Hải Phòng lần đầu vào Top 1000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu: Trái ngọt từ hành trình kiến tạo bền bỉ

Ngày 20/5/2026, cộng đồng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Việt Nam ghi nhận một dấu mốc đáng chú ý khi TP. Hải Phòng chính thức xuất hiện trên bản đồ hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu.

Theo Báo cáo xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp năm 2026 của Startup Blink, Hải Phòng lần đầu tiên lọt vào Top 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp nổi bật nhất thế giới, đứng thứ 765 toàn cầu.

Đây là lần đầu tiên thành phố cảng đạt được vị trí này và cũng là minh chứng rõ nét cho quá trình chuyển mình mạnh mẽ của địa phương trong chiến lược lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) làm động lực phát triển mới.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, đặc biệt giữa các trung tâm ĐMST tại châu Á, việc một địa phương ngoài hai đô thị lớn Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh vươn lên trên bảng xếp hạng quốc tế cho thấy sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận phát triển kinh tế của Hải Phòng.

Từ “thành phố công nghiệp” đến trung tâm đổi mới sáng tạo mới nổi

Trong nhiều năm, Hải Phòng được biết đến như trung tâm công nghiệp, logistics và cảng biển lớn nhất miền Bắc. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, thành phố bắt đầu định vị lại hình ảnh của mình bằng chiến lược phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và ĐMST.

Việc góp mặt trong bảng xếp hạng của Startup Blink không đơn thuần mang ý nghĩa biểu tượng. Đây là hệ thống đánh giá có uy tín quốc tế, dựa trên nhiều tiêu chí như số lượng startup, chất lượng hệ sinh thái hỗ trợ, mức độ kết nối quốc tế, năng lực ĐMST, đầu tư công nghệ và hiệu quả thương mại hóa sản phẩm.

Tại Việt Nam, Hải Phòng hiện là một trong bốn địa phương duy nhất có tên trong bảng xếp hạng này. Điều đó cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp của thành phố đã bước qua giai đoạn hình thành phong trào để tiến tới chiều sâu phát triển thực chất.

Đại diện lãnh đạo Sở KH&CN Hải Phòng nhấn mạnh, dấu mốc lịch sử này là kết quả của quá trình chuyển đổi chiến lược kéo dài hơn 10 năm, trong đó địa phương kiên định theo đuổi mục tiêu đưa KHCN và ĐMST trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi.

Theo đại diện Sở, nếu trước đây các hoạt động khởi nghiệp chủ yếu dừng ở việc tổ chức phong trào, cuộc thi hay sự kiện truyền thông, thì hiện nay thành phố đã chuyển mạnh sang mô hình hỗ trợ theo chiều sâu, tập trung vào năng lực thương mại hóa công nghệ, tạo doanh thu thực tế và phát triển doanh nghiệp (DN) bền vững.

Nền tảng kinh tế tăng trưởng cao tạo “đường băng” cho startup

Một trong những yếu tố quan trọng giúp hệ sinh thái khởi nghiệp Hải Phòng phát triển nhanh là nền tảng kinh tế địa phương tăng trưởng mạnh mẽ và ổn định trong thời gian dài.

Hiện nay, quy mô nền kinh tế Hải Phòng đã vượt mốc 29,4 tỷ USD. Đặc biệt, thành phố duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP hai con số liên tục trong suốt 11 năm, từ 2014 - 2025. Đây là con số rất hiếm có đối với một địa phương cấp tỉnh tại Việt Nam.

Không chỉ đóng vai trò cực tăng trưởng kinh tế của vùng duyên hải Bắc Bộ, Hải Phòng còn được Quốc hội giao mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 ở mức cao nhất cả nước, đạt khoảng 13 - 14%/năm.

Đằng sau những con số tăng trưởng là sự thay đổi về tư duy phát triển. Thành phố không còn chỉ tập trung vào công nghiệp truyền thống mà bắt đầu ưu tiên những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và khả năng tạo ra hệ sinh thái đổi mới.

Điều này tạo ra “đường băng” quan trọng cho cộng đồng startup phát triển. Khi nền kinh tế địa phương đủ mạnh, thị trường đủ lớn và hạ tầng ngày càng hoàn thiện, DN khởi nghiệp có thêm điều kiện để thử nghiệm mô hình, mở rộng quy mô và kết nối đầu tư.

