Tần số - Chủ động tài nguyên phục vụ phát triển công nghệ chiến lược

Quy hoạch phổ tần để thúc đẩy các công nghệ chiến lược

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực tăng trưởng mới, nền tảng nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và bảo đảm độc lập, tự chủ về công nghệ.

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Danh mục công nghệ chiến lược, trong đó có thông tin di động 6G, phương tiện bay không người lái (UAV) và hệ thống đường sắt tốc độ cao. Đây là những lĩnh vực được kỳ vọng tạo đột phá về hạ tầng và năng lực cạnh tranh quốc gia trong thời gian tới. Điểm chung của cả ba công nghệ là đều cần sử dụng tài nguyên phổ tần để vận hành.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số vô tuyến điện (VTĐ), cho biết với tinh thần khẩn trương triển khai các công nghệ chiến lược vào thực tiễn, công tác quy hoạch và quản lý tần số cần được thực hiện sớm để tạo nền tảng cho quá trình phát triển.

Theo ông Lê Văn Tuấn, ba công nghê với những đặc thù rất riêng đòi hỏi những bài toán về tần số khác nhau cần phải giải quyết.

Đối với thông tin di động 6G, đây được xác định là thành phần cốt lõi của hạ tầng số. Đặc thù của 6G là yêu cầu băng thông siêu rộng, lớn hơn nhiều so với 5G để đáp ứng các kịch bản ứng dụng (use case) mới. Bên cạnh đó, điểm khác biệt quan trọng của 6G so với các thế hệ thông tin di động trước là sự xuất hiện của mạng phi mặt đất (NTN).

Điều này dẫn đến bài toán hoàn toàn mới về việc xem xét, quy hoạch băng tần dành cho vệ tinh tích hợp trong hệ sinh thái 6G.

Đối với đường sắt tốc độ cao, với đặc trưng vận hành ở tốc độ rất lớn, toàn bộ hệ thống phải được điều hành thông qua thông tin vô tuyến, bảo đảm đồng thời ba yêu cầu: điều hành, an toàn chạy tàu và thông tin liên lạc.

Bên cạnh đó là bài toán về mô hình cấp phép và quy hoạch phổ tần để tránh gây nhiễu với các hệ thống hiện hữu, đặc biệt là hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC).

Đối với phương tiện bay không người lái (UAV), phương thức quản lý tần số hiện nay mới phù hợp với giai đoạn sử dụng máy bay không người lái (drone) quy mô nhỏ, chủ yếu phục vụ mục đích giải trí.

Khi bước vào kỷ nguyên kinh tế tầm thấp với mật độ UAV lớn, tải trọng cao, thậm chí xuất hiện các phương tiện bay chở người trong đô thị, Việt Nam cần xem xét lại nhu cầu sử dụng phổ tần và bài toán quản lý tần số phù hợp.

Theo ông Lê Văn Tuấn, hội thảo là diễn đàn để tìm lời giải cho những bài toán trên. Cục trưởng Cục Tần số VTĐ đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm.

Một là phân tích chuyên sâu đặc tính và nhu cầu phổ tần của từng công nghệ trong bối cảnh Việt Nam.

Hai là đề xuất mô hình quản lý và phương thức cấp phép phù hợp với điều kiện thực tiễn, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và hạn chế nguy cơ gây nhiễu với các hệ thống vô tuyến khác.

Ba là đề xuất lộ trình quy hoạch phổ tần và kế hoạch thử nghiệm công nghệ.

Gỡ nút thắt về phổ tần, mở đường cho 6G, UAV và đường sắt tốc độ cao

Tại hội thảo, các chuyên gia đến từ doanh nghiệp viễn thông, công nghệ và logistics đã chia sẻ nhiều góc nhìn về nhu cầu phổ tần cho các công nghệ chiến lược của Việt Nam.

Đại diện Ericsson cho biết các nghiên cứu đều dự báo dịch vụ 6G thương mại sẽ bắt đầu từ khoảng năm 2030. Để đáp ứng các ứng dụng mới dựa trên AI, thực tế mở rộng (XR), Internet vạn vật (IoT) và các dịch vụ yêu cầu dung lượng lớn, mạng 6G sẽ cần băng thông cao hơn đáng kể so với 5G.

Theo Ericsson, dựa trên phân tích tác động của AI, công nghệ 6G sẽ cần bổ sung khoảng 1,5 - 2,2 GHz phổ tần để tạo dư địa phát triển cho các nhà mạng. Trong khi đó, GSMA dự báo giai đoạn 2035 - 2040 sẽ cần trung bình 2 - 3 GHz phổ tần trung (1 - 10 GHz) tại các khu vực có mật độ dân số cao trên thế giới; riêng nhóm quốc gia có nhu cầu cao nhất sẽ cần từ 2,5 - 4 GHz.

