Trào lưu tạo biếm họa nhờ AI bị lợi dụng cho các hoạt động gian lận trực tuyến

Đầu năm 2026, một trào lưu mới đang phủ sóng trên các nền tảng mạng xã hội: Người dùng chia sẻ ảnh cá nhân và nhờ các công cụ AI phác họa lại chân dung hoặc tạo hình minh họa dựa trên cuộc sống, công việc và “tất cả những gì AI biết” về họ.

Kết quả nhận được là phiên bản hoạt hình của chính người dùng trong môi trường công sở, bên gia đình hoặc những yếu tố đặc trưng của nghề nghiệp. Những hình ảnh này đang xuất hiện dày đặc trên Instagram, TikTok và LinkedIn.

Dù trào lưu này mang lại những trải nghiệm thú vị và đầy sáng tạo, các chuyên gia an ninh mạng đưa ra cảnh báo việc tham gia có thể vô tình làm rò rỉ thông tin riêng tư và tạo điều kiện cho kẻ xấu xây dựng các kịch bản lừa đảo cá nhân hóa nhắm mục tiêu trên diện rộng. Đây là một mối đe dọa hiện hữu và cực kỳ đáng quan ngại trong bối cảnh hiện nay.

Theo các chuyên gia từ Kaspersky, yêu cầu này không đơn thuần chỉ là một bộ xử lý hình ảnh thông thường. Để có được những bức hình sát với thực tế nhất, người dùng đã vô tình cho phép các công cụ AI khai thác toàn bộ dữ liệu trong hồ sơ cá nhân mà không đặt ra bất kỳ giới hạn nào.

Điều này xuất phát từ chính câu lệnh: “hãy tạo ảnh hoạt hình về tôi và công việc của tôi dựa trên tất cả những gì bạn biết về tôi”.

Ngoài bức ảnh làm mẫu tham chiếu do người dùng tự cung cấp, AI còn tổng hợp thêm hàng loạt thông tin như tên công ty, logo doanh nghiệp, chức danh, nơi ở, thói quen hàng ngày, sở thích và cả những chi tiết riêng tư về gia đình để tạo nên bức ảnh theo đúng "trend".

Mỗi thông tin, dữ liệu kể trên đều là một mảnh ghép quan trọng để phác họa nên một hồ sơ số chi tiết về bạn. Khi hình ảnh, câu chữ và bối cảnh được liên kết với nhau, những thói quen, các mối quan hệ, địa điểm thường lui tới hay trách nhiệm nghề nghiệp chuyên môn của bạn đều bị phơi bày.

Đây chính là nguồn tư liệu quý giá để tội phạm mạng dàn dựng những chiêu trò lừa đảo tinh vi. Hệ quả là, khi một kẻ lừa đảo biết nơi bạn làm việc, chức danh hay thậm chí là người thân của bạn, cái bẫy sẽ trở nên thuyết phục hơn bao giờ hết. Nạn nhân dễ dàng sập bẫy và cung cấp thông tin nhạy cảm hoặc tiền bạc.

Mối đe dọa này càng trở nên đặc biệt nghiêm trọng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC). Mặc dù tỷ lệ ứng dụng AI dẫn đầu thế giới với 78% nhân sự sử dụng hàng tuần (vượt xa mức trung bình toàn cầu 72%), nhiều người dùng tại đây vẫn còn lúng túng trước các kiến thức công nghệ nền tảng.

Sự chênh lệch này khiến họ dễ dàng sập bẫy các chiêu trò thao túng tâm lý và lừa đảo qua mạng (phishing).

Bên cạnh đó, khi tương tác với các nền tảng này, người dùng không chỉ chia sẻ mỗi bức ảnh thành phẩm cuối cùng. Tùy vào dịch vụ và chính sách quyền riêng tư, nhà cung cấp có thể lưu trữ cả ảnh gốc, nội dung câu lệnh, lịch sử sử dụng cho đến các dữ liệu kỹ thuật như địa chỉ IP, thông tin thiết bị hay thói quen tương tác.

Một phần thông tin này có thể được giữ lại để vận hành dịch vụ, cải thiện hiệu suất hoặc huấn luyện các mô hình AI. Điều này có nghĩa là dữ liệu không nhất thiết sẽ biến mất ngay sau khi hình ảnh được tạo ra, mà có thể tồn tại lâu hơn người dùng nghĩ.

Chuyên gia an ninh mạng cho rằng, trào lưu tạo chân dung biếm họa về đời sống cá nhân đang gây sốt tưởng như chỉ là một hình thức giải trí vô hại, nhưng thực chất đây lại là bản tóm tắt tự nguyện” cung cấp thông tin cá nhân cho tội phạm mạng.

Mỗi khi người dùng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương cung cấp chi tiết về bản thân cho AI chỉ để đổi lấy một bức ảnh minh họa thú vị, họ đang vô tình “dâng” cho kẻ xấu bộ tài liệu chi tiết để chuẩn bị cho một cuộc tấn công lừa đảo bằng kỹ thuật thao túng tâm lý.

Ông Adrian Hia, Giám đốc Điều hành khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Kaspersky cho rằng: “Tại khu vực đang dẫn đầu thế giới về mức độ ứng dụng AI nhưng kiến thức kỹ thuật vẫn còn hạn chế, những “chân dung số” này có thể trở thành tấm bản đồ nguy hiểm. Chúng ta vô tình cung cấp ngữ cảnh để kẻ lừa đảo biến một email lừa đảo chung chung thành một cuộc lừa đảo cá nhân hóa với mức độ thuyết phục cao và có thể vượt qua hàng rào phòng thủ của những người dùng thận trọng nhất”.

Dù các công cụ này có thể mang lại trải nghiệm sáng tạo thú vị trên môi trường số, các chuyên gia khuyên người dùng nên cẩn trọng hơn khi tham gia các trào lưu tương tự./.