Việt Nam tăng tốc phủ sóng 5G: Bước đi chiến lược đang định hình lại cuộc đua viễn thông Đông Nam Á

Trong chưa đầy hai năm, Việt Nam đã chuyển từ quá trình phân bổ phổ tần sang mở rộng hạ tầng 5G trên quy mô hàng chục nghìn trạm phát sóng. Tốc độ triển khai nhanh chóng này không chỉ phản ánh quyết tâm thúc đẩy chuyển đổi số (CĐS) quốc gia mà còn cho thấy cách Việt Nam đang tiếp cận 5G như một nền tảng hạ tầng chiến lược cho tăng trưởng kinh tế, thay vì chỉ là một công nghệ viễn thông mới.

Trong bối cảnh các quốc gia ASEAN đang cạnh tranh về năng lực số và thu hút đầu tư công nghệ cao, chiến lược triển khai 5G của Việt Nam bắt đầu thu hút sự quan tâm của nhiều thị trường di động mới nổi.

Từ đấu giá phổ tần đến phủ sóng quy mô lớn

Quá trình tăng tốc 5G của Việt Nam thực sự bắt đầu sau khi hoàn tất cấp phép phổ tần diện rộng trong năm 2024 và năm 2025.

Tháng 3/2024 đánh dấu bước khởi động quan trọng trong quá trình thương mại hóa 5G tại Việt Nam khi Viettel trở thành nhà mạng đầu tiên giành quyền sử dụng băng tần 2,6 GHz (2.500 - 2.600 MHz).

Cũng trong tháng 3/2024, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) - đơn vị chủ quản của mạng VinaPhone đấu giá thành công khối băng tần 3,7 - 3,8 GHz, một trong những băng tần được đánh giá có vai trò then chốt đối với triển khai 5G tốc độ cao.

Tiếp đó, vào tháng 7/2024, nhà mạng MobiFone cũng hoàn tất việc trúng đấu giá băng tần 3,8 - 3,9 GHz, qua đó hoàn thiện bước phân bổ các khối phổ tần 5G băng tần trung cho ba nhà mạng lớn tại Việt Nam.

Đến tháng 5/2025, Viettel đấu giá thành công băng tần 700 MHz (713-723 MHz/768-778 MHz), trở thành nhà mạng đầu tiên tại Việt Nam sở hữu phổ tần thuộc băng tần thấp, băng tần được đánh giá có lợi thế lớn về vùng phủ sóng và khả năng xuyên vật cản.

Vào tháng 9/2025, VinaPhone trở thành nhà mạng thứ hai trúng đấu giá băng tần 700 MHz (703-713 MHz/758-768 MHz), qua đó tiếp tục hoàn thiện nguồn tài nguyên tần số cho quá trình mở rộng vùng phủ 4G và triển khai 5G diện rộng.

Sau giai đoạn cấp phép, việc thương mại hóa 5G diễn ra với tốc độ hiếm thấy trong khu vực. Viettel chính thức khai trương mạng 5G toàn quốc vào tháng 10/2024, tiếp theo là VinaPhone vào cuối năm 2024. Đến tháng 3/2025, MobiFone cũng bắt đầu triển khai dịch vụ tại các đô thị lớn trước khi mở rộng ra nhiều tỉnh thành.

Đến cuối năm 2025, Viettel cho biết đã triển khai khoảng 30.000 trạm phát sóng 5G, phủ sóng ngoài trời cho khoảng 90% dân số và đạt mức phủ sóng trong nhà gần 70%.

Theo chiến lược hạ tầng số quốc gia, Việt Nam đặt mục tiêu phủ sóng 5G tới 99% dân số vào năm 2030, một tham vọng cho thấy quyết tâm đưa kết nối thế hệ mới trở thành nền tảng của nền kinh tế số.

Báo cáo “Accelerating 5G in Vietnam” (Thúc đẩy 5G tại Việt Nam) của Hiệp hội các nhà cung cấp di động toàn cầu (GMSA) cho thấy Việt Nam có thể vượt mốc 90 triệu kết nối 5G vào cuối thập kỷ này, biến 5G trở thành công nghệ truy cập di động chủ đạo trong nước.

Chính sách phổ tần làm thay đổi cuộc chơi 5G

Một trong những yếu tố được giới chuyên môn đánh giá cao trong chiến lược 5G của Việt Nam là cách tiếp cận linh hoạt trong chính sách phổ tần.

Sau các phiên đấu giá trước đó không đạt kết quả như kỳ vọng, cơ quan quản lý đã điều chỉnh giảm mức giá khởi điểm trong đợt cấp phép năm 2024. Động thái này giúp các nhà mạng giảm áp lực tài chính khi mua phổ tần và có thêm nguồn lực để đầu tư hạ tầng thực tế.

Trong nhiều năm, chi phí giấy phép phổ tần quá cao được xem là một trong những rào cản lớn khiến nhiều quốc gia triển khai 5G chậm hơn dự kiến. Một số thị trường đã chứng kiến tình trạng nhà mạng chi quá nhiều tiền cho phổ tần nhưng lại thiếu vốn để mở rộng mạng lưới.

Việt Nam dường như đã lựa chọn hướng đi khác, đó là ưu tiên tốc độ triển khai và khả năng cạnh tranh dài hạn thay vì tối đa hóa doanh thu đấu giá ngay từ đầu.

