Những lát cắt lịch sử, văn hóa và thiên nhiên Việt Nam qua tem bưu chính năm 2026

Nội dung và phương án thiết kế đa dạng

Hội đồng Tư vấn quốc gia về tem bưu chính vừa có phiên họp chiều ngày 17/6/2026 nhằm lựa chọn mẫu tem bưu chính dự kiến phát hành đợt 1 trong năm 2026. Ông Lã Hoàng Trung, Vụ trưởng Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), Phó Chủ tịch Hội đồng Tư vấn quốc gia về tem bưu chính đã chủ trì phiên họp.

Cùng tham dự phiên họp có các thành viên Hội đồng đến từ: Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch; Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; Hội Tem Việt Nam; Các chuyên gia tem bưu chính.

Phát biểu tại phiên họp, ông Lã Hoàng Trung cho biết, các ý tưởng thiết kế cho các bộ tem bưu chính dự kiến phát hành trong đợt 1 năm 2026 tại Việt Nam có nội dung bao gồm 2 nhóm đề tài chính là: tem kỷ niệm các nhân vật lịch sử, sự kiện quốc tế và tem chuyên đề quảng bá vẻ đẹp tự nhiên cùng di sản văn hóa.

Các bộ tem tiêu biểu dự kiến phát hành gồm các bộ tem về: chí sỹ yêu nước Phan Châu Trinh nhân kỷ niệm 100 năm ngày mất (1926 - 2026), Tổng Bí thư Hà Huy Tập nhân kỷ niệm 120 năm ngày sinh (1906 - 2026) và ngày Quốc tế Lao động nhân kỷ niệm 140 năm (1886 - 2026).

Bên cạnh đó, các bộ tem về các chủ đề kinh tế và thiên nhiên như cây điều, hang Sơn Đoòng và các loài bướm quý hiếm cũng đã được sáng tác. Đặc biệt, bộ tem “Bóng đá” nhân dịp FIFA World Cup 2026 diễn ra từ ngày 11/6 - 19/7/2026 tại Hoa Kỳ, Canada và Mexico cũng đã được thiết kế và lựa chọn phát hành trong đợt 1 này.

Đại diện Vụ Bưu chính và Công ty Tem Bưu chính Việt Nam đã giới thiệu các phương án thiết kế của các bộ tem có chủ đề nêu trên.

Thông qua quá trình nghiên cứu tư liệu lịch sử, khoa học nghiêm túc, các mẫu thiết kế tem bưu chính đã tái hiện sinh động chân dung những nhân vật lịch sử, giá trị di sản nhân loại và vẻ đẹp đa dạng sinh học của Việt Nam. Mỗi mẫu tem không chỉ là một sản phẩm bưu chính mà còn là một “tài liệu thu nhỏ”, góp phần lưu giữ ký ức dân tộc và quảng bá hình ảnh đất nước trong thời đại số.

Tôn vinh danh nhân và những dấu mốc lịch sử

Trong dự kiến các bộ tem phát hành đợt 1 năm nay, các bộ tem bưu chính kỷ niệm nhân vật lịch sử chiếm vị trí trang trọng với những cách tiếp cận nghệ thuật đa chiều.

Bộ tem về chí sỹ yêu nước Phan Châu Trinh dự kiến được phát hành nhằm tri ân người khởi xướng phong trào Duy Tân với nền tảng tư tưởng khai sáng của một trong những nhà yêu nước Việt Nam có ảnh hưởng sâu sắc đầu thế kỷ XX.

Các phương án thiết kế bộ tem đều lấy chân dung nhân vật làm trung tâm, đồng thời khai thác những biểu tượng gắn với tư tưởng “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”.

Trong khi đó, bộ tem kỷ niệm 120 năm sinh Tổng Bí thư Hà Huy Tập (1906 - 2026) tập trung khắc họa hình ảnh người chiến sỹ cộng sản kiên trung, nhà lý luận xuất sắc của Đảng. Các mẫu thiết kế bộ tem khai thác ngôn ngữ đồ họa giàu tính biểu tượng với cờ Đảng, cờ Tổ quốc, hình ảnh quần chúng cách mạng và những nhịp điệu thị giác gợi liên tưởng đến quá trình xây dựng, phát triển phong trào cách mạng Việt Nam. Một số phương án còn vận dụng kỹ thuật khắc kẽm truyền thống, tạo cảm giác trang trọng và mang giá trị sưu tập cao.

Mang tinh thần quốc tế và hướng tới người lao động, bộ tem kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế Lao động sử dụng nhiều biểu tượng quen thuộc như bánh răng, địa cầu, cờ đỏ, búa liềm cùng hình ảnh đại diện cho các tầng lớp lao động trong xã hội hiện đại. Từ công nhân, nông dân đến trí thức, nhân viên y tế, tất cả được đặt trong bố cục giàu năng lượng, thể hiện khát vọng phát triển và tinh thần đoàn kết của lực lượng lao động Việt Nam trong thời kỳ mới.

Khoa học và thiên nhiên trên từng con tem

Nếu các bộ tem kỷ niệm mang đậm chiều sâu lịch sử thì các bộ tem chuyên đề lại mở ra những góc nhìn sinh động về tài nguyên thiên nhiên, kinh tế và khoa học.

