Chế độ ăn lành mạnh có thể định hình lại nền nông nghiệp toàn cầu
Ăn uống lành mạnh không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn có thể giúp giảm đáng kể phát thải từ nông nghiệp. Đây là kết quả từ một nghiên cứu vừa công bố trên Tạp chí Nature.
Theo nghiên cứu của các nhà khoa học đến từ Trường Vệ sinh và Y học Nhiệt đới London (LSHTM) và Đại học Cornell, việc thay đổi chế độ ăn uống không chỉ mang lại lợi ích cho sức khỏe mà còn có thể làm thay đổi đáng kể cơ cấu sản xuất nông nghiệp trên toàn cầu.
Các nhà nghiên cứu đã xây dựng các kịch bản dựa trên khuyến nghị từ báo cáo của Ủy ban EAT-Lancet năm 2025 về chế độ ăn lành mạnh. Kết quả cho thấy, nếu những thay đổi này được thực hiện đồng thời với việc nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm lãng phí thực phẩm, diện tích đất nông nghiệp toàn cầu vào năm 2050 có thể giảm khoảng 6% so với xu hướng hiện nay.
Thay đổi lớn nhất được dự báo sẽ diễn ra ở ngành chăn nuôi gia súc nhai lại như bò, cừu và dê. Giá trị sản xuất của lĩnh vực này có thể giảm khoảng 70%, tương đương 274 tỷ USD, đồng thời số lượng vật nuôi trên toàn cầu giảm khoảng 400 triệu con so với năm 2020. Tính chung, tổng giá trị ngành chăn nuôi có thể giảm 42%, tương đương khoảng 630 tỷ USD.
Trong khi đó, sản xuất thực phẩm có nguồn gốc thực vật sẽ tăng mạnh. Giá trị sản xuất rau, trái cây, các loại hạt và cây họ đậu được dự báo tăng 57%, tương đương khoảng 890 tỷ USD. Theo nhóm nghiên cứu, đây là những nhóm thực phẩm vừa giàu dinh dưỡng, vừa cần ít tài nguyên hơn để sản xuất so với nhiều loại thực phẩm có nguồn gốc động vật.
Một trong những lợi ích đáng chú ý của quá trình chuyển đổi là giảm phát thải từ chuyển đổi mục đích sử dụng đất, bao gồm các hoạt động như phá rừng, chuyển đổi đồng cỏ hoặc vùng đất ngập nước thành đất nông nghiệp. Theo mô hình, lượng phát thải CO₂ ròng từ các hoạt động này có thể giảm tới 85% vào năm 2050 so với năm 2020.
Nhóm nghiên cứu cũng dẫn lại báo cáo của Ủy ban EAT-Lancet 2025, trong đó ước tính việc chuyển sang chế độ ăn lành mạnh trên quy mô toàn cầu có thể giúp ngăn ngừa khoảng 15 triệu ca tử vong sớm mỗi năm. Ngoài ra, các nghiên cứu trước đây cho thấy hệ thống thực phẩm hiện nay đang tạo ra 10.000 - 20.000 tỷ USD chi phí "ẩn" mỗi năm, bao gồm chi phí y tế, thiệt hại môi trường và suy giảm năng suất lao động, trong đó phần lớn liên quan đến chế độ ăn không lành mạnh.
Mặc dù đây mới chỉ là những kịch bản mô phỏng, nhưng nhóm nghiên cứu hy vọng những kết quả của nghiên cứu có thể giúp các nhà hoạch định chính sách hình dung rõ hơn những cơ hội và thách thức khi xây dựng hệ thống thực phẩm bền vững hơn, đồng thời đưa ra các giải pháp hỗ trợ người sản xuất và người tiêu dùng trong quá trình chuyển đổi./.
