Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia

Sáng 21/9, tại tỉnh Khánh Hòa, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tỉnh ủy Khánh Hòa tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia”.

Hoàn thiện thể chế, lựa chọn công nghệ phù hợp

Phát biểu chào mừng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa Hồ Xuân Trường cho biết, hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 là những dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, được triển khai trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Đây vừa là niềm vinh dự, vừa đặt ra trách nhiệm chính trị lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân trong tỉnh.

Theo Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa Hồ Xuân Trường, việc triển khai hai dự án có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời mở ra dư địa phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật, logistics và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của tỉnh.

Thời gian qua, tỉnh Khánh Hòa đã tập trung chỉ đạo đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho dự án; thành lập tổ công tác của UBND tỉnh để trực tiếp giải quyết khó khăn, vướng mắc; tăng cường nhân lực chuyên môn cho các địa phương thuộc phạm vi dự án và đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận.

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết, năng lượng là nền tảng quan trọng của phát triển. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định phát triển điện hạt nhân là chủ trương chiến lược, dài hạn; góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phục vụ phát triển nhanh, bền vững.

Thứ trưởng Bộ KH&CN đề nghị Hội thảo tập trung trao đổi về việc điều chỉnh, cập nhật và hoàn thiện hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng đối với toàn bộ vòng đời của nhà máy điện hạt nhân. Các quy định cần xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và bảo đảm phù hợp với tiêu chuẩn, chuẩn mực quốc tế.

Cùng với đó, cần xây dựng mạng lưới viện nghiên cứu, trường đại học, phòng thí nghiệm và đội ngũ chuyên gia đủ năng lực phân tích, kiểm chứng, tư vấn, cung cấp thông tin cho cộng đồng. Công tác đào tạo phải được triển khai sớm, liên tục, gắn với thực hành; đồng thời phát huy đội ngũ chuyên gia trong nước và tăng cường hợp tác quốc tế.

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung làm rõ vai trò của điện hạt nhân trong việc bảo đảm nguồn điện công suất lớn, vận hành ổn định và có mức phát thải carbon thấp. Nguồn năng lượng này không chỉ cung cấp công suất nền cho hệ thống điện quốc gia mà còn bổ trợ cho các nguồn năng lượng tái tạo có tính biến đổi như điện gió và điện mặt trời.

Các đại biểu cũng trao đổi về xu hướng phát triển lò phản ứng thế hệ mới, lò phản ứng mô-đun nhỏ; chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong lựa chọn công nghệ, quản lý và vận hành an toàn các chương trình điện hạt nhân.

Bảo đảm an toàn và quyền lợi người dân

Một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận là chính sách đối với người dân vùng dự án. Việc triển khai hai nhà máy điện hạt nhân phải gắn với bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng và nâng cao đời sống người dân địa phương.

Các dự án được kỳ vọng tạo động lực đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng, phát triển dịch vụ và công nghiệp hỗ trợ, tạo thêm việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Đi liền với đó là yêu cầu thực hiện đầy đủ chính sách an sinh xã hội, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xây dựng khu vực an toàn xung quanh dự án.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng cho biết, tỉnh sẽ huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị; phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan; tập trung thực hiện các nhiệm vụ về đất đai, giải phóng mặt bằng, tái định cư, kết cấu hạ tầng, an ninh trật tự và truyền thông.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng, mục tiêu của Khánh Hòa không chỉ là có hai nhà máy điện hạt nhân trên địa bàn mà phải biến lợi thế này thành năng lực phát triển mới của tỉnh và năng lực công nghiệp, khoa học - công nghệ mới của quốc gia. Từ điện hạt nhân, địa phương hướng tới hình thành một trung tâm năng lượng mới, tạo lợi thế phát triển công nghiệp xanh, công nghệ cao, nguồn nhân lực và năng suất mới.

Kết luận Hội thảo, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải cho biết, thông qua 19 tham luận cùng nhiều ý kiến trao đổi, Hội thảo đã đạt được sự thống nhất cao về tính tất yếu và tầm nhìn chiến lược của điện hạt nhân đối với tương lai phát triển đất nước.

Theo Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải, để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, duy trì ổn định hệ thống điện và thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, điện hạt nhân giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu nguồn điện dài hạn. Việc tiếp cận công nghệ hiện đại, tiếp thu kinh nghiệm quốc tế và xây dựng văn hóa an toàn phải luôn được đặt lên hàng đầu.

Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước với vai trò chủ lực của các tập đoàn lớn như Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam được xác định là nền tảng để triển khai dự án an toàn, đúng tiến độ.

Các luận cứ khoa học và thực tiễn tại Hội thảo sẽ được Ban Tuyên giáo Trung ương tổng hợp để báo cáo, tham mưu Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ trong quá trình chỉ đạo, định hướng triển khai dự án.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải đề nghị các cơ quan báo chí, hệ thống tuyên giáo, chính quyền địa phương cùng các bộ, ngành đổi mới công tác truyền thông theo hướng minh bạch; thực hiện tốt chính sách an sinh, bồi thường, tái định cư cho người dân vùng dự án; đồng thời chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực và hạ tầng kỹ thuật cho chương trình điện hạt nhân quốc gia./.