Tối ưu vận hành tòa soạn hội tụ trong thời đại chuyển đổi số

Tuy nhiên, thực tiễn tại Việt Nam cho thấy nhiều cơ quan báo chí mới dừng ở mức hội tụ tổ chức, trong khi phần khó nhất tối ưu vận hành vẫn còn là khoảng trống. Hội thảo “Quản lý tòa soạn hội tụ” do Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tại Tây Ninh mới đây đã chỉ ra rõ thực trạng này, đồng thời mở ra một diễn đàn để nhìn lại những thách thức và cơ hội của báo chí Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi số.

Tại đây, các đại biểu thống nhất rằng mô hình hội tụ đã hình thành, nhưng vẫn chưa đạt được mức vận hành đồng bộ giữa tổ chức - quy trình - công nghệ - con người như các tòa soạn quốc tế. Những nút thắt về quy trình phân mảnh, thiếu dữ liệu, năng lực số chưa đồng đều và sự thiếu liên thông giữa các bộ phận đang khiến nhiều cơ quan báo chí “mang danh hội tụ nhưng vận hành theo lối cũ”.

Bối cảnh hợp nhất: Cơ hội và thách thức

Bối cảnh chuyển đổi số và tinh gọn bộ máy đã thúc đẩy nhiều địa phương hợp nhất báo và đài phát thanh - truyền hình thành một cơ quan báo chí đa nền tảng. Bước đi này nhằm thống nhất đầu mối quản lý, tối ưu hóa nguồn lực và xây dựng nền báo chí hiện đại, đáp ứng nhu cầu thông tin nhanh chóng của công chúng. Các cơ quan như Báo và Phát thanh - Truyền hình Tây Ninh hay Cà Mau đã triển khai mô hình này, tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa các kênh truyền thông.

Tuy nhiên, sau hợp nhất tòa soạn hội tụ đối mặt với nhiều thách thức lớn. Đầu tiên là tổ chức sản xuất nội dung đa nền tảng. Nội dung không chỉ dừng lại ở bài viết mà còn phải bao gồm video, podcast, infographic và bài đăng mạng xã hội. Điều này đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận biên tập, kỹ thuật và marketing. Thứ hai, tiêu chuẩn kỹ năng mới cho phóng viên và biên tập viên: Họ không chỉ cần khả năng viết lách mà còn phải thành thạo công cụ số hóa, từ quay phim, chỉnh sửa video đến phân tích dữ liệu. Cuối cùng, quản trị theo hướng dữ liệu trở thành yếu tố sống còn, với việc sử dụng công nghệ để theo dõi hiệu quả nội dung, phân tích đối tượng khán giả và tối ưu hóa quy trình sản xuất.

Kinh nghiệm từ các chuyên gia

Hội thảo là diễn đàn trao đổi quý báu, nơi các đại biểu chia sẻ mô hình vận hành từ địa phương đến trung ương. Nhà báo Châu Hồng Khá, Phó Tổng Biên tập Báo và Phát thanh - Truyền hình Tây Ninh, trình bày tham luận về “Xây dựng cơ quan báo chí đa phương tiện, đa nền tảng tại Tây Ninh”. Ông nhấn mạnh vai trò của sản xuất video và nội dung cho mạng xã hội, nơi tỷ lệ tương tác cao hơn. Theo ông, tòa soạn cần xây dựng quy trình sản xuất nội dung linh hoạt, từ ý tưởng ban đầu đến phân phối trên nhiều kênh, đồng thời sử dụng dữ liệu để đo lường hiệu quả.

Tương tự, nhà báo Đỗ Văn Thiện, Phó Tổng Thư ký tòa soạn Báo Pháp luật TP.HCM, chia sẻ kinh nghiệm phát triển tòa soạn hội tụ theo định hướng “đa phương tiện, đa nền tảng, đa dịch vụ”. Ông cho rằng, trong thời đại số hóa, tòa soạn không chỉ sản xuất tin tức mà còn cung cấp dịch vụ như tư vấn pháp lý qua ứng dụng, tạo ra nguồn thu mới. “Chúng ta phải nghĩ lớn hơn, không chỉ là báo chí mà là nền tảng thông tin toàn diện”, ông Thiện khuyến nghị.

Từ lý thuyết đến thực tiễn

Tại các phiên làm việc, đại biểu tập trung thảo luận 4 nhóm nội dung chính, mang tính thực tiễn cao.

Thứ nhất, kinh nghiệm xây dựng và vận hành tòa soạn hội tụ trong nước và quốc tế. Các ví dụ từ BBC hay CNN cho thấy, tòa soạn hội tụ thành công khi có cấu trúc linh hoạt, với đội ngũ đa nhiệm và công nghệ hỗ trợ.

Thứ hai, mô hình giao ban, điều phối tuyến bài và cơ chế chủ biên. Việc tổ chức giao ban hàng ngày, sử dụng phần mềm quản lý nội dung như CMS, giúp phối hợp hiệu quả giữa các nền tảng.

Thứ ba, ứng dụng công nghệ và dữ liệu. Các tòa soạn đang sử dụng AI để phân tích xu hướng, cá nhân hóa nội dung và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Ví dụ, phân tích dữ liệu từ Google Analytics giúp hiểu nhu cầu công chúng, từ đó điều chỉnh chiến lược. Cuối cùng, quản trị nhân sự: Xử lý xung đột giữa các bộ phận, tạo động lực làm việc và phát triển đội ngũ đa năng. Các chuyên gia nhấn mạnh cần xây dựng văn hóa làm việc hợp tác, với chế độ khen thưởng dựa trên hiệu quả số hóa.

Nhiều tham luận đi sâu vào thực tế triển khai tại địa phương, phản ánh những khó khăn như thiếu kinh phí, nhân lực và công nghệ.

Hội thảo không chỉ là nơi chia sẻ lý thuyết mà còn là diễn đàn gắn kết đội ngũ làm báo, đồng thời thúc đẩy tư duy đổi mới, giúp các tòa soạn vận hành hiệu quả hơn trong kỷ nguyên chuyển đổi số. Với sự hỗ trợ từ Hội Nhà báo Việt Nam, ngành báo chí Việt Nam đang trên con đường hội tụ, sẵn sàng đón nhận những cơ hội từ công nghệ. Tương lai, tòa soạn hội tụ sẽ không chỉ là nơi sản xuất tin tức mà còn là trung tâm thông tin đa chiều, phục vụ cộng đồng một cách toàn diện và bền vững./.