Trung tâm ISC và mô hình hỗ trợ “thực chiến”

Giữ vai trò hạt nhân kết nối và thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp tại địa phương là Trung tâm ĐMST và Ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) Hải Phòng (ISC). Trong gần một thập kỷ qua, Trung tâm ISC đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ DN khởi nghiệp theo hướng thực chiến, thay vì chỉ dừng ở tư vấn lý thuyết.

Giai đoạn 2017 - 2026, trung tâm đã hỗ trợ hàng trăm DN và dự án khởi nghiệp ĐMST. Đáng chú ý, có 14 DN được bảo trợ thành công để phát triển thành DN KH&CN dựa trên chính tài sản sở hữu trí tuệ của mình. Điều này cho thấy định hướng phát triển startup tại Hải Phòng đang đi theo xu thế toàn cầu: lấy công nghệ lõi và tài sản trí tuệ làm nền tảng cạnh tranh.

Cơ cấu các lĩnh vực startup được hỗ trợ cũng phản ánh khá rõ xu hướng phát triển của thành phố. Công nghệ thông tin chiếm tỷ lệ cao nhất với 28,16%, tiếp theo là nông nghiệp công nghệ cao với 27,18%. Công nghiệp phụ trợ chiếm 14,56%, trong khi lĩnh vực dịch vụ ẩm thực và đồ uống (F&B) đạt 9,22% và giáo dục - công nghệ giáo dục đạt 8,74%.

Phần còn lại thuộc về các lĩnh vực mới nổi khác, bao gồm môi trường, logistics, công nghệ sinh học và các giải pháp số.

Điểm đáng chú ý là Hải Phòng không chạy theo phong trào startup công nghệ thuần túy mà lựa chọn phát triển các lĩnh vực gắn với lợi thế địa phương như công nghiệp, logistics, nông nghiệp công nghệ cao và CĐS cho sản xuất.

Theo thống kê từ Trung tâm ISC, trong số 45 dự án trọng điểm được lựa chọn hỗ trợ chuyên sâu, có tới 68% dự án đang vận hành tích cực, tạo doanh thu ổn định và hình thành dòng tiền thực tế.

Nhiều dự án không chỉ tồn tại sau giai đoạn khởi nghiệp mà còn tạo thêm việc làm cho xã hội, mở rộng quy mô sản xuất và tham gia chuỗi cung ứng công nghệ mới.

Đây được xem là chỉ số quan trọng phản ánh chất lượng của hệ sinh thái khởi nghiệp, bởi trên thực tế, tỷ lệ startup tồn tại và tăng trưởng sau vài năm đầu luôn là thách thức rất lớn ở nhiều quốc gia.

Lợi thế thể chế - "cú huých" chiến lược cho đổi mới sáng tạo

Nếu nền tảng kinh tế là điều kiện cần, thì cơ chế chính sách đặc thù đang được xem là “vũ khí chiến lược” giúp Hải Phòng tạo khác biệt trong cuộc cạnh tranh thu hút startup và nhân lực công nghệ cao.

Thông qua Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội, Hải Phòng được trao nhiều cơ chế vượt trội nhằm thúc đẩy ĐMST và phát triển công nghệ.

Một trong những chính sách được cộng đồng startup đặc biệt quan tâm là việc miễn thuế thu nhập DN và thuế thu nhập cá nhân lên tới 5 năm cho các hoạt động khởi nghiệp ĐMST, chuyên gia và nhà khoa học.

Trong bối cảnh startup giai đoạn đầu thường gặp khó khăn lớn về tài chính, chính sách này được xem như “liều kích thích” giúp DN có thêm nguồn lực tái đầu tư cho nghiên cứu và mở rộng thị trường.

Không chỉ dừng ở ưu đãi thuế, Hải Phòng còn tiên phong xây dựng Quỹ đầu tư mạo hiểm Hải Phòng (Hai Phong Venture Capital Fund) với nguồn lực từ ngân sách kết hợp xã hội hóa.

Điểm đặc biệt của quỹ là chấp nhận cơ chế rủi ro ròng - điều vốn còn khá mới tại Việt Nam. Điều này đồng nghĩa thành phố sẵn sàng đồng hành cùng startup từ giai đoạn rất sớm, khi rủi ro thất bại còn cao nhưng tiềm năng tăng trưởng cũng lớn nhất.

Giới chuyên gia đánh giá đây là bước đi táo bạo bởi nhiều địa phương vẫn còn e ngại đầu tư cho startup do thiếu cơ chế quản lý rủi ro phù hợp.

Cùng với đó, Hải Phòng đang kích hoạt cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các công nghệ chiến lược như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và các giải pháp NetZero bền vững.

