Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường

Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Vũ Hải Quân cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ KH&CN phối hợp với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan hoàn thiện dự thảo trên cơ sở ý kiến của ĐBQH. Dự thảo được rà soát nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng bộ các quy định và khả thi khi triển khai.

Theo Bộ trưởng, đo lường có vai trò thiết yếu trong đời sống kinh tế - xã hội, trực tiếp liên quan đến quyền lợi người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Kết quả đo chính xác giúp người dân thanh toán đúng lượng điện, nước, xăng dầu sử dụng; hỗ trợ ngành y tế trong chẩn đoán, điều trị và giúp doanh nghiệp (DN) kiểm soát chất lượng, tiết kiệm nguyên liệu.

Việc sửa đổi Luật nhằm khắc phục những bất cập trong thực tiễn, đồng thời tạo hành lang pháp lý đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Dự thảo Luật tập trung vào ba định hướng: đổi mới phương thức quản lý theo hướng giảm thủ tục, giảm chi phí tuân thủ nhưng tăng cường kiểm soát gian lận; hoàn thiện cơ sở pháp lý cho CĐS trong đo lường; phát triển năng lực kỹ thuật, hạ tầng và nhân lực đo lường phục vụ sản xuất, nghiên cứu khoa học, ĐMST và hội nhập quốc tế.

Đáng chú ý, Luật bổ sung các quy định liên quan đến phương tiện đo có tích hợp phần mềm. Theo đó, phần mềm, tham số và dữ liệu đo phải được bảo vệ tính toàn vẹn; việc thay đổi, cập nhật phải có khả năng ghi nhận, lưu trữ và truy xuất để phục vụ kiểm tra. Các thiết bị đo cần có cơ chế ngăn ngừa hoặc phát hiện hành vi can thiệp trái phép, tránh làm sai lệch kết quả đo.

Luật cũng tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thông qua quy định về trách nhiệm hoàn trả tiền nếu có khoản thu không đúng do kết quả đo sai lệch. Trường hợp phương tiện đo hoặc phần mềm có lỗi chung dẫn đến thu sai, tổ chức, cá nhân sử dụng kết quả đo để thu tiền phải rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng và thực hiện nghĩa vụ hoàn trả theo quy định. Người tiêu dùng đồng thời có quyền yêu cầu cung cấp, trích xuất dữ liệu đo liên quan trực tiếp đến giao dịch để làm căn cứ khiếu nại, giải quyết tranh chấp.

Để bảo đảm Luật đi vào cuộc sống, Chính phủ sẽ chỉ đạo xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành đồng bộ; làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc phân cấp phải gắn với hướng dẫn chuyên môn, đào tạo nhân lực và bảo đảm điều kiện thực hiện.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027./.