Kết quả là quá trình chuyển từ cấp phép sang triển khai hàng chục nghìn trạm gốc diễn ra trong thời gian rất ngắn, điều hiếm thấy tại nhiều thị trường đang phát triển.

5G không chỉ dành cho smartphone

Điểm đáng chú ý trong chiến lược phát triển 5G của Việt Nam là việc công nghệ này được định vị như một hạ tầng số phục vụ chuyển đổi công nghiệp và kinh tế số, thay vì chỉ dừng ở vai trò nâng cấp tốc độ Internet di động cho người dùng cá nhân.

Theo đó, các nhà mạng cùng cơ quan quản lý đang tập trung thúc đẩy những ứng dụng mang tính nền tảng cho nền kinh tế số, bao gồm nhà máy thông minh, logistics thông minh, giao thông thông minh, đô thị thông minh, các nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống tự động hóa công nghiệp quy mô lớn.

Định hướng này phản ánh tham vọng của Việt Nam trong việc nâng cấp vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt khi Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất điện tử và công nghệ mới tại Đông Nam Á.

Theo nghiên cứu của Viện Chiến lược Thông tin và Truyền thông, tỷ lệ đóng góp của 5G vào vào tăng trưởng GDP được dự báo đạt 7,34% trong năm 2025. Điều đó cho thấy giá trị của 5G không chỉ nằm ở tốc độ internet cao hơn mà còn ở khả năng thúc đẩy năng suất công nghiệp và dịch vụ số.

Việt Nam đang đi đúng thời điểm của khu vực

Việc tăng tốc triển khai 5G diễn ra trong bối cảnh các quốc gia ASEAN bước vào giai đoạn chuyển đổi sang 5G băng tần trung, băng tần được xem là tối ưu giữa tốc độ và vùng phủ sóng.

Theo báo cáo di động khu vực của Ericsson, ASEAN và châu Đại Dương có thể đạt khoảng 560 triệu thuê bao 5G vào cuối giai đoạn dự báo, khoảng năm 2029.

Những quốc gia triển khai sớm băng tần trung thường có lợi thế lớn trong phát triển ứng dụng doanh nghiệp, triển khai truy cập không dây cố định (FWA), mở rộng IoT công nghiệp và xây dựng hạ tầng số thế hệ mới.

Việc Việt Nam cấp phép và triển khai 5G khá sớm giúp nắm được vị thế thuận lợi hơn trong cuộc cạnh tranh công nghệ khu vực.

Quá trình triển khai 5G tại Việt Nam cũng diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt giữa các nhà cung cấp thiết bị viễn thông.

Trong khi các tập đoàn Trung Quốc như Huawei và ZTE tiếp tục tìm kiếm cơ hội mở rộng hợp tác, các nhà cung cấp châu Âu như Ericsson và Nokia vẫn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái hạ tầng mạng tại Việt Nam.

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một nhóm nhà cung cấp duy nhất, Việt Nam đang theo đuổi chiến lược đa dạng hóa đối tác, cách tiếp cận tương tự nhiều quốc gia ASEAN nhằm đảm bảo tính linh hoạt và cân bằng công nghệ.

Và tác động đến cuộc đua viễn thông Đông Nam Á

Tốc độ triển khai 5G của Việt Nam đang tạo ra nhiều ảnh hưởng đáng chú ý đối với thị trường khu vực.

Thứ nhất, mô hình điều chỉnh giá phổ tần cho thấy một hướng tiếp cận mới đối với các quốc gia đang phát triển: giảm áp lực tài chính để đẩy nhanh đầu tư hạ tầng.

Thứ hai, năng lực kỹ thuật ngày càng tăng của Viettel có thể giúp doanh nghiệp này mở rộng vai trò như một đối tác hạ tầng viễn thông tại nhiều thị trường châu Á và châu Phi.

Thứ ba, việc Việt Nam tập trung mạnh vào ứng dụng công nghiệp đang củng cố xu hướng cạnh tranh mới của ngành viễn thông ASEAN, nơi trọng tâm không còn chỉ là số lượng thuê bao, mà là mạng 5G dùng riêng, điện toán biên, IoT công nghiệp và nền tảng tự động hóa.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng cho rằng vùng phủ sóng lớn chưa đủ để đảm bảo thành công lâu dài.

Thách thức tiếp theo của Việt Nam sẽ là thúc đẩy doanh nghiệp thực sự ứng dụng 5G vào sản xuất và vận hành. Điều đó đòi hỏi phải phát triển đồng bộ hạ tầng điện toán biên, hệ sinh thái IoT công nghiệp, nền tảng AI và các mô hình mạng riêng dành cho doanh nghiệp.

Kinh nghiệm từ nhiều thị trường khác cho thấy việc biến lợi thế hạ tầng thành doanh thu và giá trị kinh tế thực tế thường cần nhiều năm phát triển hệ sinh thái liên tục.

Dù vậy, với tốc độ hiện tại, Việt Nam đang dần nổi lên như một trong những thị trường hạ tầng số năng động nhất Đông Nam Á, nơi có thể định hình lại cách các quốc gia và nhà mạng tiếp cận chiến lược mạng thế hệ tiếp theo trong những năm tới./.

“

Tài liệu tham khảo
[1] https://www.telecomreviewasia.com/news/featured-articles/28791-vietnams-accelerated-5g-rollout-and-its-implications-for-regional-telecom-competition/
[2] GSMA report: Accelerating 5G in Vietnam - A Spectrum Roadmap for Success.