Xu thế và tác động của AI đến nghề kế toán và kiểm toán

AI đang tái định hình nghề kế toán và kiểm toán

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS. Đoàn Xuân Tiên, Chủ tịch VAA; nguyên Phó tổng Kiểm toán Nhà nước; nguyên Chủ tịch Liên đoàn Kế toán Đông Nam Á (AFA) cho biết: “AI không còn là xu hướng của tương lai mà đã hiện diện trong hầu hết các hoạt động nghiệp vụ kế toán và kiểm toán. Từ xử lý dữ liệu, phân tích thông tin, phát hiện gian lận, nhận diện rủi ro đến dự báo… AI đang góp phần nâng cao năng suất lao động và hỗ trợ quá trình ra quyết định của người làm nghề.

Ngoài ra, trong thời gian tới, VAA sẽ tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm gồm: Nâng cao năng lực số cho đội ngũ kế toán, kiểm toán và hội viên; nghiên cứu thực tiễn nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chuẩn mực nghề nghiệp trong bối cảnh ứng dụng AI, bảo đảm an toàn dữ liệu và bảo vệ người hành nghề; đồng thời tăng cường hợp tác giữa các tổ chức nghề nghiệp với doanh nghiệp công nghệ để xây dựng hệ sinh thái phát triển bền vững”.

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, bà Đinh Thị Thúy, Ủy viên Thường vụ VAA, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị MISA khẳng định, AI không thể thay thế hoàn toàn con người bởi giá trị cốt lõi của nghề kế toán, kiểm toán nằm ở đạo đức nghề nghiệp, tư duy phản biện và năng lực đưa ra các nhận định chuyên môn.

Theo bà, AI chỉ là công cụ hỗ trợ, còn quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người. Để hiện thực hóa định hướng ứng dụng AI an toàn và hiệu quả, MISA đã chủ động đầu tư hạ tầng tính toán với các hệ thống NVIDIA DGX H200 và sắp tới là DGX B300 nhằm huấn luyện các mô hình AI quy mô lớn, đồng thời phát triển các thế hệ MISA AI 1.0, 1.0 Plus và 2.0 theo định hướng làm chủ công nghệ, bảo đảm chủ quyền dữ liệu và an toàn thông tin cho khách hàng.

Bên cạnh đó, MISA cam kết tiếp tục đồng hành cùng VAA và cộng đồng kế toán, kiểm toán Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi số, phổ cập ứng dụng AI và góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số.

Chia sẻ về xu hướng ứng dụng AI trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán, bà Đồng Thị Phương, Giám đốc Khối Kế toán dịch vụ MISA cho biết: AI Agent (tác nhân AI) có thể hỗ trợ tự động hóa nhiều tác vụ như xử lý hóa đơn, hạch toán, đối chiếu dữ liệu, tổng hợp báo cáo, tra cứu chính sách, hỗ trợ kê khai thuế và cảnh báo rủi ro tuân thủ.

Việc ứng dụng AI không chỉ giúp tiết kiệm thời gian xử lý nghiệp vụ mà còn tạo ra những thay đổi căn bản trong mô hình quản trị. Nhiều công việc mang tính lặp lại như nhập liệu, kiểm tra chứng từ, đối chiếu số liệu hay tổng hợp báo cáo sẽ được AI đảm nhiệm. Nhờ đó, đội ngũ kế toán, tư vấn thuế có thêm thời gian tập trung vào các công việc chuyên môn cao hơn như phân tích tài chính, tư vấn dòng tiền, kiểm soát rủi ro thuế và đồng hành cùng doanh nghiệp trong các quyết định chiến lược.

AI cũng giúp doanh nghiệp hình thành mô hình điều hành dựa trên dữ liệu theo thời gian thực, cung cấp các báo cáo phân tích đa chiều, dự báo xu hướng kinh doanh và cảnh báo sớm các rủi ro tài chính.

Từ việc hỗ trợ các nghiệp vụ kế toán, MISA đang từng bước mở rộng ứng dụng AI sang mô hình doanh nghiệp tự vận hành (Agentic Enterprise). Theo đó, MISA đã phát triển MISA Agentwork – hệ sinh thái nhân sự AI chuyên biệt theo từng nhóm nghiệp vụ, cho phép các AI Agent tham gia trực tiếp vào quy trình vận hành, hỗ trợ doanh nghiệp xử lý công việc nhanh hơn, chính xác hơn và liên tục 24/7.

