Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Thể chế, chính sách KH&CN phải gắn với thực tiễn

Ngày 26/5/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức Hội nghị giao ban quản lý Nhà nước tháng 5/2026. Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân đã chủ trì Hội nghị. Tham dự Hội nghị có Thứ trưởng Hoàng Minh cùng Trưởng, Phó các đơn vị thuộc Bộ.

Theo báo cáo của Văn phòng Bộ KH&CN, trong tháng 5, Bộ KH&CN đã tập trung hoàn thiện thể chế.

Từ nội dung do Bộ KH&CN dự thảo, Chính phủ đã ban hành: Nghị định số 142/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo; Nghị định 174/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin; Nghị quyết số 20/NQ-CP về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ KH&CN; Nghị quyết số 129/NQ-CP thông qua 04 nhóm chính sách cốt lõi nhằm sửa đổi, thay thế Luật Bưu chính 2010.

Cùng với đó, Thủ tướng đã ban hành 11 Quyết định tập trung vào các vấn đề như: mạng lưới quan trắc cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia, thành lập tổ công tác Chính phủ về công nghệ chiến lược, chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030, danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, danh mục bộ dữ liệu phục vụ phát triển AI, chương trình phát triển công nghiệp công nghệ số, chiến lược tiêu chuẩn quốc gia…

Đồng thời, trong tháng 5, Bộ KH&CN cũng đã hoàn thành việc giao 20 nhiệm vụ chiến lược cho 10 bộ, ngành cũng như là các đơn vị triển khai. Bộ đã ban hành chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc ở trong lĩnh vực khoa học tự nhiên (2026 - 2035), hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học.

Bộ KH&CN đã tuyển chọn 170 nhiệm vụ KHCN, nghiệm thu 15 nhiệm vụ và kiểm tra tiến độ 58 nhiệm vụ.

Trong tháng 5, đã có hơn 4.000 tỷ giao dịch qua nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (National Data Exchange Platform - NDXP), tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt hơn 50%, chứng thư chữ ký số đạt hơn 30 triệu, và tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong năm 2025 vừa được đánh giá đạt khoảng 14,2%.

Đặc biệt, trong tháng 5/2026, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 38 về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) ngày 5/5/2026, Bộ KH&CN đã tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền SHTT.

Cũng trong tháng, Bộ đã tiếp nhận 16.000 đơn, xử lý hơn 18.000 đơn và cấp hơn 6.000 văn bằng bảo hộ.

Về công tác tháng 6/2026, theo báo cáo của Văn phòng Bộ, các đơn vị tập trung hoàn thiện các thể chế chính sách khác như Luật Bưu chính sửa đổi, nghị định hướng dẫn Luật Công nghệ cao cũng như các đề án quyết định phục vụ cho các hoạt động về tiêu chuẩn đo lường chất lượng theo Chỉ thị 38 của Ban Bí thư, các dự án liên quan đến đất hiếm, titan, lò phản ứng quy mô nhỏ mô-đun nhỏ (SMR), công nghệ và an toàn hạt nhân, đề án về phòng thí nghiệm quốc gia cũng như các chương trình, dự án về chuyển đổi số và nền tảng số dùng chung.

Tiếp đó, tại Hội nghị, bà Nguyễn Như Quỳnh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế trình bày báo cáo rà soát mâu thuẫn, điểm nghẽn về thể chế.

Vụ trưởng Vụ Pháp chế đã thông tin về triển khai nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; Rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; Rà soát 6 nghị định quy định chi tiết Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025; Rà soát các văn bản quy phạm pháp luật về tác giả, phân cấp phân quyền tác giả, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và tổng hợp các văn bản hết hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Sau khi lắng nghe báo cáo của các đơn vị, những trao đổi tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh, việc triển khai các nhiệm vụ của Bộ cần có tư duy gắn với thực tiễn, cơ sở để bứt phá.

Việc xây dựng thể chế là một trong những trường hợp cần phải gắn với thực tiễn. Bộ trưởng lấy ví dụ về việc xây dựng một chính sách mua sản phẩm nếu cứ ở trong phòng làm việc mà xây dựng thì không biết người bán và người mua là ai, họ có yêu cầu gì... Như vậy, quy định ban hành ra nhưng có “chạy” được không thì rất khó.

Bộ trưởng cũng đề cập triển khai phòng khoa học trọng điểm phải có cơ chế để thực hiện. Nếu bám vào các quy định cứng thì khó bứt phá, có kết quả.

Bộ trưởng tổng kết lại và nhấn mạnh: “Các công việc được triển khai phải có tư duy bứt phá. Thể chế, chính sách được xây dựng phải gắn với thực tiễn". Theo Bộ trưởng, việc ban hành chính sách không gắn với thực tiễn thì sẽ dẫn tới tình trạng vừa "xây xong lại sửa"./.