Gia Lai: Đưa tiện ích số đến gần người dân

Từ dữ liệu dân cư đến những tiện ích thiết thực

Tại Gia Lai, việc khai thác Cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về dân cư, hệ thống định danh và xác thực điện tử, cùng nền tảng VNeID đang được lực lượng Công an gắn với nhiệm vụ quản lý nhà nước về an ninh, trật tự và giải quyết thủ tục hành chính (TTHC). Trọng tâm không chỉ là hoàn thành việc cấp căn cước hay thu nhận thông tin, mà còn tạo điều kiện để người dân sử dụng những dữ liệu đã được xác thực trong quá trình tiếp cận các dịch vụ công (DVC).

Thời gian qua, Công an tỉnh Gia Lai tập trung triển khai, khai thác hiệu quả CSDL quốc gia về dân cư, định danh và xác thực điện tử, đồng thời đẩy mạnh sử dụng nền tảng VNeID và DVC trực tuyến trong giải quyết TTHC.

Kết quả từ đợt cao điểm 40 ngày đêm cấp căn cước, thu nhận và kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trong quý 3/2026 cho thấy, quy mô triển khai nhiệm vụ này tại địa phương. Theo đó, toàn tỉnh đã hoàn thành 100% chỉ tiêu đối với công dân từ đủ 14 tuổi trở lên đủ điều kiện; cấp căn cước cho 2.811.229 công dân, thu nhận 2.580.491 hồ sơ định danh điện tử mức độ 2 và kích hoạt thành công 2.509.741 tài khoản [1].

Đằng sau những con số ấy là khối lượng công việc lớn, đòi hỏi sự phối hợp giữa các đơn vị, sự chủ động của lực lượng Công an cơ sở và khả năng tổ chức thực hiện trên diện rộng. Để đáp ứng yêu cầu, Công an tỉnh đã tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho 290 cán bộ Công an cấp xã; triển khai 133 đội thanh niên xung kích vì Nhân dân phục vụ, với 2.660 lượt đoàn viên tham gia hỗ trợ. Cùng với đó, 12.400 SIM điện thoại và hơn 330 triệu đồng được huy động để hỗ trợ những trường hợp gặp khó khăn trong quá trình kích hoạt tài khoản VNeID [1].

Ý nghĩa của đợt cao điểm không chỉ nằm ở việc hoàn thành các chỉ tiêu chuyên môn. Khi thông tin định danh được xác thực và tài khoản điện tử được đưa vào sử dụng, người dân có thêm điều kiện tiếp cận các tiện ích số, còn cơ quan quản lý có cơ sở để từng bước đổi mới phương thức cung cấp dịch vụ. Đây cũng là tiền đề quan trọng để giảm dần sự phụ thuộc vào giấy tờ và quy trình xử lý thủ công trong những thủ tục đủ điều kiện thực hiện trên môi trường điện tử.

Tuy nhiên, có căn cước và tài khoản định danh mới chỉ là bước đầu. Hiệu quả của chuyển đổi số (CĐS) còn phụ thuộc vào khả năng sử dụng thực tế của người dân, mức độ thuận tiện của các nền tảng và việc kết nối, khai thác dữ liệu giữa các hệ thống. Bởi vậy, công tác hướng dẫn, hỗ trợ sau khi cấp tài khoản có vai trò không kém phần quan trọng so với quá trình thu nhận thông tin ban đầu.

Để không ai bị bỏ lại phía sau trong môi trường số

Với những người đã quen sử dụng điện thoại thông minh (smartphone), việc đăng nhập ứng dụng, tra cứu thông tin hay thực hiện một số thao tác trực tuyến có thể không quá khó khăn. Nhưng đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người ít tiếp xúc với công nghệ hoặc những người gặp trở ngại về thiết bị và kết nối, các bước tưởng như đơn giản ấy vẫn có thể trở thành rào cản.

Thực tế này đặt ra yêu cầu CĐS phải đi cùng với hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở. Tại Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội và Công an các xã, phường ở Gia Lai, cán bộ, chiến sĩ tiếp tục hướng dẫn người dân đăng ký, kích hoạt, sử dụng VNeID và thực hiện DVC trực tuyến; đồng thời giải đáp những vướng mắc trong quá trình thao tác. Với những trường hợp chưa thành thạo công nghệ, việc hỗ trợ cần được thực hiện phù hợp với điều kiện và khả năng tiếp cận của từng người.

Cách làm này cho thấy một yêu cầu quan trọng của CĐS trong khu vực công: công nghệ phải giúp người dân giải quyết công việc thuận tiện hơn, thay vì tạo thêm một quy trình mà họ phải tự tìm cách thích nghi. Việc đưa hướng dẫn đến gần người dân, nhất là ở cấp cơ sở, góp phần thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ số, đồng thời tạo điều kiện để các tiện ích đã được xây dựng phát huy hiệu quả trong thực tế.