Tiếp nối các bộ tem quảng bá các cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao của Việt Nam, bộ tem “Cây Điều” giới thiệu toàn bộ vòng đời sinh trưởng của loài cây được xem là một trong những nông sản xuất khẩu chủ lực của đất nước. Các phương án thiết kế bộ tem không chỉ thể hiện hình thái học của cây điều mà còn minh họa quá trình ra hoa, kết trái, thu hoạch và chế biến sản phẩm. Điều này giúp bộ tem vừa có giá trị mỹ thuật vừa mang tính phổ biến kiến thức nông nghiệp và sinh học.

Trong khi đó, bộ tem “Hang Sơn Đoòng” đưa người xem bước vào thế giới kỳ vĩ của hang động tự nhiên lớn nhất thế giới. Những địa danh nổi bật như các hố sụt khổng lồ, sông ngầm, khối thạch nhũ, măng đá hay “Bức tường Việt Nam” được lựa chọn làm chủ thể chính. Thông qua ngôn ngữ đồ họa hiện đại, bộ tem tái hiện vẻ đẹp ngoạn mục của một di sản địa chất đặc biệt, đồng thời góp phần quảng bá du lịch và nâng cao nhận thức về bảo tồn thiên nhiên.

Lan tỏa giá trị di sản văn hóa dân tộc

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của chương trình tem năm 2026 là bộ tem “Hội Gióng ở Đền Sóc và Đền Phù Đổng - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại”.

Các phương án thiết kế tập trung tái hiện những nghi thức tiêu biểu nhất của lễ hội như ông Hiệu Cờ, ông Hiệu Trống, rước kiệu, rước thần mã, lễ dâng hoa tre hay hình tượng Thánh Gióng bay về trời. Sắc màu rực rỡ cùng bố cục bộ tem giàu tính biểu cảm góp phần tái hiện không khí lễ hội dân gian đặc sắc đã được UNESCO ghi danh.

Thông qua những hình ảnh giàu bản sắc văn hóa, bộ tem không chỉ giới thiệu một di sản tiêu biểu của Hà Nội mà còn góp phần truyền tải thông điệp về tinh thần yêu nước, ý chí chống ngoại xâm và sức sống bền bỉ của văn hóa dân tộc Việt Nam.

Hơi thở đương đại của thể thao và hội nhập quốc tế

Bên cạnh các chủ đề truyền thống, chương trình tem năm 2026 còn dành không gian cho chủ đề thể thao với bộ tem dự kiến mang tên “Bóng đá”.

Các phương án thiết kế của bộ tem này tập trung khai thác các yếu tố biểu trưng của môn thể thao vua. Hình ảnh cầu thủ trong những khoảnh khắc tranh bóng, dứt điểm, bứt tốc hay ăn mừng chiến thắng được thể hiện bằng phong cách minh họa hiện đại, màu sắc mạnh mẽ và giàu nhịp điệu.

Các mẫu thiết kế cho thấy nỗ lực kết hợp giữa tinh thần thể thao toàn cầu với ngôn ngữ mỹ thuật đương đại, tạo nên những sản phẩm tem hấp dẫn đối với cả người hâm mộ bóng đá lẫn giới sưu tập tem.

Những cánh bướm kể câu chuyện bảo tồn đa dạng sinh học

Một bộ tem giàu màu sắc khoa học trong chương trình năm 2026 là bộ tem “Bướm”. Được xây dựng trên cơ sở tư vấn của các nhà khoa học thuộc Viện Sinh học - Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam, bộ tem giới thiệu nhiều loài bướm quý hiếm của Việt Nam, trong đó có các loài được ghi nhận trong Sách Đỏ.

Các mẫu tem mô tả chi tiết đặc điểm hình thái, môi trường sống và mối quan hệ sinh thái giữa bướm với thực vật chủ. Những loài như bướm phượng đuôi kiếm răng nhọn, bướm phượng đuôi kiếm răng tù, bướm phượng phidi hay bướm phượng cánh chim chấm liền được thể hiện bằng các kỹ thuật minh họa tả thực kết hợp đồ họa hiện đại.

Không chỉ tôn vinh vẻ đẹp của thế giới côn trùng, bộ tem còn mang ý nghĩa giáo dục về bảo tồn đa dạng sinh học, nhấn mạnh những thách thức mà nhiều loài bướm quý hiếm đang phải đối mặt trước áp lực mất sinh cảnh và khai thác quá mức.

Cần thêm các bước hoàn thiện thiết kế

Nhìn tổng thể, các bộ tem dự kiến phát hành đợt 1 năm 2026 cho thấy sự mở rộng đáng kể về phạm vi chủ đề, từ lịch sử, chính trị, văn hóa đến khoa học, nông nghiệp, môi trường và thể thao. Điểm chung của các phương án thiết kế các bộ tem là tăng cường tính biểu tượng, chú trọng giá trị giáo dục cộng đồng và ứng dụng ngôn ngữ đồ họa hiện đại.

Các thành viên Hội đồng Tư vấn và các chuyên gia tại phiên họp đã có thêm những ý kiến đóng góp cho các bộ tem về nội dung và hình thức.

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, tem bưu chính vẫn giữ vai trò đặc biệt như những “bảo tàng thu nhỏ” lưu giữ ký ức lịch sử, lan tỏa tri thức khoa học và quảng bá hình ảnh Việt Nam tới bạn bè quốc tế. Mỗi con tem vì thế không chỉ là phương tiện bưu chính mà còn là một tác phẩm nghệ thuật mang trong mình câu chuyện về đất nước, con người và khát vọng phát triển của dân tộc./.