Podcast mở đại lộ sáng tạo cho phát thanh trong kỷ nguyên số

Sáng 12/4, trong khuôn khổ Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII tại Quảng Ninh đã diễn ra hội thảo quốc tế “Podcast - Đại lộ sáng tạo cho phát thanh trong kỷ nguyên số”.

Sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia, nhà sản xuất podcast và cán bộ, phóng viên nhiều cơ quan phát thanh - truyền hình trong nước. Đây không chỉ là diễn đàn chuyên môn, mà còn là nơi định vị lại vai trò của phát thanh trong bối cảnh truyền thông đang chuyển dịch mạnh mẽ.

Podcast định hình lại phát thanh trong hệ sinh thái truyền thông số

Phát biểu tại Hội thảo, ông Đỗ Tiến Sỹ, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Trưởng Ban chỉ đạo Liên hoan phát thanh toàn quốc lần thứ XVII, nhấn mạnh, podcast không còn là một khái niệm mang tính thời thượng, mà đã trở thành hành động, quyết tâm và động lực hiện đại hóa của phát thanh.

Theo ông Đỗ Tiến Sỹ, podcast mở ra những không gian sáng tạo vô tận cho những người làm việc tại Đài Tiếng nói Việt Nam, đồng thời là biểu tượng rõ nét của chuyển đổi số trong lĩnh vực phát thanh. Podcast không chỉ dừng lại ở vai trò một định dạng nội dung, mà còn là phương tiện truyền thông hữu hiệu, góp phần lan tỏa những giá trị tích cực, phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, đồng thời khơi dậy khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới.

“Tôi cho rằng, hội thảo quốc tế hôm nay có ý nghĩa rất thiết thực. Đây là diễn đàn để các nhà quản lý, chuyên gia, cơ quan báo chí trong nước và quốc tế cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận xu hướng phát triển, cũng như đề xuất các giải pháp nhằm phát triển podcast một cách bài bản, hiệu quả và bền vững. Thông qua hội thảo, chúng tôi kỳ vọng góp phần hình thành nhận thức chung và định hướng chiến lược về phát triển podcast, qua đó thúc đẩy quá trình đổi mới và chuyển đổi số của phát thanh Việt Nam trong giai đoạn tới”, ông Đỗ Tiến Sỹ chia sẻ.

Những nhận định này cho thấy rõ một chuyển dịch mang tính bản chất: Phát thanh không còn chỉ là “làn sóng vô tuyến”, mà đang từng bước trở thành một thành tố quan trọng trong hệ sinh thái nội dung số, nơi công nghệ và dữ liệu đóng vai trò trung tâm.

Ở góc độ quốc tế, ông Andrew William Ronald Davies, Trưởng ban Phát thanh của Hiệp hội Phát thanh - Truyền hình châu Á - Thái Bình Dương đã cung cấp một bức tranh toàn cảnh về xu hướng phát triển podcast trên thế giới. Theo ông, podcast có nhiều điểm khác biệt so với phát thanh truyền thống, từ cách sản xuất đến cách tiếp nhận.

Người nghe có thể chủ động lựa chọn nội dung và thời điểm nghe phù hợp, thay vì phụ thuộc vào lịch phát sóng. Các chương trình được sản xuất sẵn, mang không khí gần gũi, tự nhiên, giống như những cuộc trò chuyện hơn là phát thanh theo khuôn mẫu. Thời lượng linh hoạt, không bị ràng buộc bởi khung giờ hay phong cách của một đài cụ thể.

Đặc biệt, podcast được phân phối trên nhiều nền tảng khác nhau, hướng tới các chủ đề chuyên biệt, phục vụ nhóm công chúng có nhu cầu sâu, đồng thời có khả năng tiếp cận toàn cầu và giá trị nghe lại lâu dài.

Ông Andrew William Ronald Davies cũng đưa ra những con số cho thấy tốc độ phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực này. Ước tính đến năm 2026, thế giới sẽ có khoảng 600 triệu người nghe podcast, tăng từ 580 triệu người năm 2025. Hiện có hơn 4,5 triệu podcast đang được sản xuất trên toàn cầu. Doanh thu quảng cáo podcast dự kiến đạt khoảng 5 tỷ USD trong năm nay.

