Xuất khẩu bán dẫn tăng gần 32%/năm - Việt Nam đóng vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Khi các ngành nghề ngày càng phụ thuộc vào con chip tiên tiến để vận hành các ứng dụng AI, trung tâm dữ liệu, thiết bị kết nối và phương tiện giao thông thế hệ mới, khả năng vận chuyển hiệu quả chất bán dẫn và các công nghệ liên quan giữa nhiều thị trường đã trở nên thiết yếu.

Báo cáo From AI to EVs: How APAC Semiconductors Drive the Global Innovation Map (Từ AI đến xe điện: Ngành bán dẫn khu vực APAC định hình bản đồ đổi mới sáng tạo (ĐMST) toàn cầu) của FedEx vừa công bố nhấn mạnh khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC) đã trở thành trung tâm của hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu, đóng góp khoảng 58% tổng doanh thu của ngành bán dẫn trên thế giới.

Báo cáo mới này được thực hiện phối hợp với công ty tư vấn Frost & Sullivan, phân tích sự chuyển dịch của hệ sinh thái bán dẫn tại APAC cho thấy, nhu cầu ngày càng tăng đối với trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán hiệu năng cao, xe điện và các công nghệ truyền thông tiên tiến đang thúc đẩy sản xuất chất bán dẫn và đầu tư vào hạ tầng số phục vụ nền kinh tế AI. Những xu hướng này đang tạo ra các chuỗi cung ứng khu vực cũng như toàn cầu ngày càng phức tạp và phụ thuộc vào tốc độ, khả năng theo dõi lẫn khả năng chống chịu.

Đối với Việt Nam, những chuyển dịch này đang mở ra các cơ hội mới khi ngày càng hội nhập sâu rộng vào hệ sinh thái bán dẫn khu vực.

Hạ tầng AI là động lực chính thúc đẩy nhu cầu bán dẫn

Báo cáo xác định AI và điện toán hiệu năng cao là một trong những động lực tăng trưởng nhanh nhất của nhu cầu bán dẫn. Hơn 2.000 trung tâm dữ liệu (TTDL) mới dự kiến sẽ được xây dựng trên toàn cầu trong giai đoạn 2026-2035.

Không chỉ thúc đẩy nhu cầu bán dẫn, AI còn đẩy nhanh nhu cầu về toàn bộ hệ sinh thái hạ tầng hỗ trợ bao gồm máy chủ mật độ cao, thiết bị mạng, hệ thống làm mát và các giải pháp năng lượng. Những công nghệ thiết yếu này thường được luân chuyển qua nhiều trung tâm sản xuất, lắp ráp và kiểm thử trước khi triển khai tại các trung tâm dữ liệu AI trên toàn thế giới, tạo nên những chuỗi cung ứng ngày càng liên kết chặt chẽ.

Do đó, doanh nghiệp (DN) ngày càng chú trọng đến những nhà cung cấp logistics có khả năng bảo đảm tốc độ, khả năng theo dõi giám sát và kết nối xuyên biên giới liền mạch cho các lô hàng giá trị cao, yêu cầu nghiêm ngặt về thời gian.

Đồng thời, xe điện - phương tiện cần lượng chip nhiều hơn đáng kể so với xe truyền thống - cùng với 5G, Internet vạn vật (IoT), điện tử tiêu dùng, thiết bị y tế và tự động hóa công nghiệp cũng đang tiếp tục mở rộng nhu cầu bán dẫn trên nhiều ngành.

APAC thúc đẩy hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu

Báo cáo nhấn mạnh vai trò trung tâm của khu vực APAC trong ĐMST và sản xuất bán dẫn. Thay vì tập trung vào một thị trường duy nhất, hoạt động sản xuất bán dẫn đã được phân bổ tại nhiều trung tâm chuyên môn hóa cao trên toàn khu vực. Những thế mạnh chính của từng thị trường bao gồm:

Trung Quốc là nhà cung cấp vật liệu lớn, thị trường tiêu thụ quan trọng và trung tâm chế tạo bán dẫn đang phát triển. Trong đó, Đài Loan (Trung Quốc) dẫn đầu thế giới về sản xuất bán dẫn tiên tiến và chiếm khoảng 60% sản lượng sản xuất chip theo hợp đồng trên toàn cầu.

Hàn Quốc là quốc gia dẫn đầu thế giới về sản xuất chip nhớ và năng lực chế tạo bán dẫn tiên tiến.

Nhật Bản đóng vai trò thiết yếu trong lĩnh vực thiết bị, vật liệu bán dẫn và các yếu tố đầu vào chuyên dụng cho sản xuất.

Việt Nam, cùng với các quốc gia Đông Nam Á khác, đang nổi lên như một trung tâm lắp ráp và kiểm thử bán dẫn. Nền tảng sản xuất điện tử vững mạnh thúc đẩy nhu cầu về chip và các công nghệ liên quan, trong khi lực lượng lao động lành nghề cùng lợi thế chi phí đang thu hút đầu tư từ các tập đoàn lớn trên toàn cầu.

Sự chuyên môn hóa này tạo nên một hệ sinh thái có tính liên kết sâu rộng, trong đó các khâu thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm thử và triển khai bán dẫn được tiến hành tại nhiều quốc gia trước khi sản phẩm cuối cùng được đưa ra thị trường. Bên cạnh các tập đoàn siêu quy mô, DN nhỏ và vừa (SME) cũng đóng vai trò quan trọng và được hưởng lợi từ cơ hội ngày càng nhiều trong các phân khúc ngách có giá trị cao.

Logistics tạo nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của ngành bán dẫn

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng bán dẫn ngày càng phức tạp và kết nối sâu rộng khắp toàn cầu, kết quả khảo sát cho thấy tốc độ và khả năng theo dõi giám sát là những yếu tố trọng tâm của chiến lược logistics trong môi trường kinh doanh nhiều biến động.

Cùng với đó, báo cáo nêu rõ một số thách thức như chi phí vận hành gia tăng, độ phức tạp của thương mại xuyên biên giới, thủ tục hải quan, xác định tốc độ vận chuyển quốc tế nhanh hơn...

Đối với các DN tại Việt Nam, khả năng kết nối với những trung tâm bán dẫn và công nghệ lớn trên khắp châu Á ngày càng trở nên quan trọng khi vai trò của quốc gia trong chuỗi cung ứng khu vực tiếp tục gia tăng. Theo đó, tháng 9/2025, FedEx nâng cao dịch vụ tại khu vực miền Bắc Việt Nam bằng cách bổ sung một chuyến bay chiều đi từ Sân bay quốc tế Nội Bài. Dịch vụ được nâng cấp giúp các lô hàng từ miền Bắc Việt Nam đến châu Á và châu Âu nhanh hơn 1 ngày, đồng thời nâng cao độ tin cậy của dịch vụ đối với hàng xuất khẩu đến các điểm đến xuyên Thái Bình Dương, trong đó có Hoa Kỳ và Canada.

Báo cáo cung cấp cho DN những thông tin chuyên sâu về hệ sinh thái AI và bán dẫn đang chuyển dịch tại APAC, giúp họ hiểu rõ hơn các xu hướng chuỗi cung ứng mới nổi, cơ hội tăng trưởng và năng lực logistics cần thiết để hỗ trợ làn sóng ĐMST tiếp theo./.