Số hoá tài nguyên phục vụ việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa và du lịch bền vững
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hoá gắn với phát triển du lịch không chỉ dừng lại ở các phương thức truyền thống mà đòi hỏi sự tham gia mạnh mẽ của khoa học và công nghệ. Đây cũng là nội dung trọng tâm được thảo luận tại Hội thảo “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch bền vững” do UBND tỉnh Cà Mau tổ chức ngày 26/4, trong khuôn khổ Tuần lễ khoa học, công nghệ, văn hoá, du lịch năm 2026.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng, Cà Mau (sau khi hợp nhất với Bạc Liệu thành tỉnh Cà Mau mới) hiện đang sở hữu hệ thống di sản phong phú, đa dạng và giàu bản sắc, với 112 di tích được xếp hạng và 8 di sản văn hoá phi vật thể.
Đây là nguồn tài nguyên quý giá, tạo nền tảng để phát triển các sản phẩm du lịch theo hướng xanh, trải nghiệm và bền vững.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, việc khai thác các giá trị di sản vẫn chưa tương xứng với tiềm năng; nhiều di sản mới chỉ dừng lại ở dạng tài nguyên, chưa được chuyển hóa hiệu quả thành sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao, lượng khách tham quan còn hạn chế, doanh thu chưa đạt kỳ vọng.
Trong bối cảnh đó, hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần định hình cách tiếp cận mới, trong đó khoa học, công nghệ và đặc biệt là chuyển đổi số được xác định là một trong những động lực then chốt để “đánh thức” các giá trị di sản.
Việc ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, lưu trữ và bảo tồn di sản, mà còn mở ra khả năng kết nối, quảng bá và khai thác các giá trị văn hóa theo hướng hiện đại, linh hoạt và phù hợp với nhu cầu của du khách.
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã tập trung phân tích những “điểm nghẽn” trong phát triển du lịch di sản hiện nay, bao gồm hạn chế trong công tác quy hoạch không gian du lịch, thiếu liên kết giữa các điểm đến, sản phẩm du lịch còn đơn điệu và đặc biệt là mức độ ứng dụng công nghệ còn chưa cao.
Trong khi đó, yêu cầu của thị trường du lịch đang thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi các điểm đến phải có khả năng cung cấp thông tin kịp thời, trải nghiệm đa dạng và tương tác cao.
Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là giải pháp tăng cường số hoá tài nguyên di sản phục vụ quản lý và phát triển du lịch.
Theo đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về di sản, tích hợp trên các nền tảng quản lý tập trung sẽ giúp chuẩn hoá thông tin, hỗ trợ công tác quy hoạch và ra quyết định. Đồng thời, các công nghệ như bản đồ số, thực tế ảo, thực tế tăng cường, hệ thống thuyết minh tự động đa ngôn ngữ hay các ứng dụng du lịch thông minh có thể được triển khai nhằm nâng cao trải nghiệm của du khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu.
Bên cạnh yếu tố công nghệ, các ý kiến tại hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Theo các chuyên gia, để phát triển du lịch di sản một cách bền vững, cần đảm bảo sự hài hoà giữa ba yếu tố: Di tích - cộng đồng - du lịch. Trong đó, cộng đồng địa phương không chỉ là chủ thể gìn giữ di sản mà còn cần được tham gia trực tiếp vào quá trình khai thác, cung cấp dịch vụ và hưởng lợi từ hoạt động du lịch.
Công nghệ số, trong trường hợp này, có thể đóng vai trò là công cụ hỗ trợ kết nối cộng đồng với du khách, thông qua các nền tảng trực tuyến, hệ sinh thái du lịch số và các kênh quảng bá hiện đại./.