Thực tế triển khai tại MISA cho thấy AI Agent đã mang lại hiệu quả rõ rệt. AI Agent hỗ trợ khách hàng, góp phần nâng năng suất chăm sóc khách hàng khoảng 2,5 lần. Trong khi, AVA kế toán có thể hỗ trợ xử lý hóa đơn, tự động hạch toán, đối chiếu dữ liệu và tiết kiệm đáng kể thời gian so với phương thức thủ công. Nhờ đó, vai trò của kế toán từng bước được chuyển dịch từ xử lý chứng từ sang tư vấn và phân tích dữ liệu phục vụ quản trị doanh nghiệp.

Đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán, nền tảng MISA ASP cũng được tích hợp AI để hỗ trợ tự động hóa nhiều công đoạn như nhập liệu, kiểm tra dữ liệu, kiểm soát rủi ro và tư vấn số liệu. Theo MISA, việc ứng dụng AI có thể giúp nâng cao năng suất của kế toán dịch vụ lên tới 10 lần trong một số nghiệp vụ phù hợp với tự động hóa.

AI mở ra cơ hội nâng tầm nghề kế toán, kiểm toán

Việc AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi không chỉ giúp tăng năng suất lao động mà còn tạo cơ hội để nghề kế toán, kiểm toán chuyển dịch sang các hoạt động có giá trị cao hơn. Thay vì dành phần lớn thời gian cho các nghiệp vụ xử lý chứng từ và báo cáo, kế toán viên sẽ trở thành đối tác chiến lược của doanh nghiệp trong quản trị tài chính, phân tích dữ liệu và hoạch định phát triển.

Cập nhật về xu hướng nghề nghiệp từ Liên đoàn Kế toán Đông Nam Á, TS. Vũ Đức Chính, Phó Chủ tịch VAA nhận định, quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán đang diễn ra với tốc độ rất nhanh.

Ông đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu như làm thế nào để bảo đảm độ tin cậy của thông tin khi ứng dụng AI, những vị trí nào sẽ chịu tác động mạnh nhất và ranh giới giữa vai trò của con người với AI trong từng công đoạn nghiệp vụ.

Theo ông Chính, quy trình kế toán sẽ trải qua các bước từ số hóa, tự động hóa, trợ lý hỏi đáp đến phân tích dữ liệu. Trong đó, AI có thể đảm nhiệm hiệu quả các công việc mang tính lặp lại, còn hoạt động phân tích, đánh giá và đưa ra nhận định chuyên môn vẫn cần vai trò quyết định của con người.

Và để thích ứng với xu thế mới này, người làm kế toán, kiểm toán cần trang bị thêm nhiều năng lực mới bên cạnh kiến thức chuyên môn truyền thống. Trong đó, khả năng sử dụng AI hiệu quả, hiểu cách thức vận hành của các mô hình AI, biết đặt câu lệnh (prompt), kiểm chứng kết quả do AI tạo ra, quản trị dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin sẽ trở thành những kỹ năng quan trọng.

Song song với đó là việc nâng cao năng lực phân tích, tư duy phản biện, giao tiếp, tư vấn và ra quyết định - những giá trị mà AI chưa thể thay thế.

Chia sẻ về xu hướng phát triển công nghệ AI, ông Nguyễn Thanh Tùng, Viện trưởng Viện Công nghệ MISA cho biết, AI đang chuyển từ vai trò cung cấp thông tin sang trực tiếp thực hiện các tác vụ thông qua AI Agent, mở ra bước chuyển từ mô hình tự động hóa sang doanh nghiệp thông minh.

Theo ông Tùng, sau hơn hai năm đầu tư nghiên cứu và phát triển, MISA đã từng bước làm chủ công nghệ AI Agent, giúp doanh nghiệp vận hành liên tục 24/7, giảm thiểu sai sót, nâng cao năng suất và tăng hiệu quả quản trị.

Bên cạnh đó, các giải pháp AI của MISA được thiết kế đáp ứng nhu cầu quản trị và vận hành của doanh nghiệp, bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp theo thời gian thực giữa con người và AI Agent nhằm tăng cường khả năng ra quyết định, kiểm soát rủi ro và tối ưu hiệu quả làm việc.

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu cũng được cập nhật những xu hướng công nghệ mới, tham quan mô hình ứng dụng AI và robot văn phòng tại trụ sở Tập đoàn MISA, qua đó có thêm góc nhìn thực tiễn về quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực kế toán và kiểm toán./.