Ericsson cũng cho biết Hội nghị Thông tin vô tuyến thế giới năm 2027 (WRC-27) đang xem xét dải tần 7.125 - 8.400 GHz cho công nghệ 6G. Nhiều quốc gia trong khu vực đã định hướng sử dụng dải tần này, tạo thuận lợi cho việc phối hợp tần số và giảm nhiễu tại khu vực biên giới.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Vũ Quốc Khánh, Phó Trưởng ban Công nghệ VNPT, cho rằng 6G không chỉ là thế hệ thông tin di động tiếp theo mà sẽ trở thành hạ tầng kết nối cho các hệ thống số quy mô quốc gia.

Theo ông, việc dự báo nhu cầu phổ tần cần bắt đầu từ các kịch bản ứng dụng và mô hình vận hành của từng hệ thống.

Bài toán về 6G không chỉ thuần túy là góc nhìn công nghệ mà thực tế cho thấy phổ tần số quốc gia chuyển tiếp từ 5G lên 6G sẽ bị chi phối bởi bài toán về hạ tầng số trọng điểm trong tương lai như kinh tế tầm thấp, sản xuất thông minh, đường sắt tốc độ cao và các lĩnh vực liên quan tới hạ tầng AI, ứng dụng AI,…Từ các kịch bản ứng dụng đó mới có thể xác định đặc tính lưu lượng và nhu cầu phổ tần một cách sát thực tế.

Đối với UAV, VNPT nhận định nhu cầu băng thông không đến từ từng thiết bị bay riêng lẻ mà từ toàn bộ hệ sinh thái kinh tế tầm thấp. Khi hàng nghìn UAV đồng thời kết nối với nền tảng quản lý bay, AI, điện toán biên, điện toán đám mây, bản sao số và hệ thống quản lý không lưu tầm thấp, lưu lượng dữ liệu sẽ tăng mạnh, kéo theo nhu cầu phổ tần lớn hơn nhiều so với hiện nay.

Đối với đường sắt tốc độ cao, đại diện Huawei cho biết hệ thống thông tin liên lạc đường sắt đang phát triển từ công nghệ VHF và GSM-R sang FRMCS thế hệ mới. Theo đó, sử dụng băng tần 1,9 GHz là giải pháp tối ưu cho FRMCS, giúp bảo đảm vùng phủ sóng ổn định, tương thích với hạ tầng viễn thông hiện có, đồng thời mở ra khả năng hội tụ mạng, tối ưu chi phí và cung cấp nhiều dịch vụ giá trị gia tăng cho hành khách.

Một lĩnh vực khác được kỳ vọng tạo ra nhu cầu phổ tần lớn là kinh tế tầm thấp. Ông Đặng Hải Long, đại diện Vietnam Post cho biết logistics bằng UAV đang trở thành ứng dụng tiên phong của mô hình kinh tế này. Thực tiễn tại Mỹ và Trung Quốc cho thấy UAV đã được sử dụng rộng rãi trong giao hàng bán lẻ, vận chuyển y tế, bưu chính và logistics liên vùng, góp phần nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và khả năng tiếp cận các khu vực khó khăn.

Theo Vietnam Post, UAV chỉ là một thành phần trong hệ sinh thái logistics kết nối đường bộ và đường không. Việc triển khai thành công logistics bằng UAV đòi hỏi hạ tầng số đồng bộ cùng kết nối ổn định.

Qua các chương trình thử nghiệm tại Bệnh viện Đức Giang (Hà Nội), tuyến Cần Giờ - Vũng Tàu và Điện Biên, doanh nghiệp nhận thấy mỗi điều kiện địa hình đều đặt ra yêu cầu khác nhau về vùng phủ sóng, định vị, điều khiển bay, hạ tầng mặt đất và bảo đảm an toàn.

Vì vậy, Vietnam Post kiến nghị xây dựng cơ chế khảo sát, đo kiểm và thử nghiệm có kiểm soát đối với hệ thống điều khiển, kết nối và định vị theo hành lang bay UAV; đồng thời thiết lập cơ chế phối hợp kỹ thuật liên ngành nhằm bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật được xác định đầy đủ, thống nhất từ trước khi nhập khẩu đến khi hoàn tất hợp quy sau nhập khẩu thiết bị.

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất rằng trong kỷ nguyên số, phổ tần không còn chỉ là tài nguyên dành cho viễn thông mà đã trở thành hạ tầng nền tảng của các công nghệ chiến lược. Quy hoạch phổ tần sớm, đồng bộ và hiệu quả sẽ tạo nền tảng để Việt Nam chủ động phát triển, làm chủ các công nghệ chiến lược, đồng thời nâng cao vị thế quốc gia trong lĩnh vực thông tin vô tuyến./.