Không chỉ dừng ở quy mô người nghe, podcast còn đang mở rộng mạnh mẽ trên các nền tảng số. Theo YouTube, đầu năm 2025 có khoảng 1 tỷ người xem podcast mỗi tháng, với hơn 100 triệu giờ nội dung được tiêu thụ mỗi ngày. Những con số này cho thấy podcast không còn là một “ngách” nội dung, mà đã trở thành một ngành công nghiệp truyền thông thực thụ.

Mở rộng không gian sáng tạo và định hình chiến lược phát triển podcast

Nếu như các phát biểu của lãnh đạo trong nước đặt ra định hướng chiến lược, thì các chia sẻ từ các chuyên gia quốc tế lại cung cấp những gợi ý cụ thể về cách thức triển khai.

Bà Justine Anne Kelly, Trưởng Bộ phận Nội dung và Chiến lược âm thanh - Đài ABC đã chia sẻ kinh nghiệm từ các cơ quan truyền thông châu Âu trong việc phát triển podcast. Theo bà, các đơn vị không chạy theo số đông, mà tập trung xây dựng các sản phẩm hướng đến những nhóm khán giả nhỏ, có sở thích cụ thể, đặc biệt là những người không còn nghe radio truyền thống.

Một trong những chiến lược nổi bật là hướng tới công chúng trẻ. BBC đặt mục tiêu thu hút khán giả dưới 35 tuổi thông qua podcast, coi đây là kênh quan trọng để tái kết nối với thế hệ người nghe mới.

Bà Justine Anne Kelly cho biết, nhiều cơ quan truyền thông đã thành lập các nhóm chuyên sản xuất podcast riêng, đồng thời hợp tác với các công ty bên ngoài để đa dạng hóa ý tưởng và định dạng chương trình. Việc lựa chọn người dẫn chương trình cũng được chú trọng, ưu tiên những nhân vật có sức ảnh hưởng nhằm tăng khả năng tiếp cận công chúng.

Từ thực tiễn đó, bà đề xuất một lộ trình phát triển podcast phù hợp với các đài phát thanh, đặc biệt trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế. Theo đó, các đơn vị có thể tận dụng đội ngũ nhân sự hiện có, sử dụng ngân sách thường niên, khai thác thiết bị sẵn có và tái cấu trúc nguồn lực để phục vụ mục tiêu mới.

Một hướng đi hiệu quả được nhấn mạnh là chuyển đổi các chương trình phát thanh truyền thống sang định dạng podcast. Việc rút gọn thời lượng, tăng tính linh hoạt và tối ưu hóa nội dung sẽ giúp sản phẩm phù hợp hơn với hành vi tiêu dùng của công chúng trong môi trường số.

Bên cạnh đó, mỗi cơ quan báo chí cần xác định rõ thế mạnh nội dung của mình để xây dựng podcast, có thể là thời sự, văn hóa, nghệ thuật hoặc các lĩnh vực chuyên sâu. Việc tận dụng các nhà báo có uy tín, người dẫn chương trình nổi tiếng hoặc những gương mặt trẻ có tiềm năng cũng được xem là yếu tố quan trọng để tạo sức hút cho sản phẩm.

Có thể thấy, podcast giờ đây không chỉ là công cụ, mà là động lực tái cấu trúc toàn diện phát thanh. Từ cách sản xuất, phân phối đến cách tiếp cận công chúng đều đang thay đổi theo hướng linh hoạt, cá nhân hóa và đa nền tảng. Trong dòng chảy đó, phát thanh Việt Nam đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, nhưng cũng đối mặt với yêu cầu phải đổi mới nhanh hơn, quyết liệt hơn. Và như thông điệp xuyên suốt hội thảo, podcast chính là “đại lộ sáng tạo” mở ra con đường phát triển mới, đưa phát thanh bước vào kỷ nguyên số với một diện mạo hoàn toàn khác./.