Quản trị rủi ro thuế trong thương mại điện tử dựa trên dữ liệu số

Sáng 6/8, tại Hà Nội, Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp phối hợp với Hội Tư vấn Thuế Việt Nam tổ chức Hội thảo “Quản trị rủi ro thuế thương mại điện tử”.

Quản trị rủi ro thuế trở thành yêu cầu tất yếu của nền kinh tế số

Trong những năm gần đây, thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao trong khu vực, từng bước trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế số. Quy mô thị trường liên tục mở rộng không chỉ tạo ra cơ hội mới cho doanh nghiệp mà còn đặt ra nhiều yêu cầu đối với công tác quản lý nhà nước, đặc biệt là quản lý thuế.

Theo số liệu được chia sẻ tại hội thảo, năm 2025, quy mô thị trường TMĐT Việt Nam ước đạt khoảng 31- 32 tỷ USD, tăng hơn 25% so với năm trước.

Sự gia tăng nhanh chóng của hoạt động mua bán trực tuyến, livestream, tiếp thị liên kết và kinh doanh đa nền tảng khiến việc quản lý doanh thu, hóa đơn, nghĩa vụ thuế và kiểm soát dòng tiền trở nên phức tạp hơn so với mô hình kinh doanh truyền thống.

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Hà Khắc Minh, Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp, Trưởng ban Tổ chức cho biết TMĐT đang mở ra nhiều cơ hội phát triển nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức mới đối với công tác quản lý thuế.

TS. Hà Khắc Minh nhấn mạnh: “Quản trị rủi ro thuế trong TMĐT không chỉ là yêu cầu của cơ quan quản lý mà còn là nhu cầu của chính doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Khi chủ động quản trị rủi ro, thực hiện đúng nghĩa vụ thuế ngay từ đầu, doanh nghiệp sẽ giảm được chi phí tuân thủ, hạn chế tranh chấp pháp lý và tạo nền tảng phát triển bền vững trong môi trường số”.

Theo TS. Hà Khắc Minh, quá trình hoàn thiện chính sách thuế đối với TMĐT đang được đẩy mạnh. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, bên cạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý, cần tăng cường đối thoại giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.

Các chuyên gia tham dự hội thảo cũng cho rằng, trong môi trường kinh doanh số, rủi ro thuế không chỉ xuất phát từ hành vi cố tình trốn tránh nghĩa vụ mà còn đến từ việc doanh nghiệp, hộ kinh doanh chưa cập nhật đầy đủ các quy định mới hoặc chưa xây dựng được hệ thống quản trị dữ liệu phù hợp.

Điều này cho thấy quản trị rủi ro thuế cần được nhìn nhận như một bộ phận trong chiến lược quản trị doanh nghiệp, thay vì chỉ là hoạt động phục vụ thanh tra, kiểm tra.

Dữ liệu số là nền tảng của quản lý thuế hiện đại

Một trong những nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm tại hội thảo là xu hướng chuyển đổi từ phương thức quản lý thuế truyền thống sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu số, phân tích rủi ro và kết nối thông tin giữa các nền tảng.

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công Thương), cho rằng TMĐT đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tốc độ rất nhanh, vì vậy hệ thống pháp luật cũng cần tiếp tục hoàn thiện để theo kịp thực tiễn.

Theo bà Lê Hoàng Oanh, việc xây dựng Luật TMĐT hướng tới mục tiêu vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm tính minh bạch của thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các hoạt động giao dịch trên môi trường số.

Việc khai thác dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI), hoá đơn điện tử và kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế với các sàn TMĐT, ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán sẽ từng bước chuyển hoạt động quản lý từ "kiểm tra sau" sang phân tích, cảnh báo và phòng ngừa rủi ro ngay từ sớm.

Ở góc độ doanh nghiệp, việc xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu, lưu trữ chứng từ điện tử, chuẩn hóa quy trình kế toán và kê khai thuế không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý mà còn giảm thiểu rủi ro pháp lý, nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh trong quá trình chuyển đổi số.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nền kinh tế số tiếp tục phát triển mạnh, quản trị rủi ro thuế cần được thực hiện trên cơ sở dữ liệu minh bạch, liên thông và cập nhật theo thời gian thực. Đây là nền tảng để xây dựng môi trường kinh doanh công bằng giữa các mô hình kinh doanh truyền thống và kinh doanh trực tuyến.

Theo các chuyên gia tại hội thảo, việc ứng dụng dữ liệu lớn, AI và các nền tảng số trong quản lý thuế được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp và người nộp thuế phát triển bền vững./.