Thủ tướng giao nhiệm vụ làm chủ một số công nghệ chiến lược cho Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh

Ngày 13/10/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đến dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ Khai khóa năm học 2026 - 2027 với chủ đề “ĐHQG-TP. HCM với khát vọng tự chủ công nghệ chiến lược bằng nhân tài Việt Nam” do ĐHQG-TP. HCM tổ chức.

Cùng dự có Bí thư Thành ủy TP. HCM Trần Lưu Quang; các Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo TP. HCM và các địa phương; các thế hệ lãnh đạo ĐHQG-TP. HCM, đối tác, doanh nghiệp (DN) cùng hơn 700 học sinh, sinh viên tiêu biểu của toàn hệ thống ĐHQG-TP. HCM.

Lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đánh giá cao, biểu dương những nỗ lực và kết quả tích cực của ĐHQG-TP. HCM đã đạt được trong 31 năm xây dựng và phát triển, thực hiện xuất sắc sứ mệnh làm đầu tàu, nòng cốt cho hệ thống giáo dục đại học (ĐH) cả nước, phục vụ đắc lực cho công cuộc đổi mới và phát triển đất nước.

Thủ tướng yêu cầu ĐHQG-TP. HCM đổi mới tư duy và phương thức quản trị, xây dựng môi trường học thuật tôn trọng sáng tạo, đề cao thực chất, lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2030, trường thuộc nhóm 100 cơ sở giáo dục ĐH hàng đầu châu Á, đến năm 2045 trở thành hệ thống ĐH nghiên cứu hàng đầu châu Á, có ít nhất 4 ngành được xếp hạng trong nhóm 50 của các bảng xếp hạng quốc tế uy tín.

Để đạt được mục tiêu này, Thủ tướng lưu ý 5 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, ĐHQG-TP. HCM phải trở thành nơi phát hiện, đào tạo và quy tụ nhân tài hàng đầu đất nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược, xây dựng hệ sinh thái kết nối liên tục từ học sinh xuất sắc, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh đến nhà khoa học trẻ và chuyên gia hàng đầu. Nhà trường cần nâng cao chất lượng đào tạo, hiện đại hóa quản trị và tạo điều kiện để nhân tài phát huy năng lực, cống hiến lâu dài.

Thứ hai, phát huy vai trò trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách, cung cấp luận cứ khoa học tin cậy cho quá trình hoạch định chính sách phát triển của đất nước, vùng và địa phương. Tri thức từ giảng đường, phòng thí nghiệm cần được đưa vào thực tiễn quản trị, đổi mới mô hình phát triển và cải thiện đời sống nhân dân.

Thứ ba, xây dựng ĐHQG-TP. HCM thành một ĐH thống nhất về chiến lược và sức mạnh, không chỉ là phép cộng cơ học của các trường thành viên. Với mỗi nhiệm vụ lớn, cần nhanh chóng hình thành nhóm nghiên cứu liên ngành mạnh, sử dụng chung đội ngũ, phòng thí nghiệm và dữ liệu, đồng thời xác định người đứng đầu chịu trách nhiệm đến sản phẩm cuối cùng.

Thứ tư, kết nối đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo (ĐMST) thành một chuỗi thống nhất, bảo đảm DN tham gia từ sớm thay vì chỉ xuất hiện ở khâu cuối. Đối với các ngành mới như bán dẫn, lượng tử và hàng không vũ trụ, cần huy động chuyên gia trong nước, quốc tế và DN tham gia, gắn đào tạo với yêu cầu về chất lượng sản phẩm đầu ra.

Thứ năm, ĐHQG-TP. HCM phải nhận trách nhiệm làm chủ một số công nghệ chiến lược, tránh dàn trải nguồn lực hoặc chỉ dừng ở công bố khoa học. Nhà trường cần xác định rõ công nghệ cần làm chủ, sản phẩm cần tạo ra, đối tượng sử dụng và thời điểm có kết quả; từng bước phát triển công nghệ lõi, năng lực công nghệ nội sinh và sản phẩm có khả năng cạnh tranh, mang thương hiệu Việt Nam.

Thủ tướng đồng thời đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương xây dựng đề án đầu tư mạnh, có cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển ĐH tinh hoa theo mô hình ĐH nghiên cứu đẳng cấp thế giới. Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các ĐHQG gắn với trách nhiệm giải trình, công khai và đánh giá độc lập.

Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế kinh phí theo gói cho hoạt động khoa học, công nghệ (KHCN) và ĐMST tại các tổ chức KH&CN công lập thuộc ĐH trọng điểm. Ngoài ra, hoàn thiện chính sách để kết quả nghiên cứu vượt qua khoảng trống từ phòng thí nghiệm đến thị trường.

Đối với TP. HCM, các địa phương vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), Thủ tướng đề nghị nghiên cứu đặt hàng trực tiếp, hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung cho ĐHQG-TP. HCM, nhằm đào tạo nhân lực chất lượng cao, triển khai nghiên cứu và phát triển (R&D) sản phẩm công nghệ theo nhu cầu thực tế.

Gửi thông điệp tới học sinh, sinh viên, Thủ tướng nhấn mạnh đất nước không chỉ cần những người giỏi công nghệ, mà còn cần những người có năng lực, trách nhiệm, khát vọng và tri thức toàn cầu nhưng có cội nguồn Việt Nam. Người học cần biết đặt câu hỏi, tranh luận, thử nghiệm, liên tục hoàn thiện bản thân và làm chủ công nghệ.

Khát vọng lớn hơn một vị trí trên bảng xếp hạng

ĐHQG-TP. HCM là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và ĐMST hàng đầu, giữ vai trò nòng cốt trong đổi mới giáo dục ĐH với hơn 110.000 người học, 180 chương trình đạt chuẩn kiểm định quốc tế, 13 ngành thuộc nhóm 500 thế giới và vị trí trong nhóm 801-850 ĐH hàng đầu thế giới. Năm 2025, đơn vị công bố gần 4.000 bài báo quốc tế, dẫn đầu cả nước. Năm 2026 mở mới 25 ngành đào tạo sau ĐH, trong đó 12 ngành gắn với công nghệ chiến lược. Hợp tác Nhà nước - Nhà trường - DN chuyển từ ký kết sang cùng triển khai gần 400 nhiệm vụ với 9 địa phương và nhiều DN, tập đoàn lớn.

“Một ĐH không lớn vì có nhiều đơn vị, có đông người học. Tầm vóc của ĐH nằm ở những con người mà ĐH đào tạo, ở tri thức mà ĐH đóng góp, và ở việc có mặt khi xã hội cần một lời giải đáng tin cậy”, thông điệp của GS. TS. Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐHQG-TP. HCM, tại Lễ Khai khóa năm 2026 không chỉ đặt ra cách nhìn về tầm vóc một ĐH, mà còn thể hiện yêu cầu đối với một trung tâm đào tạo và nghiên cứu lớn: phải chuyển hóa tiềm lực đa ngành thành năng lực giải quyết những vấn đề thực tiễn của đất nước.

Theo GS. TS. Nguyễn Thị Thanh Mai, ĐHQG-TP. HCM có lợi thế tập hợp nhiều lĩnh vực từ khoa học cơ bản, công nghệ, kỹ thuật, y dược đến nông nghiệp, kinh tế, luật và khoa học xã hội. Lợi thế này cần được phát huy thông qua sự kết nối giữa các đơn vị, ngành đào tạo và nhóm nghiên cứu để cùng giải quyết những bài toán lớn, thay vì hoạt động rời rạc.

GS. TS. Nguyễn Thị Thanh Mai dẫn ví dụ, một bài toán của ĐBSCL cần sự phối hợp giữa tri thức về nông nghiệp, môi trường, hạ tầng, dữ liệu, kinh tế và văn hóa. Tương tự, việc phát triển một thiết bị bay không người lái đòi hỏi sự tham gia của các lĩnh vực vật liệu, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), cơ khí, năng lực sản xuất và khung pháp lý.

“Đất nước không cần thêm một cỗ máy khổng lồ. Đất nước cần một người khổng lồ biết mình đang đi đâu, biết mình chịu trách nhiệm với ai, dám nhận việc khó và dám nói điều cần nói”, Giám đốc ĐHQG-TP. HCM nhấn mạnh, sức mạnh của một ĐH không chỉ nằm ở quy mô, mà còn ở khả năng huy động nguồn lực, kết nối tri thức và chịu trách nhiệm đến cùng về kết quả. Người thầy cũng cần thay đổi vai trò, không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn thiết kế trải nghiệm học tập, hướng dẫn nghiên cứu, kết nối sinh viên với DN, phòng thí nghiệm và các bài toán thực tế.

