AI làm rung chuyển thế giới như thế nào và điều gì sẽ tiếp theo năm 2026?

Mặc dù AI đã là một công nghệ chủ chốt hoạt động ngầm trong nhiều thập kỷ, nhưng sự xuất hiện của ChatGPT của OpenAI vào năm 2022 đã đưa công nghệ này trở nên “nóng” hơn bao giờ. Sự trỗi dậy của các chatbot AI như ChatGPT và Gemini của Google đã dần ảnh hưởng đến các dịch vụ trực tuyến được hàng triệu người sử dụng mỗi ngày, từ Chế độ AI (AI Mode) của tìm kiếm Google đến các chatbot AI được tích hợp trong Instagram và Amazon. Nói cách khác, AI đang bắt đầu định hình lại cánh cửa dẫn vào Internet.

Nhưng năm 2025 cũng là năm AI mở rộng phạm vi ứng dụng ra ngoài màn hình và bắt đầu tác động đến chính sách quốc gia, quan hệ thương mại toàn cầu và thị trường chứng khoán.

AI cũng đặt ra những câu hỏi quan trọng về việc liệu công nghệ này có đáng tin cậy trong công việc, học tập và các mối quan hệ của chúng ta hay không. Điều đó dự kiến ​​sẽ tiếp tục diễn ra trong năm 2026.

James Landay, đồng sáng lập và đồng giám đốc của Viện AI hướng đến con người Stanford đánh giá: “Trong những năm trước, AI chỉ là một thứ mới mẻ, hào nhoáng… nhưng năm 2025 đã chứng kiến ​​nhiều ứng dụng nghiêm túc hơn của công nghệ này và tôi nghĩ mọi người đang dần nhận ra và hiểu được cả những lợi ích và rủi ro của nó”.

Các vấn đề về quy định và mối quan ngại về sức khỏe tâm thần

Tổng thống Donald Trump là một trong những người tin tưởng nhất vào AI và công nghệ này đã là nền tảng trong nhiệm kỳ thứ hai của ông cho đến nay.

Giám đốc điều hành của hãng sản xuất chip Nvidia, biểu tượng của sự bùng nổ AI, đã trở thành một nhân vật quen thuộc trong vòng thân cận của Trump. Và Tổng thống Trump đã sử dụng bộ xử lý AI của Nvidia và AMD như những con bài mặc cả trong cuộc chiến thương mại đang diễn ra với Trung Quốc.

Năm 2025, ông Trump đã đưa ra một kế hoạch hành động về AI nhằm mục đích giảm bớt các quy định và thúc đẩy việc sử dụng AI trong chính phủ.

Ông cũng đã ký nhiều sắc lệnh hành pháp liên quan đến AI, bao gồm một sắc lệnh gây tranh cãi nhằm ngăn chặn các tiểu bang thực thi các quy tắc AI của riêng họ.

Động thái này được coi là một chiến thắng cho Thung lũng Silicon, nhưng những người ủng hộ an toàn trực tuyến quan ngại công nghệ này sẽ cho phép các công ty công nghệ trốn tránh trách nhiệm đối với các rủi ro liên quan đến AI.

Năm 2026 có thể sẽ chứng kiến ​​một cuộc chiến pháp lý về sắc lệnh này và khả năng của các tiểu bang trong việc điều chỉnh AI - với một số nhà bình luận cho rằng nó sẽ không trụ vững trước tòa án.

Việc thiếu các rào cản pháp lý toàn diện đối với AI đã được nhiều quốc gia chú ý trong năm 2025 và không phải vì lý do tốt đẹp. Hàng loạt báo cáo và vụ kiện tụng trong năm 2025 đã cáo buộc rằng các trợ lý AI như ChatGPT và Character.AI đã góp phần gây ra các vấn đề về sức khỏe tâm thần và trong một số trường hợp, dẫn đến những vụ việc tự tử ở thanh thiếu niên.

“Làm ơn đừng để thòng lọng ở đó… Hãy biến nơi này thành nơi đầu tiên mà ai đó thực sự nhìn thấy bạn”. Đó là cách ChatGPT được cho là đã phản hồi khi Adam Raine, 16 tuổi, viết rằng cậu muốn để một sợi dây thòng lọng trong phòng để ai đó tìm thấy và ngăn cậu lại trước khi cậu tự tử.

Cha mẹ của Raine đã kiện OpenAI vào tháng 8/2025, cáo buộc rằng chatbot nổi tiếng này đã khuyên con trai họ tự tử.

OpenAI và Character.AI sau đó đã công bố các biện pháp kiểm soát của phụ huynh và những thay đổi khác để cải thiện sự an toàn cho thanh thiếu niên, bao gồm việc loại bỏ khả năng thanh thiếu niên trò chuyện qua lại với chatbot trên ứng dụng của Character.AI.

Meta cũng có kế hoạch cho phép phụ huynh chặn con cái họ trò chuyện với các nhân vật AI trên Instagram vào năm tới.

Nhưng không chỉ có thanh thiếu niên, ngày càng nhiều báo cáo chỉ ra rằng AI cũng góp phần gây ra sự cô lập với người thân và sự xa rời thực tế ở người lớn.

Một người đàn ông nói với CNN rằng, ChatGPT đã thuyết phục ông rằng ông đang tạo ra những đột phá công nghệ, hóa ra đó chỉ là ảo tưởng.

