Armenia: Số hóa Hải quan và Thuế hướng tới trung tâm logistics khu vực

Tầm nhìn trở thành trung tâm công nghệ và logistics khu vực Tây Á

Thời gian qua, Armenia đã đạt được nhiều bước tiến quan trọng như thông quan tự động và vận hành xuất khẩu 24/7. Theo kế hoạch, trong tương lai gần, các trung tâm hải quan và logistics quy mô lớn sẽ được xây dựng tại Yerevan và Syunik để tích hợp toàn bộ dịch vụ tại một địa điểm duy nhất.

Các cửa khẩu chiến lược như Agarak và Bagratashen cũng đang được nâng cấp công suất để đáp ứng nhu cầu giao thương ngày càng tăng.

Đẩy mạnh tích hợp số trong hệ thống thuế và hải quan quốc gia

Để thực hiện mục tiêu trở thành trung tâm logistics khu vực, theo Chủ tịch Ủy ban Doanh thu Nhà nước Armenia (SRC) Eduard Hakobyan, từ năm 2025, việc trao đổi thông tin phục vụ mục đích thuế đã chuyển dịch hoàn toàn sang phương thức điện tử.

Sự thay đổi này giúp rút ngắn đáng kể thời gian và nâng cao hiệu quả xử lý dữ liệu.

Một hệ thống mã hóa chuyên biệt đã được triển khai với cơ quan thuế Liên bang Nga và đang chuẩn bị mở rộng sang các quốc gia thuộc Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS). Với tư cách thành viên của các tổ chức quốc tế, Armenia đã chuẩn hóa hệ thống trao đổi thông tin theo tiêu chuẩn toàn cầu, đảm bảo tính bảo mật và độ tin cậy cao cho các đối tác thương mại.

Đáng chú ý, hệ thống trao đổi tự động thông tin tài khoản tài chính cũng đã được triển khai thành công theo chuẩn quốc tế, với 47 quốc gia tham gia trao đổi dữ liệu trong năm 2025.

Trong lĩnh vực tích hợp số hệ thống thuế, chính quyền Armenia đang xây dựng nền tảng thống nhất để trao đổi chứng từ thương mại xuyên biên giới. Toàn bộ quy trình sẽ được tự động hóa và số hóa hoàn toàn để hình thành cơ sở dữ liệu chung, trước mắt tập trung vào các quốc gia thành viên Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU).

Theo ông Hakobyan, tích hợp số là trụ cột của mô hình “hải quan số”, không chỉ dừng lại ở việc số hóa quy trình giấy tờ mà còn hướng tới đồng bộ dữ liệu theo thời gian thực giữa các quốc gia. Nhờ đó, việc đánh giá rủi ro được thực hiện trước khi hàng hóa tới biên giới, giúp doanh nghiệp hoàn tất thủ tục chỉ trong vài phút.

Đối với tích hợp thông tin hải quan, Armenia dự kiến áp dụng cơ chế cung cấp dữ liệu trước đối với các giao dịch ngoại thương nhằm rút ngắn quy trình xử lý. Giai đoạn đầu sẽ triển khai với các nước láng giềng có chung biên giới đất liền như Gruzia và Iran, sau đó có thể mở rộng sang vận tải hàng không.

Ông Hakobyan cũng nhấn mạnh, việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế là điều kiện tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh cho quốc gia, hướng tới mục tiêu trở thành nút giao kinh tế của khu vực và thế giới. Do vậy, Armenia đang hoàn thiện hệ thống thuế thông qua việc mở rộng các hiệp định tránh đánh thuế hai lần và áp dụng cơ chế giá chuyển nhượng.

Việc ký kết thỏa thuận xác định giá trước (APA) đầu tiên là minh chứng cho nỗ lực đảm bảo minh bạch thuế của chính phủ nước này. Những cải cách này tạo dựng một môi trường kinh doanh ổn định, giúp doanh nghiệp dễ dàng dự báo, đồng thời nâng cao sức hấp dẫn đầu tư và thiết lập “luật chơi” rõ ràng cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy công nhận lẫn nhau với các quốc gia EAEU cũng giúp đơn giản hóa hoạt động xuất nhập khẩu.

Hải quan số giúp tối ưu thời gian và cắt giảm chi phí cho doanh nghiệp

Quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực hải quan đã giúp tăng tốc quy trình thông quan, giảm thiểu gánh nặng tài chính cho cộng đồng doanh nghiệp.

Về quy trình hoạt động, hệ thống Một cửa (Single Window) hiện nay cho phép nộp toàn bộ dữ liệu cần thiết tới các cơ quan nhà nước thông qua một nền tảng duy nhất. Đi kèm với đó là hệ thống xử lý trước khi hàng đến, cho phép khai báo thông tin hàng hóa từ sớm. Các công cụ quản lý rủi ro dựa trên AI/học máy (ML) và tài khoản hải quan thống nhất cho phép thực hiện mọi nghĩa vụ tài chính trực tuyến, loại bỏ các thủ tục hành chính rườm rà.

Tại các cửa khẩu đường bộ, Armenia hướng tới số hóa hoàn toàn với các giải pháp nhận diện phương tiện tự động và tích hợp hệ thống cân quét. Hệ thống xếp hàng điện tử (e-Queue) cho phương tiện xuất cảnh cũng đang được đưa vào vận hành nhằm giảm tình trạng ùn tắc giao thông biên giới. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp công nghệ này được kỳ vọng sẽ tối ưu hóa toàn bộ chuỗi cung ứng quốc tế.

Ngoài ra, trong quản lý thuế và hải quan, AI hiện đang được ứng dụng mạnh mẽ để phát hiện người nộp thuế có rủi ro cao thông qua việc phân tích khối lượng dữ liệu khổng lồ.

Trong lĩnh vực hải quan, hệ thống quản lý rủi ro thông minh không chỉ phân tích từng giao dịch đơn lẻ mà còn đánh giá toàn bộ lịch sử hoạt động của đơn vị xuất nhập khẩu. AI cũng hỗ trợ đắc lực trong việc phân tích hình ảnh X-quang kiểm tra hàng hóa và cảnh báo sớm các sai sót tiềm ẩn, giúp ngăn ngừa gian lận thương mại một cách hiệu quả.

Những bước đi chiến lược được kỳ vọng sẽ giúp Armenia xây dựng một môi trường nhanh chóng, hiệu quả và dựa trên công nghệ, qua đó củng cố vị thế của nước này như một trung tâm logistics khu vực Tây Á./.