Tuyên truyền lý luận chính trị trên không gian mạng: Yêu cầu đổi mới từ thực tiễn

Ngày 20/8, tại Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền phối hợp với Nhà xuất bản (NXB) Chính trị quốc gia Sự thật tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng”.

Hội thảo tập trung phân tích những yêu cầu mới đặt ra đối với công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trong môi trường số, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tiếp cận, định hướng và lan tỏa thông tin trong công chúng.

Chủ động đổi mới công nghệ và phương thức tiếp cận

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS. TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập NXB Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh, thời gian qua công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng đã có những chuyển biến tích cực.

Cùng với quá trình chuyển đổi số (CĐS) quốc gia, các cơ quan tuyên giáo, báo chí, xuất bản, cơ sở đào tạo và nghiên cứu đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào hoạt động tuyên truyền; mở rộng phạm vi tiếp cận thông tin, đa dạng hóa phương thức truyền tải và tăng cường khả năng tương tác với công chúng.

Nội dung tuyên truyền ngày càng được chú trọng gắn với thực tiễn đời sống, kịp thời phản ánh chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và những vấn đề được xã hội quan tâm. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao tính thiết thực, sức thuyết phục và khả năng tiếp cận của thông tin lý luận chính trị trong môi trường truyền thông mới.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, mạng xã hội và các nền tảng số cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới cả về nội dung, hình thức và phương thức tổ chức tuyên truyền. Công chúng số có xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh, trực quan, đa nền tảng và có nhu cầu tương tác, đối thoại ngày càng cao.

PGS.TS. Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, trong kỷ nguyên số, Internet và các nền tảng mạng xã hội không chỉ là công cụ giải trí mà đã trở thành không gian quan trọng hình thành nhận thức, quan điểm và thái độ xã hội.

Theo đó, nếu công tác phổ biến lý luận chính trị không chủ động đổi mới công nghệ và phương thức tiếp cận, sẽ khó đáp ứng nhu cầu của công chúng số, đồng thời có nguy cơ tạo ra khoảng trống thông tin để những thông tin sai lệch, xuyên tạc lợi dụng.

Từ thực tế này, đổi mới tuyên truyền lý luận chính trị không chỉ là thay đổi phương tiện truyền tải mà cần chuyển từ tư duy “đưa thông tin” sang chủ động xây dựng nội dung phù hợp với đặc điểm của từng nhóm công chúng, từng nền tảng và từng phương thức tiếp nhận.

Không gian số đặt ra yêu cầu mới về chủ quyền và an ninh

Một nội dung được các đại biểu quan tâm là vấn đề bảo vệ chủ quyền, an ninh và trật tự trên không gian mạng.

TS. Chu Tiến Đạt, Chủ tịch HĐTV, Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhấn mạnh không gian số không phải là vùng không có chủ quyền. Nghiên cứu về luật pháp quốc tế áp dụng đối với hoạt động trên mạng cho thấy nguyên tắc chủ quyền quốc gia vẫn được áp dụng đối với hạ tầng và hoạt động mạng trong phạm vi lãnh thổ quốc gia.

Ở Việt Nam, Luật An ninh mạng số 24/2018/QH14 ngày 12/6/2018 của Quốc hội đã xác lập cơ sở pháp lý về bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trên không gian mạng.

Trong bối cảnh thông tin được tạo lập, chia sẻ và lan truyền với tốc độ cao, công tác tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị vì vậy cần gắn chặt với yêu cầu bảo đảm an ninh thông tin, nâng cao khả năng nhận diện thông tin giả, thông tin sai lệch và các nội dung có tính chất xuyên tạc.

Đồng thời, việc bảo vệ không gian thông tin cần được thực hiện song song với nâng cao chất lượng nội dung chính thống. Thông tin có độ tin cậy, được cung cấp kịp thời, dễ tiếp cận và có khả năng giải đáp những vấn đề công chúng quan tâm sẽ góp phần hạn chế khoảng trống thông tin và tăng khả năng định hướng dư luận.

Khai thác hiệu quả các công nghệ mới để nâng cao chất lượng và khả năng lan tỏa của nội dung

Từ nhiều góc độ khác nhau, các đại biểu tại Hội thảo tập trung trao đổi về lý luận và thực tiễn tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng; truyền thông chính sách; phát triển xuất bản số; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); chủ động phòng, chống thông tin giả, thông tin sai lệch và các hoạt động lợi dụng công nghệ để tuyên truyền, xuyên tạc thông tin.

Một trong những vấn đề được nhấn mạnh là cần khai thác hiệu quả các công nghệ mới để nâng cao chất lượng và khả năng lan tỏa của nội dung. AI, dữ liệu lớn và các công cụ phân tích dữ liệu có thể hỗ trợ nhận diện xu hướng tiếp nhận thông tin, phân tích nhu cầu của từng nhóm công chúng và tối ưu hóa cách thức truyền tải.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng nội dung có chất lượng và đội ngũ nhân lực có năng lực chuyên môn. Việc ứng dụng AI trong tuyên truyền cần được đặt trong khuôn khổ bảo đảm tính chính xác, trách nhiệm, minh bạch và kiểm soát nội dung, tránh phụ thuộc máy móc vào công nghệ.

Bên cạnh đó, kỹ năng kể chuyện (storytelling) được xem là một hướng tiếp cận có thể giúp kết nối những vấn đề lý luận với thực tiễn đời sống. Thay vì chỉ truyền tải thông tin theo cách một chiều, nội dung có thể được thể hiện thông qua câu chuyện, tình huống, nhân vật, dữ liệu trực quan, video ngắn, đồ họa thông tin và các hình thức tương tác phù hợp với đặc điểm của công chúng số.

Cách tiếp cận này góp phần đưa những vấn đề lý luận vốn có tính khái quát cao trở nên gần gũi, dễ hiểu, dễ tiếp nhận và có khả năng tạo ra tương tác sâu hơn với công chúng.

Đổi mới để chủ động định hướng trong môi trường truyền thông mới

Phát biểu tổng kết Hội thảo, PGS.TS. Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền khẳng định, các tham luận và ý kiến trao đổi đã làm rõ tính tất yếu của việc đổi mới công tác tuyên truyền lý luận chính trị trên không gian mạng; đồng thời phân tích những cơ hội và thách thức khi không gian mạng trở thành “môi trường tác chiến thứ năm”.

Các ý kiến tại Hội thảo cho thấy yêu cầu đổi mới hiện nay không chỉ nằm ở việc ứng dụng thêm công nghệ mà quan trọng hơn là đổi mới tư duy truyền thông, phương thức tổ chức nội dung và cách thức tương tác với công chúng.

Trong đó, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan tuyên truyền, báo chí, xuất bản, nghiên cứu và đào tạo; xây dựng hệ thống nội dung số có tính chuyên nghiệp, chính xác, kịp thời và phù hợp với từng nền tảng; đồng thời phát triển đội ngũ nhân lực vừa am hiểu lý luận chính trị, vừa có năng lực truyền thông số và sử dụng hiệu quả các công nghệ mới.

Kết quả của Hội thảo góp phần làm phong phú thêm cơ sở khoa học và thực tiễn của công tác phổ biến, tuyên truyền lý luận chính trị, gợi mở những định hướng, giải pháp thiết thực nhằm phát triển và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.