Phát huy hiệu quả các nền tảng công nghệ số để lan tỏa thông tin chính thống, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Xây dựng các tiêu chí khoa học để đánh giá hiệu quả thực chất của hoạt động truyền thông

Phát biểu tại Hội thảo “Cơ sở lý luận và thực trạng đổi mới công tác truyền thông ở Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh hiện nay” được Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức ngày 14/5, PGS. TS. Hoàng Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Trong bối cảnh chuyển đổi số (CĐS) diễn ra mạnh mẽ, truyền thông không còn chỉ là hoạt động truyền tải thông tin theo phương thức truyền thống, mà đã trở thành một bộ phận cấu thành quan trọng trong công tác lãnh đạo, quản lý, định hướng tư tưởng và xây dựng hình ảnh, vị thế của mỗi cơ quan, tổ chức.

Đối với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp của Đảng và Nhà nước, trung tâm quốc gia nghiên cứu khoa học lý luận chính trị, việc đổi mới công tác truyền thông không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược.

Yêu cầu đổi mới hiện nay đòi hỏi cần có sự phân định rõ giữa công tác tuyên truyền theo phương thức truyền thống với truyền thông hiện đại. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về khái niệm hay cách diễn đạt, mà là sự chuyển biến căn bản về tư duy, phương thức tổ chức thực hiện và cách tiếp cận công chúng.

PGS.TS. Hoàng Anh nhấn mạnh: Truyền thông hiện đại phải bảo đảm tính nhanh nhạy, chính xác, có chiều sâu, đồng thời phát huy hiệu quả các nền tảng công nghệ số để lan tỏa thông tin chính thống, định hướng dư luận, củng cố niềm tin và góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Tham luận “Phương hướng và giải pháp đổi mới toàn diện công tác truyền thông ở Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong bối cảnh chuyển đổi số và truyền thông số”, PGS. TS. Nguyễn Thắng Lợi, Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, đổi mới toàn diện công tác truyền thông của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong bối cảnh CĐS và truyền thông số là yêu cầu tất yếu, khách quan.

Đổi mới, tăng cường truyền thông là một phần của xây dựng Học viện với vị trí, vai trò là đơn vị sự nghiệp khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo, tư vấn chính sách, đóng góp vào đồng kiến tạo phát triển đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới. Đồng thời, khẳng định và nâng tầm vị thế Học viện là một trung tâm lý luận hàng đầu quốc gia, có tầm ảnh hưởng khu vực và quốc tế.

Để đổi mới toàn diện truyền thông trong bối cảnh hiện nay, PGS. TS. Nguyễn Thắng Lợi nhấn mạnh cần sự quyết tâm chính trị cao từ lãnh đạo và sự tham gia chủ động, sáng tạo của toàn thể đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên, được tiến hành một cách hệ thống, có lộ trình phù hợp.

"Chỉ khi truyền thông số trở thành năng lực cốt lõi được nuôi dưỡng và đầu tư bài bản, Học viện mới có thể hoàn thành xuất sắc sứ mệnh vinh quang trong kỷ nguyên số", PGS. TS. Nguyễn Thắng Lợi chia sẻ.

Nhiều ý kiến các nhà khoa học tại Hội thảo nhấn mạnh, trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, công tác truyền thông lý luận chính trị đang đứng trước cả thời cơ và thách thức chưa từng có. Nếu công nghệ cho phép thông tin được lan truyền với tốc độ chưa từng thấy, thì đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc, gây nhiễu loạn nhận thức xã hội.

Trong bối cảnh đó, truyền thông lý luận chính trị càng phải khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng, cung cấp những luận cứ khoa học sắc bén, có sức thuyết phục cao để đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, đồng thời củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với đường lối của Đảng.

Các nhà khoa học cho rằng, đổi mới công tác truyền thông lý luận chính trị không đồng nghĩa với việc đánh mất bản sắc hay chạy theo xu hướng truyền thông đại chúng đơn thuần. Giá trị cốt lõi của báo chí lý luận vẫn phải được giữ vững đó là tính Đảng, tính chiến đấu, tính khoa học và tính định hướng.

