Xây dựng Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu hàng đầu về KHXH&NV

Ngày 11/9, tại Hà Nội, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, Bí thư Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương Trần Cẩm Tú, làm việc với Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội (KHXH) Việt Nam.

Chủ động thích ứng với mô hình hoạt động mới

Tại buổi làm việc, GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, báo cáo kết quả công tác 9 tháng đầu năm và nhiệm vụ thời gian tới.

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Viện Hàn lâm chuyển từ cơ quan thuộc Chính phủ sang đơn vị sự nghiệp trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng theo Quyết định số 12-QĐ/TW ngày 30/3/2026 của Bộ Chính trị.

Trong bối cảnh đó, Đảng ủy Viện Hàn lâm tập trung kiện toàn tổ chức, hoàn thiện thể chế, gắn công tác xây dựng Đảng với thực hiện nhiệm vụ chính trị và triển khai các nhiệm vụ được giao.

9 tháng đầu năm, Đảng ủy và Ban Thường vụ Đảng ủy ban hành 59 nghị quyết, trong đó có 2 nghị quyết chuyên đề, tập trung tháo gỡ khó khăn, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao tiến độ và chất lượng công việc.

Trong hoạt động chuyên môn, Viện Hàn lâm triển khai 4 đề án theo yêu cầu của cấp có thẩm quyền, đẩy mạnh nghiên cứu các vấn đề lớn, mới và cấp bách của đất nước. Đến thời điểm báo cáo, Viện có 52 bài thuộc danh mục ISI/Scopus, tổ chức 29 hội thảo khoa học trong nước và quốc tế, thực hiện 58 báo cáo tư vấn chính sách gửi lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các cơ quan Trung ương.

Các lĩnh vực đào tạo sau đại học, xuất bản, thông tin, thư viện, bảo tàng, hợp tác quốc tế, tài chính, chuyển đổi số (CĐS) và quản trị cũng được triển khai đồng bộ.

Tập trung đổi mới nghiên cứu và tư vấn chính sách

Phát biểu tại buổi làm việc, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ghi nhận, đánh giá cao những nỗ lực của Đảng ủy, lãnh đạo, cán bộ, đảng viên, viên chức và người lao động Viện Hàn lâm trong triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chiến lược của Trung ương.

Thường trực Ban Bí thư nhấn mạnh, Viện Hàn lâm cần tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan nghiên cứu chiến lược, đóng góp vào hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Theo đó, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đề nghị Viện Hàn lâm tập trung thực hiện các nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, xây dựng Đảng bộ Viện trong sạch, vững mạnh toàn diện; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng; chú trọng công tác cán bộ, bảo vệ chính trị nội bộ, kiểm tra, giám sát và giữ gìn đoàn kết, thống nhất.

Cùng với đó, cần đổi mới mạnh mẽ phương thức thực hiện nhiệm vụ khoa học, nâng cao chất lượng nghiên cứu và năng lực tư vấn chính sách. KHXH&NV phải chủ động nghiên cứu, phát hiện và lý giải những vấn đề mới từ thực tiễn; kết hợp nghiên cứu cơ bản, lý luận với nghiên cứu ứng dụng, dự báo và tư vấn chính sách.

Thường trực Ban Bí thư yêu cầu khắc phục tình trạng nghiên cứu phân tán, khép kín, sản phẩm chưa gắn chặt với thực tiễn. Mỗi nhiệm vụ khoa học cần xác định rõ vấn đề thực tiễn cần giải quyết, đóng góp về lý luận và giá trị đối với phát triển đất nước.

Viện Hàn lâm cần xây dựng các chương trình nghiên cứu lớn, dài hạn, tăng cường nghiên cứu liên ngành, gắn nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn, dự báo và tư vấn chính sách. Các đề án trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong năm 2026 phải bảo đảm tiến độ và chất lượng, hạn chế việc phải làm lại nhiều lần.

Đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cũng nêu rõ đổi mới sáng tạo không chỉ là ứng dụng công nghệ mới mà trước hết phải bắt đầu từ đổi mới tư duy, phương thức tổ chức nghiên cứu, quản trị khoa học và đánh giá sản phẩm.

Viện Hàn lâm cần tạo môi trường để cán bộ khoa học mạnh dạn tìm tòi, tiếp cận cái mới; từng bước hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, nhóm nghiên cứu liên ngành; thu hút chuyên gia trong và ngoài Viện, trong đó có trí thức, nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài, tham gia các nhiệm vụ lớn.

Hợp tác quốc tế cũng cần được tăng cường, đồng thời phát huy hiệu quả nguồn tư liệu và mạng lưới học thuật mà Viện đang có.

Xây dựng đội ngũ khoa học đáp ứng yêu cầu mới

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú yêu cầu tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, khắc phục chồng chéo nhưng vẫn bảo đảm duy trì và phát triển các lĩnh vực nghiên cứu nền tảng, lâu dài.

Viện cần sớm hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm gắn với chức năng, nhiệm vụ, năng lực và kết quả đầu ra. Việc bố trí, sử dụng, tinh giản cán bộ phải khách quan, công bằng, phù hợp yêu cầu thực tế.

Đánh giá cán bộ cần thực chất, gắn với nhiệm vụ, tiến độ và sản phẩm. Người có đóng góp phải được ghi nhận; những trường hợp không đáp ứng yêu cầu cần được xem xét, sàng lọc theo quy định.

Đặc biệt, cần có chiến lược dài hạn để đào tạo chuyên gia đầu ngành, cán bộ khoa học trẻ và đội ngũ có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế, qua đó chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực kế cận.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong nghiên cứu

Một nhiệm vụ quan trọng khác là đẩy mạnh CĐS gắn với đổi mới quản trị và phương thức nghiên cứu khoa học.

Viện Hàn lâm cần tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn trong nghiên cứu, phân tích, dự báo và tư vấn chính sách; đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu, bảo vệ bí mật nhà nước và quyền sở hữu trí tuệ.

Về cơ sở vật chất, cần rà soát tổng thể, xác định thứ tự ưu tiên, tránh đầu tư dàn trải; tập trung cho hạ tầng thiết yếu phục vụ nghiên cứu, CĐS, thư viện, bảo tàng, đào tạo và xây dựng cơ sở dữ liệu.

Các nhiệm vụ phải được cụ thể hóa thành đề án, kế hoạch với lộ trình, thời gian và nguồn lực rõ ràng, bảo đảm khả năng triển khai.

Tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn

Để tạo điều kiện cho Viện Hàn lâm thực hiện tốt nhiệm vụ, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đề nghị các cơ quan Đảng, Nhà nước ở Trung ương và các cơ quan liên quan tăng cường phối hợp, tập trung xử lý những khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách.

Việc có thể giải quyết cần được xử lý trong 30 ngày; những vấn đề chưa thể giải quyết phải trả lời rõ tình trạng và hướng xử lý.

Thường trực Ban Bí thư nghị Ban Tổ chức Trung ương phối hợp với Văn phòng Trung ương Đảng nghiên cứu chính sách tổng thể đối với các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Trung ương, trong đó chú trọng bảo đảm chế độ, chính sách để cán bộ yên tâm công tác.

Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục phối hợp, thực hiện phân cấp, phân quyền và giải quyết các vấn đề thuộc lĩnh vực quản lý. Bộ Tài chính quan tâm tháo gỡ các vấn đề về nguồn lực, tài chính, tránh để hồ sơ, thủ tục kéo dài.

Các đồng chí trong Thường trực Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương được phân công phụ trách Viện Hàn lâm cần thường xuyên theo dõi, hướng dẫn và kịp thời phối hợp tháo gỡ khó khăn.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tin tưởng Đảng bộ Viện Hàn lâm sẽ tiếp tục phát huy truyền thống, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, từng bước xây dựng Viện trở thành trung tâm nghiên cứu hàng đầu quốc gia về KHXH&NV./.