Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm vượt qua khó khăn, thách thức, kiến tạo những giá trị tích cực cho phát triển nông nghiệp giai đoạn 2020 - 2025
Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm là đơn vị sự nghiệp khoa học công lập trực thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, được thành lập năm 1968. Trải qua gần 60 năm xây dựng và phát triển, Viện đã trở thành một trong những đơn vị nghiên cứu đầu ngành của cả nước trong lĩnh vực cây lương thực, cây thực phẩm và phát triển hệ thống nông nghiệp.
Các thế hệ nhà khoa học của Viện, tiêu biểu như bác sĩ nông học Lương Định Của, GS. TS. Vũ Tuyên Hoàng cùng nhiều nhà khoa học khác đã đặt nền móng cho công tác nghiên cứu, chọn tạo giống và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật phục vụ phát triển nông nghiệp Việt Nam.
Viện có chức năng nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, hợp tác quốc tế, tư vấn, dịch vụ khoa học - công nghệ, sản xuất kinh doanh giống cây trồng; nghiên cứu phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hệ thống nông nghiệp và công tác khuyến nông phục vụ sản xuất.
Giai đoạn 2020 - 2025, trong bối cảnh ngành nông nghiệp đối mặt nhiều khó khăn do biến đổi khí hậu, dịch bệnh và áp lực cạnh tranh thị trường, nhưng với tinh thần đoàn kết, đổi mới và sáng tạo, Viện đã nỗ lực vượt qua thách thức, khẳng định vai trò là đơn vị khoa học - công nghệ nòng cốt trong lĩnh vực cây lương thực và cây thực phẩm.
Trong 5 năm qua, Viện đã chủ trì và tham gia thực hiện 180 nhiệm vụ khoa học - công nghệ cấp quốc gia, cấp bộ, hợp tác quốc tế và cấp tỉnh với tổng kinh phí hơn 502 tỷ đồng. Đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ tiên tiến như chỉ thị ADN, nghiên cứu toàn hệ gen GWAS, công nghệ tế bào, nuôi cấy in vitro và chỉnh sửa hệ gen nhằm nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học.
Giai đoạn 2020 - 2025, Viện đã công bố lưu hành 46 giống cây trồng mới gồm lúa, đậu đỗ, cây có củ, rau màu và cỏ chăn nuôi; trong đó có 26 giống được cấp bằng bảo hộ. Nhiều giống mới có năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu sâu bệnh, thích ứng với biến đổi khí hậu và phù hợp với nhiều vùng sinh thái. Trên 80% sản phẩm khoa học - công nghệ được ứng dụng vào sản xuất, hơn 50% được mở rộng quy mô, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người dân.
Các kết quả nghiên cứu của Viện đã đóng góp tích cực vào chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ, thúc đẩy chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Giá trị gia tăng từ các sản phẩm khoa học - công nghệ đạt trên 10 nghìn tỷ đồng mỗi năm. Song song với nghiên cứu khoa học, Viện tăng cường hợp tác với nhiều tổ chức và quốc gia như IRRI, FAO, CIP, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Hà Lan nhằm đào tạo nguồn nhân lực, tiếp nhận công nghệ tiên tiến và mở rộng nguồn lực phục vụ phát triển khoa học - công nghệ.
Với chiến lược nghiên cứu, phát triển giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Viện định hướng trở thành trung tâm khoa học - công nghệ hàng đầu cả nước về cây lương thực và cây thực phẩm, góp phần bảo đảm an ninh lương thực, phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững và thân thiện môi trường.
Viện tập trung nghiên cứu, tạo các giống lúa chất lượng cao, lúa đặc sản, lúa lai mang thương hiệu Việt Nam; đẩy mạnh nghiên cứu các giống đậu đỗ, cây có củ, rau màu và cây thức ăn chăn nuôi phục vụ chế biến, sản xuất hàng hóa và chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Trong lĩnh vực rau màu và cây ăn quả, chú trọng ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh, phát triển sản xuất rau an toàn, sản xuất hữu cơ và xây dựng chuỗi giá trị nông sản gắn với truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý và thương hiệu sản phẩm. Tăng cường nghiên cứu hệ thống nông nghiệp bền vững, cơ giới hóa và công nghệ bảo quản sau thu hoạch nhằm nâng cao giá trị hàng hóa nông sản.
Để thực hiện các mục tiêu chiến lược, Viện tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, đào tạo chuyên gia đầu ngành, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và đầu tư nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm công nghệ sinh học, nhà màng, nhà lưới, kho bảo quản nguồn gen cùng hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ nghiên cứu và chuyển giao kỹ thuật. Đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp, địa phương và tổ chức quốc tế nhằm xây dựng mô hình trình diễn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và sản xuất theo chuỗi giá trị, đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Hồng và các tỉnh phía Bắc.
Với truyền thống gần 60 năm xây dựng và phát triển cùng định hướng chiến lược dài hạn, Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm tiếp tục phát huy tiềm lực khoa học - công nghệ, vượt qua khó khăn, khẳng định vai trò là một trong những đơn vị khoa học - công nghệ nòng cốt của ngành nông nghiệp Việt Nam, đóng góp tích cực cho mục tiêu phát triển nền nông nghiệp hiện đại, xanh, bền vững và hội nhập quốc tế./.