Tuy nhiên, để những giá trị đó thực sự lan tỏa trong môi trường truyền thông số, cần đổi mới mạnh mẽ phương thức tiếp cận, chuyển từ mô hình truyền thông một chiều sang tương tác đa chiều, từ phương thức truyền tải truyền thống sang hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng, tận dụng hiệu quả các công cụ công nghệ số để mở rộng khả năng tiếp cận công chúng.

Xây dựng hệ sinh thái kết nối số mạnh mẽ giữa các tạp chí

Tham dự Hội thảo, nhà báo Trần Anh Tú, Phó Tổng biên tập Tạp chí Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Việt Nam chia sẻ, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, sự dịch chuyển từ mô hình báo chí truyền thống sang hệ sinh thái truyền thông số không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với các tạp chí khoa học chuyên ngành.

Tại Việt Nam, Tạp chí KH&CN Việt Nam (VJST), với tư cách là cơ quan lý luận, ngôn luận trực thuộc Bộ KH&CN, đã và đang tiên phong tái cấu trúc mô hình vận hành và đổi mới phương thức truyền thông nhằm thiết lập một mạng lưới kết nối tri thức sâu rộng trên nền tảng số.

Việc đổi mới này là sự thay đổi toàn diện về tư duy quản trị, cách thức tiếp cận độc giả và cơ chế hợp tác giữa các tạp chí trong và ngoài nước nhằm nâng cao vị thế của khoa học Việt Nam trên bản đồ tri thức toàn cầu.

VJST đã xây dựng một cấu trúc nội dung hiện đại, được thiết kế để tối ưu hóa khả năng kết nối với các đối tượng độc giả khác nhau thông qua các phân khúc chuyên biệt. Đây là mô hình "kiến trúc thông tin" cho phép Tạp chí vừa giữ được tính chuyên sâu, vừa mở rộng được biên độ ảnh hưởng.

Tất cả các ấn phẩm khoa học của Tạp chí KH&CN Việt Nam vừa được ghi nhận đạt chuẩn theo Danh mục tạp chí đạt tiêu chuẩn khoa học Việt Nam năm 2026, gồm: Kỳ Tạp chí KH&CN Việt Nam bản B; Vietnam Journal of Science, Technology and Engineering; VMOST Journal of Social Sciences and Humanities; Journal on Information Technologies & Communications; Chuyên san “Các công trình nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông”; Tạp chí Chính sách và Quản lý KH&CN.

Cùng với các ấn phẩm khoa học, Phó Tổng biên tập Trần Anh Tú nhấn mạnh, Tạp chí đang thay đổi mạnh mẽ cách truyền tải nội dung trên các ấn phẩm thường kỳ là Tạp chí KH&CN Việt Nam (bản A) và Tạp chí điện tử (bản E). Những nội dung của KH&CN Việt Nam được chuyển thể thành bài viết chuyên sâu, infographic, video ngắn, podcast hoặc các nội dung chia sẻ trên mạng xã hội.

Theo nhà báo Trần Anh Tú, đây là cách giúp khoa học đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là độc giả trẻ. Việc xuất hiện trên Facebook, LinkedIn hay TikTok không làm giảm tính hàn lâm của Tạp chí nếu được triển khai chuyên nghiệp, ngược lại còn tạo ra không gian thảo luận mở cho cộng đồng nghiên cứu.

Bên cạnh đó, việc hình thành các nền tảng kết nối chung cũng được xem là chìa khóa để phát triển hệ sinh thái khoa học số tại Việt Nam. Những mô hình như Vietnam Citation Gateway (V-CitationGate) hay Vietnam Journals Online (VJOL) đang đóng vai trò như thư viện số kết nối các tạp chí khoa học trong nước. Các hệ thống này không chỉ lưu trữ dữ liệu mà còn phân tích chỉ số ảnh hưởng, mức độ trích dẫn và khả năng lan tỏa của từng công trình nghiên cứu.