Sandbox được xem là mô hình rất quan trọng để startup công nghệ có môi trường thử nghiệm sản phẩm trong điều kiện thực tế nhưng vẫn được quản lý phù hợp về pháp lý.

Đây cũng là xu hướng mà nhiều trung tâm ĐMST lớn trên thế giới đang áp dụng nhằm thúc đẩy công nghệ mới phát triển nhanh hơn.

Mở rộng mạng lưới kết nối toàn cầu

Một yếu tố khác góp phần đưa Hải Phòng lên bản đồ khởi nghiệp thế giới là chiến lược mở rộng hợp tác quốc tế.

Những năm gần đây, thành phố liên tục thúc đẩy kết nối với các tập đoàn công nghệ, tổ chức nghiên cứu và quỹ đầu tư quốc tế như Amazon Web Services, Quest Ventures, Lotte Ventures hay KIST.

Các chương trình hợp tác tập trung vào đào tạo nhân lực công nghệ, hỗ trợ startup gọi vốn, chuyển giao công nghệ và kết nối thị trường quốc tế.

Việc hợp tác với các đối tác Hàn Quốc, Singapore và các tập đoàn công nghệ toàn cầu giúp startup Hải Phòng có thêm cơ hội tiếp cận hệ sinh thái quốc tế ngay từ giai đoạn đầu.

Bên cạnh hợp tác quốc tế, các hoạt động kết nối cộng đồng trong nước cũng được tổ chức thường xuyên và ngày càng chuyên nghiệp.

Techfest Hải Phòng 2025 đã thu hút hàng nghìn lượt tham dự, trở thành diễn đàn lớn để startup, nhà đầu tư và chuyên gia công nghệ gặp gỡ, kết nối.

Mô hình “Hải Phòng Cafe Khởi nghiệp sáng tạo” tổ chức định kỳ hàng tuần cũng đang tạo hiệu ứng tích cực. Sau hơn 55 chương trình, hoạt động này đã thu hút trên 4.000 lượt người tham gia, hình thành không gian trao đổi ý tưởng, chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Theo nhiều startup địa phương, điều giá trị nhất không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở khả năng kết nối mạng lưới, tiếp cận chuyên gia và nhận được sự đồng hành thực chất từ chính quyền.

Khát vọng bước vào Top 200 toàn cầu

Việc lọt vào Top 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu mới chỉ được xem là bước khởi đầu trong chiến lược dài hạn của Hải Phòng. Mục tiêu mà thành phố hướng tới là lọt Top 200 thành phố ĐMST toàn cầu vào năm 2030.

Để đạt được mục tiêu này, Hải Phòng xác định sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực công nghệ cao, hoàn thiện hạ tầng số và xây dựng môi trường thử nghiệm thuận lợi cho DN ĐMST.

Phát biểu tại lễ công bố báo cáo toàn cầu của Startup Blink, bà Nguyễn Thị Cẩm Hương khẳng định Hải Phòng không thể đi một mình trên con đường ĐMST. Thành phố mong muốn trở thành điểm đến hấp dẫn cho startup, nhà khoa học, quỹ đầu tư và các tổ chức ươm tạo trên toàn thế giới.

Thông điệp mà Hải Phòng đưa ra không chỉ là lời mời đầu tư, mà còn là cam kết xây dựng một chính quyền số hành động, lấy DN làm trung tâm phục vụ. Với định hướng đó, Thành phố đang chuẩn bị hạ tầng cho khu thương mại tự do thế hệ mới, công viên công nghệ hiện đại cùng hệ thống chính sách ưu đãi vượt trội nhằm tạo môi trường thuận lợi nhất cho startup phát triển.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược quốc gia về KHCN, ĐMST và CĐS, câu chuyện của Hải Phòng cho thấy một mô hình phát triển địa phương đáng chú ý: tăng trưởng kinh tế không chỉ dựa vào công nghiệp và hạ tầng truyền thống, mà còn dựa trên tri thức, công nghệ và tinh thần dám đổi mới.

Việc lần đầu tiên có mặt trong Top 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu không chỉ là một cột mốc mang tính biểu tượng với riêng Hải Phòng, mà còn phản ánh xu hướng dịch chuyển của hệ sinh thái ĐMST Việt Nam - nơi các địa phương đang ngày càng chủ động tạo dựng bản sắc và lợi thế cạnh tranh riêng trong cuộc đua công nghệ toàn cầu./.