Định danh điện tử cũng mở ra khả năng sử dụng thông tin đã được xác thực trong nhiều hoạt động hành chính, dân sự theo quy định. Theo Nghị định số 69/2024/NĐ-CP của Chính phủ về định danh và xác thực điện tử, hệ thống này tạo cơ sở pháp lý cho việc cấp, quản lý và sử dụng tài khoản định danh điện tử, cũng như khai thác thông tin, danh tính điện tử trong các giao dịch thuộc phạm vi điều chỉnh.

Đáng chú ý, Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 28/9/2026, bổ sung quy định liên quan đến tài khoản hưởng an sinh xã hội trên ứng dụng định danh quốc gia. Theo hướng dẫn của Chính phủ, khi thông tin, giấy tờ đã được tích hợp trên VNeID được khai thác trong giải quyết TTHC, DVC theo quy định, cơ quan tiếp nhận không yêu cầu người dân nộp hoặc xuất trình lại bản chính, bản sao những giấy tờ đó. Quy định này góp phần thúc đẩy việc sử dụng dữ liệu số thay cho những yêu cầu giấy tờ trùng lặp, qua đó giảm gánh nặng thủ tục cho người dân [2].

Cùng với đó, Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP của Chính phủ về phát triển công dân số xác định các tiện ích của ứng dụng định danh quốc gia gắn với việc truy cập dữ liệu số, xác thực điện tử, thực hiện DVC trực tuyến và hỗ trợ thanh toán theo quy định. Chính sách cũng đề cập quyền quản lý, bảo vệ dữ liệu cá nhân và các cơ chế khuyến khích công dân sử dụng DVC trên môi trường số [3].

Những định hướng này cho thấy CĐS không dừng ở việc đưa một số biểu mẫu lên mạng. Giá trị cốt lõi nằm ở khả năng tái sử dụng dữ liệu đã được xác thực, giảm những khâu trung gian không cần thiết và tạo ra quy trình phục vụ liền mạch hơn. Đối với người dân, hiệu quả cần được cảm nhận qua thời gian, chi phí và công sức bỏ ra để hoàn thành công việc; đối với cơ quan quản lý, đó là khả năng xử lý thông tin chính xác, thống nhất và minh bạch hơn.

Công nghệ phải đi cùng an toàn và niềm tin

Khi nhiều hoạt động được chuyển lên môi trường số, bảo vệ thông tin cá nhân và bảo đảm an toàn tài khoản trở thành yêu cầu song hành với việc mở rộng tiện ích. Một tài khoản định danh điện tử chỉ thực sự đem lại lợi ích khi người sử dụng hiểu cách bảo vệ tài khoản, nhận biết nguy cơ lừa đảo và biết tìm đến những kênh hỗ trợ chính thống khi gặp sự cố.

Công an tỉnh Gia Lai khuyến cáo người dân cảnh giác trước các cuộc gọi, tin nhắn và đường dẫn không rõ nguồn gốc; không cung cấp mật khẩu, mã xác thực một lần (OTP), thông tin tài khoản ngân hàng hoặc dữ liệu cá nhân cho người không rõ danh tính. Người dân cũng cần tránh cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn từ những nguồn không chính thống, đặc biệt khi được yêu cầu cung cấp quyền truy cập hoặc thông tin nhạy cảm.

Trong môi trường mạng, việc kiểm tra nguồn tin trước khi bình luận, chia sẻ cũng là một phần của kỹ năng công dân số. Thói quen đối chiếu thông tin, ưu tiên các kênh chính thức và thận trọng trước những nội dung có dấu hiệu giả mạo giúp hạn chế nguy cơ phát tán thông tin sai lệch, đồng thời bảo vệ chính người sử dụng trước các hình thức lừa đảo trực tuyến.

Để những tiện ích số phát huy hiệu quả bền vững, bên cạnh đầu tư hạ tầng và hoàn thiện CSDL, cần tiếp tục nâng cao năng lực số cho cả cán bộ thực thi lẫn người dân; bảo đảm các nền tảng dễ sử dụng, thông tin được bảo vệ và quy trình trực tuyến thực sự thuận tiện. Đặc biệt, việc hỗ trợ những nhóm còn hạn chế về kỹ năng công nghệ cần được duy trì thường xuyên, thay vì chỉ tập trung trong các đợt cao điểm.

Từ việc cấp căn cước, kích hoạt tài khoản định danh điện tử đến hướng dẫn sử dụng DVC trực tuyến, những chuyển động tại Gia Lai cho thấy chuyển đổi số đang được cụ thể hóa bằng các nhiệm vụ gắn với nhu cầu thực tế. Khi dữ liệu được khai thác đúng quy định, nền tảng số dễ tiếp cận và người dân được hỗ trợ kịp thời, công nghệ sẽ trở thành công cụ thiết thực để nâng cao chất lượng phục vụ.

Đích đến của quá trình này không chỉ là mở rộng số lượng tài khoản hay tăng tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, mà là xây dựng phương thức quản lý hiện đại, trong đó người dân được thụ hưởng những dịch vụ công thuận tiện, an toàn và minh bạch hơn. Đó cũng là thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả CĐS trong hoạt động của lực lượng Công an nói riêng và nền hành chính nói chung./.