Từ chuyển đổi số đến bệnh viện thông minh: Cơ hội cho thiết bị y tế Việt Nam

Đây là nội dung được nhấn mạnh tại tọa đàm “Chuyển đổi số y tế - Hướng tới bệnh viện thông minh và giao thương cơ hội hợp tác liên doanh, sản xuất tại Việt Nam” diễn ra chiều 6/5/2026 tại Hà Nội.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, TS. Nguyễn Minh Lợi, Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế (Bộ Y tế) cho rằng, chuyển đổi số trong y tế hiện không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu của hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại. Theo ông, lĩnh vực thiết bị y tế chính là một trong những “điểm khởi đầu” quan trọng nhất của quá trình chuyển đổi số ngành y.

TS. Nguyễn Minh Lợi nhấn mạnh, chuyển đổi số không thể tách rời quá trình hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và nâng cao năng lực nhân lực y tế. Nếu bệnh viện thiếu các thiết bị phù hợp hoặc đội ngũ y tế chưa đủ khả năng vận hành hệ thống số, quá trình chuyển đổi sẽ khó đi vào thực chất. Bộ Y tế hiện đang thúc đẩy song song hai trụ cột gồm chuyển đổi số và phát triển thị trường thiết bị y tế nhằm tạo nền tảng cho mô hình bệnh viện thông minh trong tương lai.

Thị trường thiết bị y tế còn nhiều dư địa phát triển

Theo ông Hà Đắc Biên, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Thiết bị Y tế Việt Nam, Việt Nam đang sở hữu thị trường thiết bị y tế giàu tiềm năng với quy mô dân số hơn 100 triệu người cùng hệ thống cơ sở khám chữa bệnh rộng khắp cả nước. Tuy nhiên, năng lực sản xuất trong nước hiện vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Hiện hơn 80% thiết bị y tế tại Việt Nam vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu với chi phí trên 2 tỷ USD mỗi năm. Dù nhiều tập đoàn lớn đến từ Mỹ, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đã tham gia thị trường Việt Nam, nhưng dư địa phát triển cho doanh nghiệp nội địa vẫn còn rất lớn, đặc biệt ở các nhóm thiết bị thông dụng, vật tư tiêu hao, thiết bị y tế gia đình hay thiết bị cấy ghép.

Đáng chú ý, xu hướng mới của thị trường thiết bị y tế đang dịch chuyển mạnh sang các giải pháp tích hợp công nghệ số như IoT, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và khả năng hỗ trợ điều trị từ xa. Đây được xem là cơ hội để các doanh nghiệp mở rộng hợp tác nghiên cứu, liên doanh sản xuất và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ y sinh.

Theo ông Hà Đắc Biên, bên cạnh vai trò kết nối thị trường, Hội Thiết bị Y tế Việt Nam cũng sẵn sàng trở thành cầu nối hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình tìm kiếm cơ hội hợp tác, đầu tư và phát triển sản xuất tại Việt Nam. Hội có thể hỗ trợ tổ chức các hội thảo giới thiệu doanh nghiệp, sản phẩm thiết bị y tế có nhu cầu lớn tại thị trường Việt Nam; kết nối với các đơn vị phân phối giàu kinh nghiệm, đang nắm giữ thị phần đáng kể và có năng lực triển khai các dự án đầu tư quy mô lớn; đồng thời giới thiệu các đối tác có khả năng liên kết sản xuất, chuyển giao công nghệ và phát triển thiết bị y tế ngay trong nước.

Chuyển đổi số làm thay đổi mô hình chăm sóc sức khỏe

Tại tọa đàm, TS. Phạm Xuân Viết, nguyên Phó Cục trưởng Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) cho rằng, chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản mô hình y tế toàn cầu. Nếu trước đây hệ thống y tế chủ yếu tập trung vào điều trị bệnh, thì hiện nay xu hướng mới là quản lý sức khỏe trọn đời, lấy dữ liệu làm trung tâm và người dân làm chủ thể.

Các công nghệ như AI, dữ liệu lớn, thiết bị đeo thông minh, IoT hay y tế từ xa đang từng bước hình thành hệ sinh thái y tế thông minh, nơi dữ liệu sức khỏe được thu thập, phân tích và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực.

Theo TS. Phạm Xuân Viết, tại Việt Nam, yêu cầu chuyển đổi số y tế càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, bệnh không lây nhiễm gia tăng, bệnh viện tuyến trên quá tải và chênh lệch tiếp cận dịch vụ y tế giữa các vùng miền vẫn còn lớn.