Đối với người học, GS. TS. Nguyễn Thị Thanh Mai nhấn mạnh tầm quan trọng của tư duy phản biện, khả năng đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin và ý thức trách nhiệm trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng. Sinh viên cần nhận diện cả cơ hội lẫn những mặt trái của công nghệ, từ tác động môi trường đến nguy cơ gia tăng khoảng cách giữa những người làm chủ công nghệ và những người chỉ sử dụng công nghệ.

Khát vọng của ĐHQG TP. HCM, theo GS. TS Nguyễn Thị Thanh Mai, không dừng ở thứ hạng quốc tế. Nhà trường mong muốn trở thành môi trường đủ sức hấp dẫn, để những người trẻ Việt Nam đang làm việc tại các trung tâm khoa học trên thế giới trở về hoặc hợp tác lâu dài.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, GS. TS. Nguyễn Thị Thanh Mai kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo sớm ban hành nghị định mới về ĐHQG và các quy định pháp luật liên quan, tạo cơ chế phù hợp để Nhà trường chủ động hơn trong quản trị, đào tạo, thu hút chuyên gia và liên kết DN.

Giám đốc Nguyễn Thị Thanh Mai cũng đề xuất cơ chế giao kinh phí theo chu kỳ đủ dài cho nghiên cứu và đào tạo sau ĐH, nguồn vốn ban đầu cho những công nghệ có mức độ rủi ro cao và điều kiện vận hành bền vững các phòng thí nghiệm dùng chung.

ĐHQG-TP. HCM đồng thời cam kết công khai mục tiêu, tiến độ, chấp nhận đánh giá độc lập, sử dụng hiệu quả nguồn lực và chịu trách nhiệm về sản phẩm nghiên cứu.

Gắn nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn

Trong khuôn khổ chương trình, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các đại biểu đã tham quan Triển lãm thành tựu KHCN và ĐMST, giới thiệu các sản phẩm, công nghệ tiêu biểu do đội ngũ nhà khoa học ĐHQG-TP. HCM nghiên cứu, phát triển.

Các sản phẩm được giới thiệu gồm robot cứu hỏa bốn chân, hệ thống giao diện não - máy tính, ứng dụng AI hỗ trợ sinh sản, chip vi mạch bán dẫn, sản phẩm từ dược liệu bản địa, công nghệ tế bào gốc, miếng dán vi kim, pin mặt trời thế hệ mới,…

Tại triển lãm, ĐHQG-TP. HCM giới thiệu lộ trình phát triển công nghệ chiến lược theo ba giai đoạn. Đến năm 2030, đơn vị đặt mục tiêu đạt 100 sáng chế quốc tế, phát triển 10 sản phẩm công nghệ chiến lược, làm chủ 15 công nghệ lõi, hình thành 20 nhóm nghiên cứu mạnh và khẳng định vị thế trong nhóm các ĐH hàng đầu châu Á.

Các hoạt động tại buổi lễ cũng ghi nhận đóng góp của đội ngũ nhà khoa học, giảng viên và người học. Thủ tướng Chính phủ trực tiếp trao quà khen thưởng các cá nhân tham gia “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Trong đó, các giảng viên, cán bộ chuyên môn, của Trường ĐH Bách khoa và Trường ĐH Khoa học Tự nhiên đã ứng dụng phương pháp khảo sát địa vật lý, phân tích dữ liệu và khoanh vùng các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ, hỗ trợ lực lượng chức năng trong công tác tìm kiếm, quy tập.

ĐHQG-TP. HCM cũng vinh danh các nhà khoa học, nhóm nghiên cứu đạt giải thưởng, danh hiệu uy tín trong nước và quốc tế; các tập thể, cá nhân có thành tích nổi bật trong sáng chế, công bố khoa học và nghiên cứu ứng dụng, cùng những học sinh, sinh viên đạt thành tích xuất sắc.

Bên cạnh đó, 7 DN, đối tác đã trao các khoản tài trợ phục vụ phát triển ĐHQG-TP. HCM với tổng giá trị gần 160 tỷ đồng, góp phần tăng cường nguồn lực cho đào tạo, nghiên cứu và phát triển công nghệ.

Thông qua các nhiệm vụ được Thủ tướng giao và định hướng phát triển của nhà trường, ĐHQG-TP. HCM được kỳ vọng tiếp tục phát huy lợi thế đa ngành, kết nối nguồn lực nghiên cứu và đào tạo, từng bước chuyển hóa tri thức thành công nghệ, sản phẩm phục vụ nhu cầu thực tiễn, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước./.