Gỡ “điểm nghẽn” nhân lực để thúc đẩy chuyển đổi số tại phường Tân Sơn Nhất
Dù đạt nhiều kết quả tích cực trong triển khai chuyển đổi số, thực tiễn tại phường Tân Sơn Nhất, thành phố Hồ Chí Minh cho thấy những “điểm nghẽn” về nhân lực đang trở thành thách thức lớn. Từ kinh nghiệm cơ sở, địa phương này đề xuất nhiều giải pháp mang tính đột phá nhằm đảm bảo công cuộc chuyển đổi số nhanh chóng, hiệu quả và bền vững.
Chuyển biến rõ nét từ nhận thức đến hành động
Tại Hội nghị “Thúc đẩy chuyển đổi số cấp cơ sở - Tháo gỡ rào cản, kết nối nguồn lực công nghệ” diễn ra mới đây, đại diện các phường Tân Sơn Nhất đã trình bày bức tranh chuyển đổi số tại địa phương, với những kết quả bước đầu trong số hóa công tác quản lý, vận hành và phục vụ người dân.
Một trong những điểm sáng là việc triển khai sâu rộng phong trào “Bình dân học vụ số” đến từng khu phố, tạo nên cuộc vận động toàn dân thi đua học tập, rèn luyện kỹ năng số, tích cực tham gia vào tiến trình chuyển đổi số, qua đó đã phổ cập tri thức cơ bản về chuyển đổi số, kỹ năng số cho người dân. Từ cấp ủy đến chính quyền và từng khu phố, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời mà đã trở thành phong trào thi đua thực chất.
Đội ngũ cán bộ, công chức cũng có bước chuyển mạnh mẽ. Không chỉ làm chủ các phần mềm quản lý, điều hành, nhiều cán bộ đã bước đầu ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) vào xử lý công việc, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.
Ủy ban nhân dân phường đã chủ động triển khai tiếp nhận và xử lý hồ sơ trực tuyến; thực hiện công tác số hóa hồ sơ theo quy định; rà soát và cải tiến quy trình nội bộ; tăng cường ứng dụng chữ ký số trong giải quyết công việc. Đồng thời triển khai các phần mềm quản lý, điều hành dùng chung, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên địa bàn; triển khai tổ chức các cuộc họp không giấy thông qua phần mềm VNPT e-Cabinet; ứng dụng nền tảng số trong quản lý hành chính, tuyên truyền và tương tác với người dân qua các kênh thông tin và trang Facebook “Tân Sơn Nhất - Đô thị xanh - Vững bước vươn mình”.
Bên cạnh đó, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường còn ra mắt “Chatbot - Trợ lý ảo thông minh”; tiếp nhận và vận hành 1 Kiosk thông minh do Trung tâm Phục vụ hành chính công phường ra mắt “Chatbot - Trợ lý ảo thông minh”,.. qua đó giúp người dân dễ dàng tra cứu thông tin, thực hiện các thủ tục hành chính công một cách nhanh chóng, thuận tiện, minh bạch.
Hạ tầng và dịch vụ số bứt phá
Cùng với nhận thức, hạ tầng công nghệ được đầu tư đồng bộ đã tạo nền tảng quan trọng cho chuyển đổi số tại địa phương. Đáng chú ý, với tinh thần quyết tâm cao và sự chỉ đạo sát sao, chỉ sau chưa đầy 2 tháng triển khai, phường đã hoàn thành đúng tiến độ và đảm bảo chất lượng gói thầu mua sắm trang thiết bị hạ tầng có giá trị khoảng 2,7 tỷ đồng. Toàn bộ hệ thống đã được lắp đặt và đưa vào vận hành chính thức từ ngày 31/1/2026. Đây được xem là “xương sống” cho toàn bộ hoạt động số hóa và xử lý công việc trên môi trường điện tử.
Theo đó, 100% văn bản hành chính của Ủy ban nhân dân và các cơ quan chuyên môn được xử lý, ký số trên hệ thống (trừ văn bản chứa bí mật nhà nước). Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận và giải quyết trực tuyến tại phường ngày càng tăng. Cụ thể, tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt trên 85%; tỷ lệ số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết TTHC đạt 92%. Đặc biệt, chỉ số hài lòng của người dân thông qua hệ thống đánh giá tự động đạt 98%, minh chứng cho việc ứng dụng công nghệ đã trực tiếp cắt giảm thời gian và chi phí cho nhân dân.
“Nút thắt” nhân lực: Thách thức lớn nhất
Dù đạt nhiều kết quả, thực tiễn triển khai tại phường Tân Sơn Nhất vẫn gặp phải những “điểm nghẽn” đáng kể. Áp lực lớn nhất hiện nay nằm ở nguồn nhân lực. Cán bộ, công chức cấp cơ sở chủ yếu kiêm nhiệm, trong khi yêu cầu về chuyên môn chuyển đổi số ngày càng cao.
Đáng lo ngại hơn, đội ngũ nhân sự có năng lực công nghệ – chủ yếu là lực lượng không chuyên trách – lại không thuộc diện được hưởng chính sách đãi ngộ theo quy định hiện hành. Theo lộ trình tinh gọn bộ máy, lực lượng này sẽ kết thúc nhiệm vụ sau ngày 31/5/2026, dẫn đến nguy cơ “trống” nhân sự vận hành hệ thống số tại cấp xã.
Ngoài ra, khả năng tiếp cận công nghệ của một bộ phận cán bộ lớn tuổi tại các khu phố cũng gây khó khăn trong việc đồng bộ hóa dữ liệu từ cấp cơ sở.
Cần cơ chế đột phá để giữ chân và phát triển nhân lực số
Từ thực tiễn đó, phường Tân Sơn Nhất đã đưa ra một số kiến nghị mang tính đột phá nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn” then chốt này.
Một là cần có cơ chế đặc thù cho phép xét tuyển hoặc tuyển dụng đặc cách vào công chức đối với những người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã đã có thâm niên công tác và có bằng chuyên môn về CNTT/Chuyển đổi số. Đây là cách nhanh nhất để có ngay đội ngũ tinh thông nghiệp vụ cơ sở và giỏi công nghệ.
Hai là trong thời gian chuyển tiếp, kiến nghị Thành phố có cơ chế vận dụng để đội ngũ không chuyên trách đang trực tiếp làm công tác này được hưởng các chính sách đãi ngộ theo Nghị định 179/2025/NĐ-CP nhằm giữ chân người tài, tránh tình trạng chảy máu chất xám sang khu vực tư nhân trước thời hạn 31/5/2026.
Ba là gắn trách nhiệm quản lý hạ tầng CNTT và thiết bị bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ với chức danh công chức chuyên trách này để đảm bảo an toàn thông tin tuyệt đối cho hệ thống chính trị cấp cơ sở.
Thực tiễn tại phường Tân Sơn Nhất cho thấy, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà cốt lõi vẫn là con người. Khi hạ tầng đã sẵn sàng, dữ liệu từng bước được hình thành, thì việc xây dựng đội ngũ nhân lực đủ năng lực, đủ cơ chế để vận hành chính là yếu tố quyết định thành bại.
Nếu những điểm nghẽn này được tháo gỡ kịp thời, cấp cơ sở hoàn toàn có thể trở thành “đầu tàu” đưa công cuộc chuyển đổi số của Thành phố về đích đúng hạn./.