Từ kinh nghiệm của Tạp chí KH&CN Việt Nam và một số Tạp chí tại Việt Nam, nhà báo Trần Anh Tú chia sẻ: "Thành công không chỉ đến từ việc mua sắm phần mềm hay hạ tầng mà đến từ một chiến lược đồng bộ, kết hợp giữa công nghệ, con người và tư duy phụng sự cộng đồng".

Để xây dựng một mạng lưới kết nối mạnh mẽ, nhà báo Trần Anh Tú đề xuất các tạp chí khoa học Việt Nam cần:

Thứ nhất, thống nhất về tiêu chuẩn kỹ thuật: Ưu tiên sử dụng các hệ thống quản trị mã nguồn mở như OJS và bắt buộc cấp mã DOI cho mọi công bố.

Thứ hai, xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu: Tích cực tham gia vào các cổng thông tin như VJOL, V-CitationGate và tương lai là Nền tảng truyền thông số quốc gia.

Thứ ba, đổi mới sản phẩm theo hướng đa phương tiện: Chú trọng đầu tư vào infographic, video khoa học để mở rộng đối tượng độc giả.

Thứ tư, nâng cao năng lực nhân sự: Coi đào tạo kỹ năng số là nhiệm vụ thường xuyên và liên tục.

Sự kết nối này, theo nhà báo Trần Anh Tú sẽ tạo ra một hệ sinh thái tri thức mạnh mẽ, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. "Với vai trò dẫn dắt, Tạp chí KH&CN Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng các tạp chí khoa học để xây dựng một nền báo chí khoa học chuyên nghiệp, hiện đại và hội nhập".

Tăng cường khả năng kết nối giữa tri thức lý luận chính trị với đời sống thực tiễn

Phát biểu tổng kết Hội thảo, PGS. TS. Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và CĐS, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định, các nội dung trao đổi tại hội thảo đã góp phần làm sáng rõ thêm cả phương diện lý luận và thực tiễn của công tác truyền thông trong bối cảnh CĐS. Đồng thời, các trao đổi cũng gợi mở cho định hướng đổi mới công tác truyền thông của Học viện trong thời gian tới.

Từ những luận cứ khoa học và các đề xuất thực tiễn được nêu tại Hội thảo, PGS. TS. Trần Quang Diệu cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các kiến nghị chính sách và giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy đổi mới công tác truyền thông trong toàn hệ thống. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện thể chế, xây dựng chiến lược tổng thể và mô hình quản trị truyền thông đồng bộ; phát triển nguồn nhân lực, huy động hiệu quả các nguồn lực; đổi mới nội dung, phương thức truyền tải và tăng cường khả năng kết nối giữa tri thức lý luận chính trị với đời sống thực tiễn.

Đặc biệt, PGS. TS. Trần Quang Diệu nhấn mạnh yêu cầu xác lập tư duy mới về truyền thông trong kỷ nguyên số. Theo đó, truyền thông không chỉ là công cụ chuyển tải thông tin, mà cần trở thành không gian đồng sáng tạo tri thức, chia sẻ dữ liệu và kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái học thuật.

Theo PGS,TS Trần Quang Diệu, một trong những nhận thức thống nhất được hình thành từ hội thảo là yêu cầu chuyển đổi từ tư duy truyền thông đơn lẻ sang tư duy hệ sinh thái truyền thông tích hợp. Đổi mới công tác truyền thông không thể được nhìn nhận như nhiệm vụ riêng của một cơ quan hay đơn vị chuyên trách, mà phải trở thành nhiệm vụ chung của toàn hệ thống Học viện, được triển khai đồng bộ, liên thông và gắn chặt với các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và phục vụ nhiệm vụ chính trị.

Mục tiêu đặt ra là từng bước xây dựng một hệ sinh thái truyền thông hiện đại, thống nhất, có khả năng lan tỏa hiệu quả các giá trị học thuật, tư tưởng và thông tin chính thống của Học viện.

"Việc ứng dụng công nghệ số, khai thác dữ liệu và đổi mới phương thức quản trị sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học cũng như hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới", PGS. TS. Trần Quang Diệu khẳng định./.