Trí tuệ nhân tạo “Make in Viet Nam” giải bài toán thực tiễn trong giáo dục

“Thực chiến” để AI đi vào thực tiễn

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, các sáng kiến quốc gia đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối tiến bộ lý thuyết với ứng dụng thực tiễn cho xã hội. Cuộc thi “AI Thực chiến” 2025 tại Việt Nam là một ví dụ điển hình, trở thành động lực thúc đẩy đổi mới phù hợp với các thách thức nội tại.

Được tổ chức bởi Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), phối hợp cùng Trung tâm Dữ liệu Quốc gia (NDC), Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia (NDA), với sự hỗ trợ từ Bộ Công an và Ngân hàng Techcombank, sự kiện đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc nuôi dưỡng tài năng AI nội địa.

Thu hút gần 400 đội thi từ khắp cả nước, Cuộc thi nhấn mạnh nguyên tắc “thực chiến” - tập trung vào tính khả thi, quản lý rủi ro và tác động đo lường được, thay vì chỉ dừng lại ở các ý tưởng trừu tượng.

Thí sinh trải qua các vòng đánh giá nghiêm ngặt, bắt đầu từ vòng sơ loại chọn ra 100 đội xuất sắc nhất, sau đó thu hẹp còn 12 đội vào chung kết.

Không giống các cuộc thi hackathon thông thường, sự kiện này yêu cầu các đội xây dựng nguyên mẫu có kịch bản ứng dụng rõ ràng, chứng minh không chỉ chức năng mà còn tính đạo đức và khả năng mở rộng trong môi trường thực tế.

Hình thức phát sóng trên truyền hình quốc gia kết hợp giữa chiều sâu chuyên môn và tính giải trí, giúp AI tiếp cận đông đảo công chúng và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.

Cuộc thi còn có yếu tố quốc tế với sự tham gia của các đội từ 9 quốc gia ở một số vòng sau, thúc đẩy hợp tác toàn cầu song vẫn ưu tiên giải pháp lấy Việt Nam làm trung tâm. Đội vô địch - Converged - giành giải Nhất với giải pháp hội tụ AI, khẳng định vị thế của tài năng Việt trên trường quốc tế.

Trợ lý khảo thí AI tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn

Trong phân khúc giáo dục của Cuộc thi, giải pháp của đội Vươn Mình thuộc CMC ATI & C-OpenAI (Tập đoàn Công nghệ CMC), nổi bật với công cụ giảm tải hành chính cho hệ thống trường học Việt Nam.

Dựa trên khảo sát thực tế tại các lớp học, đội nhận diện những bất cập trong chu trình khảo thí - soạn đề, tổ chức thi, chấm bài và báo cáo - thường khiến giáo viên mất hàng ngày làm việc cho mỗi kỳ kiểm tra.

Với sĩ số trung bình 40-45 học sinh/lớp và nhiều môn học, giáo viên phải đối mặt với khối lượng công việc lặp lại khổng lồ, hạn chế thời gian dành cho việc hỗ trợ cá nhân hóa học sinh hoặc thiết kế hoạt động giảng dạy hiệu quả.

Giải pháp trợ lý khảo thí AI được thiết kế để tích hợp mượt mà vào quy trình hiện hành. Công cụ số hóa ma trận đề thi, tạo câu hỏi tuân thủ cấu trúc và ràng buộc quy định, tự động chấm bài dựa trên đáp án và barem, đồng thời sinh báo cáo phân tích. Điểm nổi bật là cơ chế “Teacher-in-the-Loop” (Giáo viên tham gia vòng lặp), cho phép thầy cô kiểm soát tiêu chí, chỉnh sửa nội dung và truy vết toàn bộ quá trình thay đổi nhằm đảm bảo minh bạch.

Hệ thống được tối ưu hóa cho dữ liệu tiếng Việt và bối cảnh giáo dục Việt Nam, xử lý tốt các định dạng đầu vào đa dạng như ảnh scan, PDF hay đề thi cũ. Khả năng triển khai linh hoạt - on-premise, hybrid hoặc cloud - ưu tiên bảo vệ dữ liệu nhạy cảm.

Về công nghệ, lõi hệ thống dựa trên mô hình Vision-Language được huấn luyện trên dữ liệu Việt Nam, cho phép trích xuất nội dung có cấu trúc từ hình ảnh, tạo đề thi theo ràng buộc nghiệp vụ, và chấm tự động từ trắc nghiệm đến hỗ trợ chấm tự luận theo tiêu chí giáo viên.

Các phân tích nâng cao cung cấp thông tin về phổ điểm, độ phân hóa, câu hỏi sai phổ biến, lỗ hổng kiến thức, được trực quan hóa qua dashboard theo lớp học hoặc từng học sinh. Cách tiếp cận dựa trên dữ liệu giúp chuyển dịch việc ra quyết định từ cảm tính sang bằng chứng, có tiềm năng thay đổi cách quản lý nhà trường.

Ý nghĩa rộng lớn hơn đối với AI “Make in Viet Nam”

Giải pháp trợ lý khảo thí AI của CMC ATI & C-OpenAI minh họa sự chuyển dịch quan trọng trong hệ sinh thái AI Việt Nam: Từ công nghệ nhập khẩu sang sáng tạo nội địa giải quyết ưu tiên quốc gia.

Chiến lược của Tập đoàn CMC, như ông Đặng Văn Tú (Phó Chủ tịch SVP, Giám đốc Công nghệ CMC, Tổng giám đốc C-OpenAI) chia sẻ, kiên định xây dựng hạ tầng và nền tảng AI chủ quyền, đưa AI vào các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục để giảm phụ thuộc bên ngoài. Thành công của Cuộc thi củng cố mô hình “Make in Viet Nam”, nơi hiệu quả và khả năng triển khai trở thành tiêu chí cốt lõi.

Thông qua việc nghiên cứu trợ lý khảo thí AI dành cho giáo dục, chúng ta khám phá cách các sáng kiến như vậy thể hiện tinh thần “Make in Viet Nam”, chuyển dịch AI từ trình diễn công nghệ sang giá trị xã hội thực tiễn.

So sánh với các cuộc thi toàn cầu như của Google hay Kaggle (chủ yếu tập trung vào thách thức thuật toán), AI Thực chiến nổi bật nhờ định hướng ứng dụng xã hội, trở thành mô hình đáng học hỏi cho các quốc gia đang phát triển, kết hợp cạnh tranh với đổi mới mang tính sứ mệnh.

Cuộc thi AI Thực chiến 2025, thông qua các giải pháp như trợ lý khảo thí của đội Vươn Mình, thể hiện sự trưởng thành của hệ sinh thái AI Việt Nam. Bằng cách ưu tiên các giải pháp thực tiễn, phù hợp với bối cảnh địa phương, Cuộc thi không chỉ tôn vinh tài năng mà còn mở đường cho AI thúc đẩy tiến bộ bao trùm./.