Trường Đại học Điện lực kết nối, đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân tại Việt Nam

Nhân lực - Điều kiện nền tảng của phát triển điện hạt nhân

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS. TS. Đinh Văn Châu, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực cho biết, trong bối cảnh hội nhập và phát triển, việc phát triển các nguồn năng lượng sạch, ít phát thải khí nhà kính, trong đó có năng lượng hạt nhân là nhu cầu thiết yếu.

Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu cao đối với nguồn nhân lực, không chỉ về trình độ chuyên môn mà còn về năng lực thực hiện công việc, kỷ luật nghề nghiệp, ý thức tuân thủ quy trình và trách nhiệm đối với an toàn. Quá trình chuẩn bị nhân lực phải được tiến hành sớm, có lộ trình dài hạn và gắn với từng giai đoạn phát triển của dự án.

Từ thực tiễn đó, vấn đề đào tạo không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức chuyên môn cho người học, mà cần hướng tới hình thành năng lực nghề nghiệp phù hợp với từng vị trí việc làm. Câu hỏi đặt ra đối với các cơ sở đào tạo là cần đào tạo những nhóm nhân lực nào, phục vụ những vị trí nào, theo yêu cầu năng lực ra sao và bằng phương thức nào để người học sau khi tốt nghiệp có thể tiếp tục được đào tạo chuyên sâu, từng bước tham gia hiệu quả vào môi trường nghề nghiệp đặc thù của ngành điện hạt nhân.

PGS. TS. Đinh Văn Châu cho rằng, việc chuẩn bị nguồn nhân lực cần được triển khai sớm, có lộ trình dài hạn và gắn chặt với yêu cầu của từng giai đoạn phát triển dự án. Chất lượng nhân lực phải được thể hiện bằng chính năng lực thực hiện công việc, ý thức tuân thủ quy trình và trách nhiệm đối với an toàn. Với thế mạnh của mình, Trường Đại học Điện lực có những điều kiện để phát huy vai trò của một cơ sở đào tạo nhân lực trong lĩnh vực điện và năng lượng.

Hiệu trưởng Đinh Văn Châu mong muốn, hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi về nhu cầu nhân lực của ngành điện hạt nhân, mà còn là cơ hội để Nhà trường rà soát năng lực hiện có, nhận diện những điều kiện cần bổ sung và xác định hướng phát triển phù hợp.

Đối với Trường Đại học Điện lực, định hướng đặt ra là tăng cường đào tạo gắn với nghiên cứu, từng bước phát triển năng lực tiếp nhận và làm chủ công nghệ trong những lĩnh vực phù hợp với thế mạnh và điều kiện của Nhà trường. Cách tiếp cận này cho phép phát huy nền tảng đào tạo hiện có, đồng thời mở rộng sang những yêu cầu mới đang đặt ra đối với nguồn nhân lực phục vụ lĩnh vực điện hạt nhân.

PGS. TS. Đinh Văn Châu khẳng định, với đặc thù của một cơ sở đào tạo về điện, năng lượng và kỹ thuật, Trường Đại học Điện lực có thể tiếp tục phát triển những năng lực phù hợp, đồng thời xác định rõ những nội dung cần bổ sung thông qua hợp tác với các viện nghiên cứu, doanh nghiệp, chuyên gia và các đối tác trong nước, quốc tế.

Vai trò của VINATOM trong phát triển nguồn nhân lực điện hạt nhân

Chia sẻ tại hội thảo, đại diện Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam (VINATOM) cho rằng, trong quá trình chuẩn bị và triển khai chương trình điện hạt nhân tại Việt Nam, phát triển nguồn nhân lực là một trong những điều kiện có tính quyết định, bởi đây là lĩnh vực đòi hỏi đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn sâu, kinh nghiệm thực tiễn và khả năng tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về an toàn, an ninh hạt nhân.

Trong hệ thống các tổ chức khoa học và công nghệ của Việt Nam, VINATOM có vị trí quan trọng trong việc hình thành, đào tạo và phát triển đội ngũ nhân lực cho lĩnh vực này.

Theo đại diện VINATOM, với kinh nghiệm vận hành, nghiên cứu và khai thác lò phản ứng nghiên cứu tại Đà Lạt, cùng hệ thống các đơn vị nghiên cứu chuyên ngành, VINATOM sẽ phối hợp với các trường đại học để xây dựng môi trường thực hành có giá trị đối với quá trình đào tạo nhân lực hạt nhân. Các hoạt động hợp tác trước đây cũng cho thấy việc khai thác lò phản ứng nghiên cứu phục vụ đào tạo được xem là một hướng quan trọng trong chuẩn bị nhân lực cho các chương trình hạt nhân.

Bên cạnh đó, VINATOM còn có thể đóng vai trò cầu nối giữa các cơ sở đào tạo đại học với hoạt động nghiên cứu và nhu cầu thực tế của chương trình điện hạt nhân. Đối với một lĩnh vực có yêu cầu cao về năng lực thực hành, việc đào tạo cần được tổ chức theo hướng kết hợp giữa kiến thức nền tảng, nghiên cứu chuyên sâu, thực hành trên thiết bị và trải nghiệm trong môi trường làm việc thực tế. Với hệ thống các đơn vị nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia, VINATOM có nhiều điều kiện tham gia hỗ trợ quá trình này, góp phần rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo trong nhà trường và yêu cầu của ngành công nghiệp hạt nhân.

Trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị nguồn nhân lực cho chương trình điện hạt nhân, việc tận dụng các chương trình đào tạo, thực tập, trao đổi chuyên gia và hợp tác nghiên cứu quốc tế sẽ góp phần bổ sung nhanh những năng lực chuyên môn cần thiết. Các hoạt động hợp tác giữa Việt Nam với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế, Việt Nam - Liên bang Nga, Việt Nam - Nhật Bản... trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử đã phần nào khẳng định vai trò quan trọng của VINATOM trong xây dựng năng lực nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực khi Việt Nam triển khai chương trình điện hạt nhân trong tương lai.

Đặc biệt, VINATOM có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành đội ngũ chuyên gia nòng cốt và đào tạo thế hệ kế cận. Với đặc thù của ngành điện hạt nhân, quá trình đào tạo một chuyên gia có thể kéo dài và đòi hỏi tích lũy kinh nghiệm qua nhiều giai đoạn. Vì vậy, bên cạnh việc thu hút nhân lực trẻ, cần có cơ chế để các chuyên gia giàu kinh nghiệm tham gia hướng dẫn, chuyển giao tri thức và đào tạo tại chỗ. Đây là vấn đề cần được chú trọng khi chương trình điện hạt nhân chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang xây dựng, vận hành và phát triển lâu dài.

Các chuyên gia cho rằng, hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi về yêu cầu và định hướng đào tạo nhân lực cho chương trình điện hạt nhân, mà còn mở ra cơ hội để các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu của Việt Nam tham khảo kinh nghiệm quốc tế, từ đó lựa chọn những mô hình, phương pháp và nội dung đào tạo phù hợp với điều kiện thực tiễn trong nước.

Việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho điện hạt nhân cần được triển khai từ sớm, có lộ trình và tầm nhìn dài hạn, để không chỉ đáp ứng nhu cầu nhân lực trước mắt mà còn hình thành đội ngũ chuyên gia có khả năng làm chủ công nghệ, bảo đảm an toàn và tiếp tục phát triển năng lực hạt nhân quốc gia. Đây sẽ là một trong những yếu tố nền tảng để Việt Nam chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của chương trình điện hạt nhân trong các giai đoạn tiếp theo./.