Xây dựng tiêu chuẩn Việt Nam thúc đẩy ĐMST, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia

Ngày 14/10 hằng năm là Ngày Tiêu chuẩn thế giới, được Ủy ban Kỹ thuật Điện quốc tế (IEC), Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) và Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) lựa chọn nhằm tôn vinh sự đóng góp của các chuyên gia, tổ chức trên toàn cầu trong xây dựng, phát triển và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế. Đây cũng là dịp nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò thiết yếu của tiêu chuẩn đối với đời sống, sản xuất, thương mại, khoa học, công nghệ và sự phát triển của xã hội hiện đại.

Ngày 14/10/2026 tại Hà Nội, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tổ chức Lễ Kỷ niệm Ngày Tiêu chuẩn thế giới 2026 với chủ đề Mục tiêu Phát triển Bền vững số 7 (SDG 7) - Năng lượng sạch với giá thành hợp lý. Năm 2026, Ngày Tiêu chuẩn thế giới tiếp tục truyền tải thông điệp “Tiêu chuẩn phục vụ các Mục tiêu phát triển bền vững (SDG) - Tầm nhìn chung cho một thế giới tốt đẹp hơn” (Standards for SDGs - Our shared vision for a better world).

Thông điệp nhấn mạnh sức mạnh của sự hợp tác quốc tế trong xây dựng những khuôn khổ kỹ thuật chung, góp phần chuyển hóa các cam kết phát triển bền vững thành giải pháp thiết thực, phục vụ con người và bảo vệ hành tinh.

Phát biểu chào mừng sự kiện, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định cho rằng, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức về biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, chuyển đổi số và yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, tiêu chuẩn ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng quan trọng để bảo đảm tính thống nhất, an toàn, hiệu quả và khả năng tương thích của sản phẩm, dịch vụ, công nghệ và hệ thống.

Thứ trưởng Lê Xuân Định cho rằng, tiêu chuẩn không chỉ hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và thương mại quốc tế mà còn tạo điều kiện thúc đẩy ĐMST, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường hợp tác giữa các quốc gia.

Ngày Tiêu chuẩn Thế giới là dịp để khẳng định vai trò nền tảng của tiêu chuẩn trong thúc đẩy tiến bộ KH&CN, nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và tăng cường hợp tác quốc tế.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và ĐMST đang trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng, tiêu chuẩn không chỉ là công cụ bảo đảm chất lượng, mà còn phải trở thành hạ tầng chiến lược, công cụ kiến tạo thị trường và động lực dẫn dắt phát triển công nghệ của quốc gia.

Đối với Việt Nam, yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển mạnh từ tư duy xây dựng tiêu chuẩn để đáp ứng yêu cầu quản lý và sản xuất hiện có sang tư duy chủ động phát triển tiêu chuẩn để mở đường cho công nghệ mới, sản phẩm mới và các mô hình kinh doanh mới.

Đặc biệt, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cần đi trước một bước, gắn chặt với các chương trình phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ xanh và các lĩnh vực công nghệ năng lượng có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Lê Xuân Định đề nghị các bộ/ngành, đơn vị có liên quan khi xây dựng tiêu chuẩn cần đổi mới mạnh mẽ phương thức theo hướng mở, linh hoạt, dựa trên bằng chứng khoa học và có sự tham gia thực chất của doanh nghiệp (DN), viện nghiên cứu, trường đại học (ĐH) và các tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế.

"Tiêu chuẩn Việt Nam phải vừa hài hòa với thông lệ quốc tế, vừa phản ánh được năng lực công nghệ, lợi thế và nhu cầu phát triển của Việt Nam. Đặc biệt, với các lĩnh vực có thế mạnh, Việt Nam phải chủ động tham gia xây dựng, đề xuất và dẫn dắt các tiêu chuẩn ở khu vực và quốc tế", Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh.

Cũng tại Lễ Kỷ niệm, các tham luận chuyên đề về an ninh năng lượng trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng - từ hạ tầng công nghệ đến tiêu chuẩn hóa; tương lai của tiêu chuẩn hóa trong thế giới đang thay đổi - từ tiêu chuẩn số đến kiến tạo niềm tin; tiêu chuẩn vật liệu xanh và kinh tế tuần hoàn - nền tảng thúc đẩy chuỗi sản xuất bền vững hướng tới mục tiêu Net Zero... cũng đã được tập trung thảo luận.

Các thảo luận khẳng định vai trò của tiêu chuẩn là chìa khóa giúp hạ tầng năng lượng vận hành an toàn, hiệu quả tích hợp liền mạch với các công nghệ số hiện đại.

Với tinh thần đổi mới, chủ động hội nhập, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định tin tưởng hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam ngày càng hoàn thiện, trở thành nền tảng vững chắc cho phát triển, ĐMST và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia./.