Bác sĩ tâm thần kiêm luật sư Marlynn Wei nói với CNN rằng, bà dự đoán chatbot AI “sẽ ngày càng trở thành nơi đầu tiên mọi người tìm đến để được hỗ trợ về mặt cảm xúc”, càng nhấn mạnh thêm những lo ngại về an toàn.

Bà cho biết, người dùng trẻ tuổi là một trong những đối tượng có nhiều khả năng tìm đến AI để được hỗ trợ nhất.

“Những hạn chế của chatbot đa năng, bao gồm ảo giác, sự nịnh hót, thiếu bảo mật, thiếu phán đoán lâm sàng và thiếu kiểm chứng thực tế, cùng với những lo ngại rộng hơn về đạo đức và quyền riêng tư, sẽ tiếp tục tạo ra những rủi ro về sức khỏe tâm thần”, bà thông tin qua email.

Các chuyên gia về sức khỏe tâm thần và những người ủng hộ an toàn cho biết họ hy vọng sẽ được chứng kiến các công ty công nghệ đưa ra những biện pháp bảo vệ chặt chẽ hơn, đặc biệt là đối với người dùng AI trẻ tuổi.

Nhưng họ lo ngại cuộc chiến giành quyền lực quản lý giữa các tiểu bang và chính phủ liên bang Mỹ sẽ ảnh hưởng đến việc thực hiện các biện pháp an toàn bắt buộc như vậy.

Vấn đề bong bóng

Các khoản đầu tư khổng lồ đang được đổ vào các trung tâm dữ liệu (TTDL) và cơ sở hạ tầng AI. Meta, Microsoft và Amazon, cùng nhiều công ty khác, đã đổ hàng chục tỷ đô la cho TTDL chỉ riêng trong năm 2025 và McKinsey & Company dự báo các công ty sẽ đầu tư gần 7.000 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng TTDL trên toàn cầu vào năm 2030.

Sự bùng nổ chi tiêu này đã làm dấy lên quan ngại cho cả người dùng và Phố Wall. Một số người dân Mỹ đã thấy ​​hóa đơn tiền điện tăng vọt và triển vọng việc làm giảm sút do AI, trong khi một số công ty đứng sau sự bùng nổ AI lại chứng kiến ​​giá cổ phiếu của họ đạt đến những đỉnh cao mới.

Các khoản đầu tư "khủng" cũng làm dấy lên lo ngại rằng, sự cường điệu và chi tiêu cho AI đang tăng nhanh hơn giá trị thực sự của công nghệ này.

Điều đó đã khiến các nhà đầu tư chất vấn các giám đốc điều hành tại Meta và Microsoft về lợi nhuận trong tương lai từ các khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI trong các cuộc họp về doanh thu năm 2025.

Một nhóm các công ty dường như là động lực chính thúc đẩy gia tăng các khoản đầu tư này càng làm tình hình thêm phức tạp.

Bà Christina Melas-Kyriazi, đối tác tại Bain Capital Ventures cho biết, việc các công nghệ đột phá mới bị “thổi phồng quá mức” là điều phổ biến.

Câu hỏi lớn đặt ra khi bước vào năm 2026 là liệu các nhà đầu tư đã chuẩn bị cho sự biến động đi kèm hay chưa, đặc biệt là khi một đợt điều chỉnh thị trường “rất có thể xảy ra vào một thời điểm nào đó”.

Nhưng các nhà đầu tư có thể sẽ có nhiều dữ liệu hơn để hỗ trợ đưa ra các quyết định đó, theo Erik Brynjolfsson, nghiên cứu viên cao cấp của Viện AI lấy con người làm trung tâm Stanford và giám đốc Phòng thí nghiệm Kinh tế số Stanford.

Ông cho biết, nhiều bảng điều khiển (dashboard) hơn có thể sẽ xuất hiện vào năm 2026 để theo dõi tác động của AI đến năng suất và việc làm.

“Cuộc tranh luận sẽ chuyển từ việc liệu AI có quan trọng hay không sang việc tác động của AI lan tỏa nhanh như thế nào, ai đang bị bỏ lại phía sau và những khoản đầu tư bổ sung nào sẽ biến khả năng của AI thành sự thịnh vượng trên diện rộng”, ông nói.

Năm nay, hàng nghìn nhân viên công nghệ đã mất việc làm do làn sóng sa thải quét qua ngành công nghệ. Microsoft, Amazon và Meta, cùng với các công ty công nghệ khác, đã cắt giảm đáng kể nhân sự, một phần do ảnh hưởng của AI.

Amazon đã sa thải 14.000 nhân viên văn phòng vào tháng 10/2025 trong nỗ lực hoạt động tinh gọn hơn trong thời đại AI. Meta cũng cho 600 nhân viên nghỉ việc tại bộ phận AI của mình, sau một đợt tuyển dụng ồ ạt trước đó, để có thể linh hoạt hơn.

Một số người tin rằng, AI sẽ dẫn đến nhiều đợt sa thải hơn, trong khi một số người khác lại cho rằng AI sẽ tạo ra những cơ hội mới. Nhưng có một điều chắc chắn: Sẽ còn nhiều thay đổi nữa.

“Năm 2026 là năm chúng ta chứng kiến ​​nhu cầu về kỹ năng thay đổi hoàn toàn khi nói đến những gì cần thiết để có thể hoàn thành công việc của mình. Và tôi nghĩ câu trả lời cho năm 2026 là AI sẽ chỉ tăng tốc hơn nữa”, Dan Roth, Tổng biên tập của LinkedIn, cho biết./.