúc đẩy liên thông dữ liệu và xây dựng lòng tin trong không gian số.

"Hợp tác số không chỉ là vấn đề công nghệ, mà còn là vấn đề lòng tin, thể chế và sự bao trùm”, Tổng Thư ký ASEAN cho biết.

Qua các ý kiến được nêu tại Hội nghị có thể thấy chuyển đổi số của ASEAN đang được đặt trong tổng thể một quá trình cải cách sâu rộng, đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ giữa chính sách, KHCN và hợp tác khu vực thay vì các cách tiếp cận rời rạc ở từng quốc gia.

Khoa học và công nghệ trong kiến tạo không gian số ASEAN

Với tư cách là Chủ tịch ADGMIN 6, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh rằng chuyển đổi số không thể được hiểu đơn thuần là số hóa các quy trình cũ, mà là một cuộc đổi mới toàn diện về tư duy phát triển. Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nêu rõ: “Ổn định là tiền đề của phát triển, nhưng đổi mới sáng tạo mới là động lực của phát triển”.

Theo Bộ trưởng, trong kỷ nguyên số, nếu thiếu đổi mới sáng tạo, các quốc gia sẽ khó tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và nền tảng số.

Từ góc độ KH&CN thông điệp này đặt ra yêu cầu rõ ràng đối với hợp tác số ASEAN. Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong quản lý nhà nước, sản xuất, y tế và giáo dục, bài toán không còn là “có áp dụng hay không”, mà là “áp dụng như thế nào để bảo đảm lợi ích con người, an toàn xã hội và phát triển bền vững”. Điều này đòi hỏi ASEAN phải xây dựng được các nguyên tắc chung về AI có trách nhiệm, quản trị dữ liệu minh bạch và bảo vệ quyền riêng tư.

Tại Hội nghị, đại diện một số quốc gia ASEAN cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác khu vực trong phát triển và quản trị công nghệ mới. Bộ trưởng phụ trách kinh tế số của Singapore cho rằng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đang tạo ra cả cơ hội tăng trưởng lẫn nguy cơ phân hóa, nếu thiếu các chuẩn mực chung và cơ chế phối hợp.

Theo đó, không một quốc gia ASEAN nào có thể một mình giải quyết các thách thức của kỷ nguyên số, đặc biệt là về an ninh mạng và quản trị dữ liệu xuyên biên giới.

Một điểm nhấn mang ý nghĩa dài hạn của ADGMIN 6 là việc Timor Leste lần đầu tham dự Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN với tư cách thành viên đầy đủ. Điều này đặt ra yêu cầu mới về tính bao trùm trong hợp tác KH&CN và chuyển đổi số, nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển và bảo đảm không quốc gia nào bị bỏ lại phía sau trong tiến trình số hóa.

Trong khuôn khổ Hội nghị, Việt Nam tổ chức chuỗi sự kiện hợp tác số ASEAN từ ngày 12 - 16/1/2026 tại Hà Nội, bao gồm Hội nghị Quan chức cao cấp số ASEAN (ADGSOM) lần thứ 6, các phiên họp nhóm công tác, các phiên làm việc với Đối tác Đối thoại và nhiều hoạt động bên lề.

Chuỗi sự kiện nhằm thúc đẩy trao đổi, kết nối và hợp tác, góp phần xây dựng một không gian số ASEAN an toàn, tin cậy, bao trùm và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ số trong kỷ nguyên mới./.