Thời gian qua, ngành y tế đã đạt được một số kết quả bước đầu như triển khai bệnh án điện tử tại hơn 1.200 cơ sở y tế, ứng dụng căn cước công dân gắn chip trong khám chữa bệnh và phát triển sổ sức khỏe điện tử. Tuy nhiên, nhiều thách thức vẫn tồn tại, đặc biệt là hạ tầng dữ liệu chưa đồng bộ, thiếu nhân lực số và yêu cầu bảo mật thông tin y tế ngày càng cao.

Bệnh viện thông minh cần hệ sinh thái công nghệ đồng bộ

Một trong những nội dung được quan tâm tại tọa đàm là mô hình bệnh viện thông minh, trong đó dữ liệu y tế được xem là “hạ tầng lõi”. Theo các chuyên gia, bệnh viện thông minh không chỉ dừng ở bệnh án điện tử mà còn mở rộng sang hệ thống cảm biến sinh học, thiết bị đeo, AI hỗ trợ chẩn đoán và các nền tảng quản trị điều hành thông minh.

Nhiều giải pháp số hóa hiện đã giúp tự động hóa một phần công việc hành chính, hỗ trợ tổng hợp bệnh án, tối ưu quy trình chăm sóc và tăng độ chính xác trong điều trị. Đồng thời, chuyển đổi số cũng góp phần mở rộng hội chẩn từ xa, nâng cao năng lực đào tạo y khoa liên tục và kết nối chuyên môn giữa các tuyến bệnh viện.

Tại sự kiện, giải pháp MediKiosk và MediCase được giới thiệu như mô hình hỗ trợ sàng lọc, tiếp đón bệnh nhân tự động. Hệ thống có khả năng đo huyết áp, BMI, điện tâm đồ và nhiều chỉ số sức khỏe chỉ trong khoảng 5 phút, với công suất xử lý 250 - 300 lượt bệnh nhân mỗi ngày cho mỗi thiết bị. Theo đánh giá của các chuyên gia, giải pháp này có thể giúp giảm tới 60 - 70% áp lực nhân sự tại bệnh viện, đồng thời chuẩn hóa dữ liệu đầu vào phục vụ quá trình chuyển đổi số.

Bên cạnh các giải pháp chuyển đổi số bệnh viện, nhiều mô hình ứng dụng công nghệ y sinh tiên tiến cũng được giới thiệu tại tọa đàm. Trong đó, Lab công nghệ 3D trong Y học tại Trung tâm Công nghệ 3D trong Y học, Trường Đại học VinUni được xem là một trong những hướng tiếp cận tiêu biểu, cho thấy xu thế tích hợp công nghệ in 3D, mô phỏng giải phẫu số và dữ liệu y khoa trong đào tạo, nghiên cứu và hỗ trợ điều trị lâm sàng.

Từng bước tự chủ công nghệ thiết bị y tế

Bên cạnh các giải pháp số hóa, tọa đàm cũng cho thấy những tín hiệu tích cực trong nghiên cứu và sản xuất thiết bị y tế công nghệ cao trong nước. Một số công nghệ như laser y học, dao mổ điện cao tần hay hệ thống quang đông cầm máu Argon Plasma (APC) đã được các đơn vị nghiên cứu trong nước phát triển và bước đầu ứng dụng thực tiễn.

Theo các chuyên gia, việc nội địa hóa các thiết bị công nghệ cao không chỉ giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu mà còn góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của ngành y tế Việt Nam. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có cơ chế thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, quỹ đầu tư cho khoa học, công nghệ và chính sách ưu tiên sử dụng sản phẩm trong nước tại các cơ sở y tế.

TS. Nguyễn Minh Lợi cho rằng, cùng với việc hoàn thiện thể chế cho chuyển đổi số y tế, Việt Nam cần tiếp tục thu hút đầu tư, thúc đẩy liên doanh sản xuất thiết bị y tế ngay trong nước nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của hệ thống chăm sóc sức khỏe, đồng thời hướng tới mục tiêu tham gia sâu hơn vào thị trường khu vực và quốc tế.

Theo ông, mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số y tế không chỉ là số hóa quy trình khám chữa bệnh, mà là xây dựng hệ sinh thái y tế thông minh, hiện đại và hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm của toàn bộ hệ thống chăm sóc sức khỏe./.